Tanım
Tekstil ve Halı Makineleri Teknikeri; iplik, dokuma, örme, elyaf, boyama ve terbiye gibi tekstil alanları ile makine halıcılığında planlama ve üretimin takip ve kontrolünü yapan kişidir. Bunun yanı sıra makinelerin kurulum, ayar, bakım ve onarım işlerini yürütür.
Görevler
Tekstil ve Halı Makineleri Teknikeri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Mühendisler tarafından oluşturulan üretim planı doğrultusunda çalışmak.
- Makinelerin kullanıma hazır olup olmadığını denetlemek.
- Yapılacak üretime uygun makineleri hazırlamak.
- Üretimde kullanılacak mamullerin ön analizlerini yapmak.
- Dokuma makinelerini çalıştırmak.
- Üretim sürecinde kullanılan makinelerin ayar, bakım ve basit onarımlarını yapmak.
- Kumaş ve halı hatalarını kontrol etmek.
- Meydana gelen ürünlerin kalite kontrollerini sağlamak.
- Ambalaj ve pazarlama işlerini takip etmek.
- Makinelerin periyodik bakımlarını yapmak.
- Makinelerin arıza tespitini yapmak.
- Makinelerin onarımlarını yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Halı tezgâhı, kesim makinesi, makara, bobin, mekik ve iğne.
- Kirkit, tarak, kıkrık, gülcan ve makas.
- Bitkiler ve mordan maddeleri; şap ve sodyum bikarbonat gibi kimyasallar.
- Tornavida, pense, anahtar takımı, çekiç ve test takımları gibi tamir, bakım ve onarım araçları.
- Her çeşit elyaf, iplik, dokuma ve örme kumaş.
- Yardımcı malzemeler, dokuma makineleri, örme makineleri ve iplik makineleri.
- İmalatta kullanılan çeşitli tezgâhlar ile ölçme ve kontrol avadanlıkları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tekstil ve Halı Makineleri Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Şekil ve uzay ilişkilerini görebilmek.
- Göz ve el koordinasyonunu sağlayabilmek.
- Renkleri ayırt edebilmek.
- Yönergeleri takip edebilmek.
- Yeniliklere açık ve yaratıcı olmak.
- Tamir ve onarım işlerine ilgi duymak.
- Mekanik ilgiye sahip olmak.
- Programlı çalışmayı sevmek.
- Dikkatli, sabırlı ve gözlemci olmak.
- İnceleme ve araştırmaya meraklı olmak.
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip olmak.
- Takım çalışmasına yatkın olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Tekstil ve Halı Makineleri Teknikeri, fabrika ve atölye gibi kapalı ortamlarda görev yapar. Çalışma ortamı, fiziksel koşulların yeterliliğine göre nemli, sıcak, gürültülü ve tozlu olabilir.
Çalışma zamanında tek vardiya sistemi uygulanabileceği gibi birden fazla vardiyanın olduğu çalışma sistemi de uygulanabilir. Dokuma tezgâhları nedeniyle çalışma ortamı genellikle gürültülüdür. Bu ortamlarda çalışan kişiler çok fazla toz ve boya zerreciği soluyabilir.
Meslekte çalışanlar; mühendisler, yöneticiler, meslektaşları ve diğer çalışanlarla sürekli iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, meslek yüksekokullarının “Tekstil ve Halı Makineleri” bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
Belirtilen meslek lisesi bölümlerinden mezun olanlar, “Tekstil ve Halı Makineleri” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 2 yıldır.
Eğitimde temel derslerin yanı sıra iş yaşamıyla ilgili dersler de verilir. Bu dersler arasında Genel ve Mesleki Etik, Toplumsal Duyarlılık ve İşyeri Eğitimi yer alır.
Teknik ve uygulamalı dersler ise şunlardır:
- Elyaf Bilgisi.
- İplik Teknolojisi.
- Ofis Otomasyonu.
- Boya Teknolojisi.
- Üretim Teknolojisi.
- Üretim Planlama.
- Teknik Resim.
- İş Sağlığı ve Güvenliği.
- Makine Teknolojisi.
- Desen Tasarımı.
- Örmecilik.
- Laboratuvar Teknikleri.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir. İşletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı eğitim yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek yüksekokulunu bitirenlere “Ön Lisans” diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Eğitimini tamamlayanlar özel sektör işyerlerinde çalışabilir. Özellikle Bursa, Gaziantep, İstanbul, Adana ve Denizli gibi tekstil sanayisinin geliştiği illerde istihdam olanakları bulunmaktadır.
Meslek elemanlarının kendi işyerlerini açma olanakları da vardır. Bu meslek elemanlarının kamuda kendi pozisyonlarında istihdam edilmeleri söz konusu değildir; ancak ön lisans düzeyinde Kamu Personeli Seçme Sınavına girerek çeşitli pozisyonlarda memur olabilirler.
Bazı bölgelerde devlet desteği veya teşvikleriyle açılan atölyelerde de çalışma olanağı bulunmaktadır. Tekstil ve halıcılık sektöründe iyi yetişmiş teknikerlerin iş bulma olanakları oldukça fazladır.
Mezunlar tekstil fabrikalarında ve halı işletmelerinde çeşitli departmanlarda çalışabilir. Çalışılabilecek departmanlar şunlardır:
- Üretim.
- Planlama.
- Terbiye.
- Kalite kontrol.
- Pazarlama.
- Desen.
- AR-GE.
Kişisel bilgi, beceri ve yeteneğe bağlı olarak meslekte işsiz kalma riski çok azdır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alır.
Özel sektörde ise kazanç; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
“Tekstil ve Halı Makineleri” ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilir.
Çeşitli üniversite ve özel kurumların düzenlediği ücretli kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
Tekstil ve Halı Makineleri Teknikerleri, başarılı oldukları takdirde çalıştıkları işyerinde vardiya amiri, planlama sorumlusu, şef veya üretim müdürü gibi görevlere atanabilir.
İsteyen teknikerler kendi işyerlerini de açabilir.
Benzer meslekler
- Makine Teknikeri.
- Deri Konfeksiyon Teknikeri.
- Halı ve Kilim Teknikeri.
- Tekstil Teknolojisi Teknikeri.
Ek bilgiler
İş kazası ve meslek hastalıkları
Meslekte karşılaşılabilecek iş kazası ve meslek hastalıkları şunlardır:
- Solunum yolu rahatsızlıkları.
- Omurga hasarları.
- Kanser.
- Bisinozis.
- Kas ve iskelet bozuklukları.
- Cilt ve doku yanıkları.
- Elektrik çarpmaları.
- Uzuv kopmaları.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu.
- Eğitim kurumları.
- Meslek hastalıkları ve işle ilgili hastalıklar tanı rehberi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Mesleğim Hayatım
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.