Tanım
Tipo Baskıcısı; kalıpta görüntüyü yansıtacak, yani basacak yerlerin yüksek, basılmayacak yerlerin çukurda olduğu baskı makinesinde baskı yapan kişidir. El ve makine dizgi bölümünden gelen metin ve cetvel kalıpları ile klişe bölümünden gelen resim kalıplarının baskısını gerçekleştirir.
Görevler
- İşin nasıl yapılacağını planlar.
- İşin ve basılacak materyalin özelliğine göre baskıda kullanılacak malzemeyi hesaplar ve hazırlar.
- Tipo baskı makinesinin mürekkep haznesini ve silindirlerini siler.
- Makinenin baskı öncesi genel bakımını yapar, hazneye boya verir ve ayarlar.
- Basılacak işten daha iyi sonuç alabilmek için düzenleme çalışmaları yapar.
- Olabilecek hataları baskıya geçmeden önce görür ve gerekli düzeltmelerin yapılabilmesi için prova baskısı yapar.
- Baskı örneğini daima el altında bulundurur.
- Baskı sırasında belirli aralıklarla örnekler alarak renk, görüntü, yerleştirme ve baskı hatalarını kontrol eder.
- İstenilen işi orijinaline uygun olarak basar.
- Basılan işte kesim yapılacaksa, özel bıçakçı tarafından hazırlanan çelik bıçakların kalıbını makineye takar ve kesim işlemini yapar.
- Özellikle fatura, makbuz ve bilet gibi işlerde numaratör kullanarak istenilen basım işlemini gerçekleştirir.
- Tipo baskı makinelerinin haftalık bakımını yapar.
- Mekanik bölümleri ve yağlanacak yerleri sökerek makineyi yağlar ve temizler.
- İş kazalarına karşı gerekli önlemleri alır.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
El aletleri
- Çeşitli boyda tornavidalar
- Metal ve takozlu çekiçler
- Çeşitli boyda boya ezme taşları
- Çeşitli boyda ıspatulalar
- Keskin ağızlı keskiler
- Espas
- Düz ağızlı zımbalar
Ölçü aletleri
- Tipometre
- Higrometre (nem ölçen alet)
- Mikrometre (kalınlık ölçen alet)
- Cetvel
- Kumpas (yazı dizmek için)
Diğer aletler
- Yağdanlıklar
- Çemberler
- Muhtelif boyda galeler
- Çeşitli numaratörler
- Çeşitli ebatta çelik bıçaklar
- Bıçak kalıpları
Galeler, dizilen kalıpların bağlanmak ve taşınmak üzere yerleştirildiği tablalardır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tipo Baskıcısı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- El ve gözünü eşgüdümle kullanabilmek
- Şekiller arasındaki ilişkileri görebilmek
- Malzeme ve makinelerle uğraşmaktan hoşlanmak
- Başkalarıyla işbirliği halinde çalışmaktan hoşlanmak
- Dikkatli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Tipo baskıcılar matbaalarda, değerli evrak basan yerlerde yani darphanelerde ve kâğıt para basan yerlerde yani banknot matbaalarında görev yaparlar.
Çalışma ortamları mürekkep ve yağ nedeniyle kirli, kimyasal maddelerin bulunduğu ve gürültülü ortamlardır. Tipo baskıcılar ayakta çalışır; çalışma sırasında malzeme ve makinelerle ilgilenirler.
Çalışmaları sürekli olarak vardiya usulündedir ve haftanın 1 günü izinlidirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde “Matbaa Teknolojisi” alanının “Baskıcı” dalında verilmekteydi. Yeni uygulamaya göre “Matbaa Teknolojisi” alanında “Baskıcı” dalı bulunmamaktadır.
Dosyada yer alan bilgiler, eğitimin verildiği tarihteki araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar gereklidir:
- En az ortaokulu tamamlamış ve açık lise veya açık meslek liselerinden birine kayıt yaptırmış olmak
- Bünye ve sağlık durumu bakımından mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak
- 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak
- 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar için, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilmek
- Eğitim görmek istenilen meslekte bir işyeri bulmak
- İşveren ile çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretim mezunları için 2 yıl, lise veya daha üst düzeyde genel eğitim görmüş olanlar için 1 yıldır.
3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'na göre meslek liselerinde öğrenciler teorik eğitimlerini haftada iki gün okulda, pratik eğitimlerini haftada üç gün işletmelerde yaparlar. Mesleki eğitim merkezlerinde ise haftanın 1 günü mesleki eğitim merkezlerinde teorik eğitim, diğer günlerde işyerlerinde pratik yani uygulamalı eğitim görürler.
Kalfalık ve ustalık meslek dersleri
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur.
Meslek derslerinde şu konular işlenir:
- Kullanılan makine, teçhizat, araç ve gereçlerin tanıtılması
- Makine, teçhizat, araç ve gereçlerin tekniğe uygun kullanılması
- Araç ve gereçlerin temizlik ve bakımlarının yapılması
- Norm yazı yazılması
- Serbest elle ve takım kullanarak meslekle ilgili çizimler yapılması
- Çizimi tamamlanmış plan ve projelerin okunması
- İşletme bilgisi
- İş güvenliği
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Çıraklık eğitimini tamamlayan ve eğitim sonunda katıldığı kalfalık sınavında başarılı olanlara “Kalfalık Belgesi” verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Bu bölümden mezun olan öğrenciler için ülkemizde geniş iş alanı bulunmaktadır. Tipo Baskıcıları şu yerlerde çalışma imkânına sahiptir:
- Matbaalar
- Gazete basımevleri
- Kitap basımevleri
- Dergi basımevleri
- Darphane
- Banknot matbaaları
Mesleki eğitim veren okullara kız öğrenciler de devam etmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, asgari ücretin net tutarının:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30'undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15'inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
Eğitim bittikten sonra, kendini yetiştirme ve tecrübeye göre değişmek üzere, asgari ücret ile asgari ücretin 4 katı arasında değişen oranlarda kazanç elde edilebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki eğitim merkezlerinden kalfa olarak mezun olanlar bir işyerinde çalışıp aynı zamanda teorik eğitimlerine de devam edebilirler.
İlköğretim veya ortaokul mezunu kalfa ve ustalar, mesleki ve teknik açık öğretim lisesine devam ederek meslek lisesi diploması alabilirler.
Mesleğinde ustalık eğitimi çalışma süresi 2 yıldır.
İş hayatında ilerleme
Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür. Ustalık belgesine sahip olanlar veya bu kişileri işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler.
İşyerinde çırak çalıştırılması için “Usta Öğretici” belgesine sahip çalışanın bulunması zorunludur.
Benzer meslekler
- Dizgici
- Ofset baskıcı
- Serigrafi baskıcı
Ek bilgiler
Tipo Baskıcısının görevleri arasında şunlar da bulunur:
- İş organizasyonu yapmak
- Çevre koruma önlemleri almak
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulamak
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışmak
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- Çıraklık Eğitimi Program Kitapçığı
- İstanbul Matbaa Meslek Lisesi öğretmenleri
- Mesleki eğitim merkezleri öğretmenleri
- Çıraklık ve Meslek Eğitim Kanunu
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara – 2005
- Türk Meslekler Sözlüğü, Türkiye İş Kurumu
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
- İnternet
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.