Tanım
Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyeni; yapılarda ısıtma ve doğalgaz bina içi tesisat işlerini standartlara ve projeye uygun olarak planlayan, maliyet hesaplayan, iş akışını kontrol eden, arıza, bakım ve onarım yapan veya yaptıran nitelikli kişidir.
Görevler
Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyeninin başlıca görevleri şunlardır:
- Malzeme sipariş listesi hazırlar.
- Maliyet hesabı çıkarır.
- Bina içi doğalgaz tesisatı yapar.
- Kat kaloriferi tesisatı yapar.
- Merkezi ısıtma tesisatı yapar.
- Döşenmiş gaz borularının test işlemleri ile devreye alınmasında ön hazırlık çalışmalarını yapar.
- Tesisatlarda basınç testlerine ilaveten işletme basınçlarında sızdırmazlık testleri yapar.
- Çelik ve plastik borularda vidalı ve kaynaklı montaj yapar.
- İş mahallinde ölçü alır ve bina rölevesini çıkarır.
- Katodik koruma ve topraklanmayı ölçer.
- Binanın yalıtım durumunu analiz eder.
- Yalıtımı eksik ve yetersiz binalar için TS 825 yalıtım şartnamesine uygun bina yalıtım uygulamasını önerir.
- Doğalgaz sayaçlarının montajını yapar.
- Kontrolsüz gaz çıkışlarına ve yangınlara karşı arızanın onarımını yapar ve rapor eder.
- Gaz tesisatlarında oluşan arızaların bakım ve onarımıyla ilgilenir.
- Pratik hesaplamalar yapar.
- Bilgisayar destekli çizim gerçekleştirir.
- Yerinde uygulamaları ve çeşitli servis hizmetlerini yürütür.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Elektrik kaynak makinesi
- Matkap tezgâhı
- Hidrolik demir testere tezgâhı
- Sütunlu zımpara taşı tezgâhı
- Bakır boru işleme takımı
- Lehim takımı
- Çelik boru bükme makinesi
- El breyzi
- Kenet makinesi
- Rulo makinesi
- Demir, plastik ve bakır borular
- Elektrikli el breyzi
- Oksijen-asetilen takımı
- Gaz kaçak detektörü
- Gaz basınç regülatörü
- Gaz sayaçları
- Sızdırmazlık malzemeleri; macun, keten ve özel dolgu malzemeleri
- Ayaklı mengene
- Tezgâh boru mengenesi
- Tesviyeci mengenesi
- Eğeler
- Keskiler
- Gönyeler
- Su terazisi
- Boru anahtarları
- AC ve DC kaynak makineleri
- Uygun maske, eldiven ve önlük
- Şarjlı matkap ve takımı
- Elektrikli boru kesme ve kaynak ağzı açma makinesi
- Karot
- Spiral taşlama makinesi
- Boru makası
- Füzyon kaynak makinesi
- Gaz emniyet valfleri
- Yangın tüpü
- Yumuşak ağızlı boru anahtarı
- Kurbağacık
- Düz ve yıldız anahtar takımı
- Kelepçe ve dübel takımı
- Şeritli metre
- Metrik kumpas
- Portatif, hafif konstrüksiyondan yapılmış merdiven
- Avometre
- Baca gazı analiz cihazı
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Sayısal yeteneğe sahip olmak
- İnsanlarla iyi iletişim kurabilmek
- Gelişmiş iletişim yeteneğine sahip olmak
- Fen bilimlerine ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak
- El becerisine sahip olmak
- Girişimci ve sabırlı olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyenleri, binaların kazan daireleri gibi kapalı ortamlarda ve zaman zaman açık havada çalışır. Çalışma sırasında çoğunlukla ayakta görev yaparlar. Çalışma ortamı genellikle tozludur.
Doğalgazın patlayıcı ve yanıcı özelliği nedeniyle tedbirli olunması gerekir. Çalışırken aydınlık, temiz, nemsiz ve güvenli bir çalışma ortamı sağlanmalıdır. Montaj öncesinde tam hazırlık yapılmalı; yeterli ekipman, yeterli sayıda yardımcı eleman, günlük iş planlaması ve uygun iş sıralaması oluşturulmalıdır. Tüm uygulamalar onaylanmış projeye uygun olmalıdır.
İş hızı gereğinden fazla artırılmamalı, yorgun veya hasta şekilde işe devam edilmemelidir. Yanıcı ve patlayıcı ortamlarda güvenli bir çalışma ortamı oluşturulmalıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanında verilmiştir. Eğitim önce Isıtma ve Doğalgaz İç Tesisatı dalında, yeni uygulamaya göre ise Yapı Tesisat Sistemleri dalında yürütülmüştür.
Kaynak dosyada, yapılan son düzenlemeyle Yapı Tesisat Sistemleri dalında da eğitim bulunmadığı ve eğitimle ilgili bilgilerin eğitimin verildiği dönemi kapsadığı belirtilmektedir.
Yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de aynı alan ve dal altında mesleğin eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için gereken koşullar şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim içeriği şu şekildedir:
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıflarda verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyenleri şu alanlarda çalışabilir:
- Doğalgaz sektöründe üretim yapan fabrikaların teknik servisleri
- Doğalgaz tesisatı döşeme ve servis hizmeti veren özel firmalar
- Doğalgaz taahhüt firmaları
- Yakıcı cihaz servisleri
- Fabrikaların kazan daireleri
- Sıhhi tesisat taahhüt firmaları
- Isıtma tesisatı taahhüt firmaları
- Yetkili iklimlendirme servisleri
- Soğutma servisleri
- Soğutma tesisatı taahhüt firmaları
- İklimlendirme firmalarının imalathaneleri
Ayrıca kendi iş yerlerini açma imkânına da sahiptirler.
Kaynak dosyada mesleğin çalışma alanının yeni ve genişleyen bir alan olduğu belirtilmektedir. Doğalgaz kullanımının büyük şehirlerin tüm semtlerine ve diğer illere yaygınlaştırılması, mesleğin çalışma alanını genişletmektedir. Toplu ısınmadan bireysel ısınmaya geçiş ve kat kaloriferinin yaygınlaştırılması da bu alandaki eleman ihtiyacını artırmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, eğitim görenlere; asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran iş yerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran iş yerlerinde yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyenlerinin kazanç durumu; çalıştıkları bölgelerin gelişmişliğine, iş yerlerinin büyüklüğüne ve meslek elemanlarının tecrübesine göre değişiklik gösterir.
Kaynak dosyada, sektörün gelişmiş olduğu yerlerde asgari ücretin 1,5-2 katı, diğer yerlerde ise asgari ücret veya biraz daha üzerinde kazanç elde edildiği belirtilmektedir. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar ise teknik hizmet sınıfından ücret veya maaş alır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanı Yapı Tesisat Sistemleri dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğindeki ve YKS Kılavuzunda belirtilen ön lisans veya lisans yükseköğretim programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
İş hayatında ilerleme
Özel iş yerlerinde çalışanlar, tecrübe ve deneyimlerine göre kalite kontrol şefi, atölye şefi veya bölüm şefi gibi görevlerde çalışabilir. Ayrıca kendi adlarına iş yeri açabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyenine benzer meslekler şu şekilde belirtilmiştir:
- Sıhhi Tesisatçı
- Metal İşleri
- İklimlendirme ve Soğutma Teknikeri
- Gaz Tesisatı Teknolojisi Teknikeri
Ek bilgiler
Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyeni ayrıca şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Düzce Fatih Endüstri Meslek Lisesi öğretmenleri
- Düzce Üniversitesi Meslek Yüksekokulu
- MEB yayınları, MEGEP Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.