Tanım
Türkolog; Türk topluluklarının tarihin başlangıcından günümüze kadar olan dil ve edebî ürünlerini inceleyen, çeşitli Türk dillerini karşılaştıran kişidir.
Türkologlar günümüzde kullanılan Türkçenin sorunlarına çözüm arar ve diğer bilim dallarıyla dil arasındaki ilişkileri araştırır.
Görevler
Türkologlar iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Bir araştırmacı olarak en eski metinlerden başlayarak Türkçe eserleri incelemek.
- Türk dilinin yapısını, kökenini ve gelişimini incelemek.
- Türk dilinin gelişimini etkileyen faktörleri araştırmak.
- Belli bir tarihî dönem içerisindeki eserlerin özelliklerini saptamak.
- Türkçenin korunması ve sağlıklı gelişimi için öneriler geliştirmek.
- Sözlükler hazırlamak.
- Türkçenin diğer dillerle olan bağlantısını araştırmak.
- Yaptığı değerlendirme sonrasında Türkçenin sorunları olarak belirlediği hususların, sorunların çözümüyle uğraşan meslek elemanlarına, kurum ve kuruluşlara ulaşmasını sağlamak.
- Yapılan çalışmaların sonuçlarını izlemek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Türkologların çalışmalarında kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Tarihî bilgi ve belgeler.
- Çeşitli büro malzemeleri.
- Bilgisayar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Türkolog olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Üst düzeyde sözel düşünme yeteneğine sahip olmak.
- Düşüncelerini söz ve yazı ile güçlü biçimde ifade edebilmek.
- Araştırma ve inceleme merakına ve yeteneğine sahip olmak.
- Türk edebiyatına ilgi ve merak duymak.
- Kitap okumayı sevmek.
- Edinilen bilgileri çözümleyebilmek.
- Yeni sentezler oluşturabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Türkologlar insanlarla iletişimde bulunur. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi aşamasında büro ortamında çalışılması gerekir.
Eğitimin verildiği yerler
Türkologluk mesleğinin eğitimi, üniversitelerin Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi ile Fen-Edebiyat fakültelerinin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşulların karşılanması gerekir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü lisans programını bitirenlerden, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni olabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Meslek eğitimi 4 yıldır.
Eğitim süresince aşağıdaki dersler ve benzeri dersler verilmektedir:
- Türkiye Türkçesi.
- Dilbilimi.
- Tarihî Türk Lehçeleri.
- Türk Halk Edebiyatı.
- Eski Türk Edebiyatı.
- Yeni Türk Edebiyatı.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimi başarıyla tamamlayanlara Lisans Diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Türkologların üniversitelerde Türk Dili okutmanlığı, araştırma görevliliği ve uzmanlık gibi akademik yapıda çalışma olanakları vardır.
Pedagoji sertifikası alınması hâlinde orta dereceli okullarda Edebiyat ve Türkçe öğretmeni olarak görev alınabilir.
Özel yetenekleri olan Türkologlar gazete, dergi ve diğer medya kuruluşlarında yazar veya editör olarak çalışabilir. Devlet arşivlerinde uzman olarak çalışma olanağı da bulunmaktadır.
Türkologlar ayrıca şu kurum ve alanlarda çalışma olanağına sahiptir:
- Üniversiteler.
- Orta dereceli okullar.
- Gazeteler.
- Dergiler.
- Diğer medya kuruluşları.
- Devlet arşivleri.
- Kütüphaneler.
- Kültür ve Turizm Bakanlığı.
- TRT kurumu.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Türkolog adayları eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Türkologlar kamu sektöründe çalışırlarsa 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak Genel İdare sınıfına göre belirlenmiş olan ücreti alırlar.
Özel sektörde çalışanlar ise çalıştıkları işyerine ve yaptıkları işe göre farklı kazanç elde edebilirler. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans yapabilir ve akademik kariyer sürdürebilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında şu unvanlara yükselme olanağına sahiptirler:
- Araştırma görevlisi.
- Doktor.
- Doçent.
- Profesör.
İş hayatında ilerleme
Kamu ve özel sektör işyerlerinde çalışanlar, gösterecekleri performansa ve gerekli diğer şartları yerine getirmelerine bağlı olarak yönetim kadrolarında yer alabilirler.
Benzer meslekler
Türkologlukla benzer meslekler şunlardır:
- Sosyal Antropolog.
- Fizik Antropolog.
- Sosyolog.
- Etnolog.
- Tarihçi.
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Bölüm eğitimi veren fakültelerin web siteleri.
- Üniversiteler, Yükseköğrenim Programları ve Meslekler Rehberi, Prof. Dr. Yıldız Kuzgun.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Ana Bilim Dalı Bölüm Başkanlığı ile öğretim üye ve elemanları.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Türkologluk mesleği ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.