Tanım
Tesisat ve Enerji Sistemleri Teknisyeni; tesisat proje çizimlerini yapan, suyun temini, ısıtılması ve dağıtımı ile pis suyun atılması, atık suyun arıtılması ve yağmur suyunun tahliyesi işlerini yürüten kişidir.
Bu meslek mensubu; yangın söndürme, sıhhi tesisat ve güneş enerjisi sistemleri ile ısıtma ve doğal gaz sistemlerinin, gaz yakıcı cihazların enerji verimliliğini azami ölçüde gözeterek kurulumunu, işletilmesini, bakımını ve onarımını yapar. Sistemlerdeki arızaları tespit ederek giderir.
Görevler
Tesisat ve Enerji Sistemleri Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ile kalite gerekliliklerine uygun çalışır. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Bilgisayar destekli sıhhi tesisat ve güneş enerjisi sistemleri ile ısıtma ve doğal gaz sistemleri tesisatına ilişkin meslek resmi çizimleri yapmak.
- Çizimi yapılmış sıhhi tesisat projesini uygulamak.
- Vitrifiye ve armatür montajları ile aksesuar ve kumanda montajlarını yapmak.
- Tesisat arızalarını tespit etmek ve gidermek.
- Isı kaybı ve maliyet hesabı yaparak ısıtma tesisatını ve ısıtıcı montajlarını gerçekleştirmek.
- Çizimi yapılmış bina içi doğal gaz tesisatını yapmak.
- Sıhhi tesisat ve güneş enerjisi sistemlerinde, projeye uygun sıhhi tesisat keşif işlemleri yapmak.
- Yangın tesisatı ve pompa montajı yapmak.
- Bahçe sulama sistemlerinin montajını yapmak.
- Güneş enerjili su ısıtma sistemi kurmak.
- Güneş enerjisi sistemlerinde borulama, test ve sızdırmazlık işlemlerini yapmak.
- Doğal gazın binaya alınmasını sağlamak.
- Doğal gaz kolon tesisatını ve daire içi doğal gaz tesisatını yapmak.
- Gaz yakıcı cihazların, kazan dairesi tesisatının, katı ve sıvı yakıtlı cihazların ve kat ısıtma sistemleri devre elemanlarının montajını yapmak.
- Kat kaloriferi tesisatı ve merkezi ısıtma tesisatı montajını yapmak.
- Kurulan sistemleri işletmeye almak.
- Yakıcı cihazlarda arıza bulma tekniklerini uygulamak.
- Yakıcı cihazların bakım ve onarımını yapmak.
- Cihazların kullanımı hakkında bilgilendirme yapmak.
- Cihazlar hakkında rapor düzenlemek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kişisel koruyucu donanım.
- Boru paftası.
- Boru keskisi.
- Boru anahtarı.
- Plastik boru ve sac kesme ve bükme aletleri.
- Plastik ve metal kaynak veya lehim makineleri ve düzenekleri.
- Kurbağacık.
- Lokma ve iki ağızlı anahtar takımları.
- Kırıcı ve delici makineler.
- Ölçüm ve kontrol cihazları.
- Taşlama aletleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tesisat ve Enerji Sistemleri Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayı ve sembollerle akıl yürütebilmek.
- Tasarım yeteneğine sahip olmak.
- Mekanik ve tamir becerisi bulunmak.
- Soyut düşünebilmek.
- Sabırlı, dikkatli ve titiz olmak.
- Ayrıntılarla uğraşmaktan sıkılmamak.
- Ekip çalışmasına yatkın ve işbirliğine açık olmak.
- Sorumluluk sahibi olmak.
- Düzenli ve planlı çalışabilmek.
- Gerektiğinde stres altında çalışabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Tesisat ve Enerji Sistemleri Teknisyenleri açık ve kapalı alanlarda, genellikle bina içinde ve inşaatlarda çalışırlar. Çalışma ortamı binanın her yeri olabilir.
Yapılan işin gereği olarak çalışma sırasında çevre kirlenebilir. Çalışma ortamı genellikle tozlu ve kirlidir. Çalışırken aydınlık, temiz, nemsiz ve güvenli bir çalışma ortamı sağlanmalıdır.
Doğal gazın patlayıcı ve yanıcı özelliği nedeniyle çalışırken gerekli tedbirlerin alınması gerekir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanı “Tesisat ve Enerji” dalında verilmektedir.
Yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanının Güneş Enerjisi ve Tesisat Sistemleri dalında eğitim verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşulların taşınması gerekir:
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dalını veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olan öğrenciler akademik destek dersleri içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
- Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir.
- İşletme ve atölye ortamlarında eğitim uygulamalı olarak gerçekleştirilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı Kanun’da belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Tesisat ve Enerji Sistemleri Teknisyenleri için şu alanlarda iş olanakları bulunmaktadır:
- Doğal gaz taahhüt firmaları.
- Yakıcı cihaz servisleri.
- Fabrikaların ve firmaların kazan daireleri.
- Sıhhi tesisat taahhüt firmaları.
- Isıtma tesisatı taahhüt firmaları.
- Mühendislik firmalarının tesisat proje hazırlama birimleri.
- Kamu kuruluşları.
Meslek mensuplarının kendi işlerini kurma imkânları da bulunmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının; yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Eğitimini tamamlayanlar kamu kurum ve kuruluşlarında çalışıyorsa teknik hizmet sınıfının ücretini alır, zam ve tazminatlarından yararlanır.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre artabilir.
Kendi işyerini kuranlarda kazanç değişkendir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin “Tesisat ve Enerji Sistemleri” dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları mezunlarına ayrılan kontenjanların tercih edilmesi hâlinde öncelikli yerleştirme yapılmaktadır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazanılarak mesleki nitelik artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Meslek mensupları ustalık belgesi alarak kendi işyerlerini açabilirler. Kendi işyerini kuranlar girişimci olarak da ilerleme kaydedebilirler.
Ustalık belgesine sahip olanlar, işyerlerinde çırak çalıştırmak için mesleki eğitim merkezlerinde düzenlenen İş Pedagojisi kursuna katılabilir. Bu kursta başarılı olmaları durumunda Usta Öğreticilik belgesine sahip olurlar.
Benzer meslekler
- Yapı Tesisat Sistemleri Teknisyeni.
- Isıtma ve Doğal Gaz İç Tesisatı Teknisyeni.
- Sıhhi Tesisat Teknisyeni.
- Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme Teknisyeni.
Ek bilgiler
Yeni yaşam alanları ve inşaatlar devam ettikçe meslek alanının da devam edeceği belirtilmektedir.
Mezun olan öğrenciye alan ve dalını gösteren diploma ile işyeri açma belgesi verilir. Ayrıca seçmeli meslek dersleriyle ulaşabileceği ilgili mesleklere ait sertifikalar da verilmektedir.
Mesleki ve teknik ortaöğretim programlarından mezun olanlardan isteyenlere, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi kapsamında öğrenim süresince kazandıkları temel yeterlilikler hakkında bilgiler içeren Europass sertifika veya diploma ekiyle, alınan ve başarılan öğrenme birimini ve mesleki eğitim gördüğü veya stajını yaptığı işletmenin adını gösteren belge düzenlenir. Bu sayede iş bulmalarının kolaylaşacağı belirtilmektedir.
İlgili sektörün ülkemizde hızla yayıldığı ve sürekli geliştiği ifade edilmektedir. Gaz ve tesisat sektöründe, doğal gazın ülkemizde hızla yayılması nedeniyle büyük oranda istihdam açığı oluştuğu belirtilmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle gaz yakıcı cihazlar ve servis konusunda da iş imkânı oluşacağı öngörülmektedir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Türk Meslekler Sözlüğü.
- 3308 Sayılı Kanun.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından alınan bilgiler doğrultusunda oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.