Tanım
Yapı Laboratuvarı Teknisyeni, yapının inşası süresince inşaata ait agrega, çimento, altyapı, beton ve zemin deneylerini ve uygunluk kontrollerini laboratuvar ortamında yapan kişidir. Çalışmalarını inşaat mühendisi ve inşaat teknikeri gözetiminde yürütür.
Görevler
Yapı Laboratuvarı Teknisyeni, yapılacak yapıda inşaat mühendisi ve mimarların gözetimi ve denetimi altında şu görevleri yerine getirir:
- İnşaat projesine göre iş planı hazırlar.
- En uygun nitelikte ve miktarda malzemenin kullanılması için test ve deneyler yapar.
- İnşaatta kullanılan malzemenin çekme, gerilme ve dayanımını tespit eder.
- Kullanılan hammaddelerin uygunluğunu kontrol eder.
- Zeminin inşaatı taşımaya uygun olup olmadığını tespit eder.
- Beton için uygun kum, çakıl ve çimento hesaplarını yapar.
- İnşaatın temel, kiriş, kolon ve demir donatısının uygunluğunu test eder.
- Örnek beton üretimini gerçekleştirir.
- Üretilmiş betonların niteliğini test eder.
- Kullanılacak uygun beton çeşidini belirler.
- Test örnekleri alır ve uygulamalar yapar.
- İnşaat alanlarında test yapar.
- Laboratuvarda kullandığı alet ve makinelerin temizliğini ve bakımını yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Ölçme aletleri
- Laboratuvar aletleri
- İnşaatla ilgili çeşitli tablo ve çizelgeler
- Hesap makinesi
- Bilgisayar
- Elek serisi
- Metre
- Açıölçer
- Test çekici
- Mala
- Çeşitli inşaat malzemeleri
- Çekiç
- Numune kapları
- Yüksek basınçlı presler
- Çeşitli deney aletleri
- Tokmak
- Kerpeten
- Tornavida
- İş tezgâhı
- Koruyucu gözlük
- Teknik resim araç ve gereçleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Yapı Laboratuvarı Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematik, fizik ve kimya konularına ilgili ve yetenekli olmak
- Şekiller arasındaki ilişkileri algılayabilmek
- Makinelerle ve aletlerle çalışmaktan hoşlanmak
- Renkleri ayırt edebilmek
- Elleri ve gözleri eşgüdümle kullanabilmek
- Ayrıntılara dikkat edebilmek
- Yönergeyi izleyebilmek
- Sabırlı ve dikkatli olmak
- Rutin işleri yapmaktan sıkılmamak
- Ekip çalışmasına uygun olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Yapı Laboratuvarı Teknisyenleri genellikle laboratuvar ortamında çalışır. Test örnekleri almak ve uygulamaları yapmak için inşaat alanlarında da görev yapabilirler.
Çalışma ortamı çalışma alanına göre gürültülü, kokulu ve tozlu olabileceği gibi sessiz, temiz ve sakin de olabilir. Meslek elemanları çoğunlukla hareket hâlinde olup ayakta veya oturarak çalışır.
Bu mesleği yürütenler birinci derecede alet, makine ve malzemelerle ilgilenir. Birlikte görev yaptıkları mühendisler, teknikerler, ustalar ve diğer çalışanlarla iletişim kurarlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi daha önceki yıllarda meslek liselerinin İnşaat Teknolojisi alanının Yapı Laboratuvarı dalında verilmiştir. Yeni uygulamaya göre bu isimde bir dal bulunmamaktadır.
Kaynak dosyadaki eğitim bilgileri, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine giriş için kaynakta belirtilen koşullar şunlardır:
- İlköğretim okulu mezunu olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim sürecinin temel özellikleri şöyledir:
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
- Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilebilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Binaların daha kaliteli malzeme, işçilik ve kurallara uygun olarak yapılması insan hayatı açısından önem taşır. Bu nedenle daha sağlam, depreme karşı dayanıklı ve güvenilir inşaatların yapılmasında yapı laboratuvarlarına ve burada görev alacak kalifiye, tecrübeli Yapı Laboratuvarı Teknisyenlerine duyulan gereksinimin arttığı belirtilmektedir.
Yapı Laboratuvarı Teknisyenleri şu kamu ve özel kuruluşlarda çalışabilir:
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
- Karayolları
- DSİ
- Belediyeler
- Beton santralleri
- Yapımcı inşaat firmaları
- Yapı denetim ve laboratuvarları
- İnşaat laboratuvarları
- İnşaat mühendisliği büroları
- Mimarlık büroları
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, ücret konusunda kaynakta şu bilgiler yer almaktadır:
- Asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere ücret verilir.
- Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır.
- Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Bu alanda iyi eğitim görmüş, kendini yetiştirmiş ve tecrübeli meslek elemanları özel sektör işyerlerinde bilgi, yetenek ve çalışma kapasitesine göre farklı ücret alabilir. Ücret belirlenirken tecrübe önem kazanmaktadır.
Yapılan araştırmalarda asgari ücretle asgari ücretin 3 katına kadar kazanç sağlandığı belirtilmiştir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin İnşaat Teknolojisi alanı Yapı Laboratuvarı dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Kaynak dosyada iş hayatında ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Benzer meslekler
Yapı Laboratuvarı Teknisyenine benzer meslekler şunlardır:
- İnşaat Teknisyeni
- Altyapı Teknisyeni
- İnşaat Teknikeri
- İnşaat Mühendisi
- Restorasyon Teknisyeni
Ek bilgiler
Yapı Laboratuvarı Teknisyeni mesleğinde ayrıca şu görevler yerine getirilir:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- 4702 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Meslek lisesi öğretmenleri
- Meslek elemanları
- MEGEP Mesleki ve Teknik Eğitimi Tanıtım Modülü
- Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP Projesi web sitesi: www.megep.meb.gov.tr
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
