Tanım
Dilbilgisi, fonetik, diksiyon, artikülasyon, vurgulama ve tonlama hataları yapmadan doğru ve güzel konuşan; daha önce hazırlanan haber bültenleri, duyurular, yapım ve yayın çalışmalarına sesle katılan; stüdyoda günlük yayın çizelgelerine uygun olarak yayını estetik ve bütünlük içerisinde yürüten ve radyo veya televizyon kanalıyla izleyici ve dinleyiciye aktaran kişidir.
Görevler
Spiker, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Hazırlanmış haber bültenlerini sunuştan önce inceler ve değerlendirir.
- Sunacağı metinde bulunan yabancı sözcüklerin doğru okunuşlarını öğrenir.
- Metni sunmadan önce birkaç kere okur ve vurguların nerede, hangi sözcüklerde olacağını belirler.
- Haber, magazin ve kültür gibi metinleri banttan ya da canlı olarak herkesin anlayabileceği şekilde sunar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Spikerlik mesleğinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Mikrofon
- Seslendirilecek metin
- Otog (konuşma metninin yer aldığı ışıklı pano)
- Kamera
- Plak okuyucu
- Bant okuyucu
- Disk okuyucu
- Prompter
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Spiker olmak isteyenlerin:
- Çeşitli uyarıları aynı anda algılama gücü ve belleği olan,
- Mikrofonik bir sese sahip,
- Düzgün ve anlaşılır diksiyonu olan,
- Kendine güvenen,
- Soğukkanlı
kişiler olmaları gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Radyoda çalışanlar kapalı, sessiz ve ses geçirmeyen odalarda çalışırlar. Televizyonda çalışanlar ise ışıklandırma nedeniyle fazla aydınlık ve sıcak olan kapalı ortamlarda oturarak görev yaparlar.
Spikerler, yayınlanacak programların konusuyla ilgili olarak zaman zaman açık havada da çalışabilirler. Çalışma sırasında programcı, yönetmen, kameraman, teknisyen, ses sanatçıları, program konukları, oyuncular, dinleyiciler ve izleyicilerle iletişim halindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi Halk Eğitim Merkezlerinde Kişisel Gelişim alanı Haber Spikerliği, Spikerlik ve Sunuculuk dalında verilmektedir. Eğitim ayrıca özel kurum ve kuruluşlar tarafından açılan meslek kurslarında da düzenlenmektedir.
Belirlenen ücreti ödemek şartıyla 17 yaşından büyük herkesin katılabileceği özel spikerlik kursları ve seminerlerinde de meslek eğitimi verilmektedir.
Spikerlik için açılan sınavı kazanmış olmak şartıyla TRT’de hizmet öncesi eğitim yapılmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
- En az lise veya dengi okul mezunu kişiler özel spikerlik kurslarına katılabilir.
- Üç ay süren özel kurslara, belirlenen ücreti ödemek şartıyla 17 yaşın üzerinde olan herkes katılabilir.
- TRT ve özel radyo-televizyon kuruluşları açısından yüksekokul mezunu olmak ve yabancı dil bilmek tercih sebebidir.
- TRT Kurumunda en az 3 yıl süreyle stajyer spiker olarak veya yurt içi ve yurt dışı radyo-televizyon kuruluşlarında en az 3 yıl süreyle spiker olarak görev yapmış olmak belirtilen koşullar arasındadır.
- Yabancı dil bilmek tercih sebebidir.
- Televizyonda görev alacakların görüntü denetiminden başarıyla geçmiş olması şarttır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitimi, Halk Eğitim Merkezlerinde 90 foet kodu ile 263 saattir.
Eğitim süresince şu konularda dersler verilmektedir:
- Dilin bileşenlerini tanıma
- Etkili konuşma tekniğinde anlatım özellikleri
- Röportajda etkili konuşma öğelerini kullanma
- Canlı yayın yönetimi
- Haber spikerliği ve redaktör spikerlik
- Yayında beden dili
- Dış görünüş ve davranış
TRT’de çalışacak elemanlar için hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimler düzenlenmektedir. TRT’nin açtığı spikerlik sınavlarına giren adaylar, yazılı ve sözlü sınavı kazandıktan sonra 3 ay süren hizmet öncesi eğitime katılırlar. Eğitimden sonra yapılacak sınavda başarılı olanlar spiker olarak göreve alınırlar.
TRT eğitiminde dilbilgisi, fonetik, diksiyon, artikülasyon, vurgulama, tonlama ve metin değerlendirme dersleri verilir. Ayrıca spikerliğe ilişkin kurallar ve yayın estetiği ile ilgili bilgiler aktarılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara “Kurs Bitirme Belgesi” verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Özel radyo ve televizyonların sayısında meydana gelen artış, spikerlik mesleğine olan talebin artmasına neden olmuştur.
Özel televizyon kanalları, TRT’de spiker olarak çalışan tecrübeli elemanları daha fazla ücretle kanallarına transfer etmişlerdir. Zaman zaman sanat, moda ve basın çevrelerinden tanınmış kişiler de bu işle görevlendirilmektedir.
TRT’de kanal sayısının artması ve özel radyo ve televizyonların etkisiyle oluşan rekabet ortamında, mesleğin gerektirdiği özelliklere uygun nitelikli elemanlara ihtiyaç artmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince herhangi bir kazanç söz konusu değildir.
TRT’de hizmet öncesi eğitime katılan kursiyerlere, herhangi bir işyerinde çalışmamaları halinde yönetim kurulu tarafından belirlenen harçlık ödenir.
Eğitim sonrası
Özel radyo ve televizyonlarda ücretler karşılıklı anlaşmayla, tecrübeye ve başarıya göre belirlenir.
TRT’de spikerler hizmet sürelerine göre değişen yüksek ücretler almaktadırlar. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Meslekte başarılı ve tecrübeli olanlar idari kadrolarda görev alabilirler.
Yabancı dil bilenler dış ülkelerde göreve atanabilirler.
TRT’de spiker olarak en az 5 yıl çalışmış, fakülte ya da yüksekokul mezunu olan spikerler, kurum içi yeterlilik sınavını kazanmaları halinde Redaktör Spiker olabilirler.
Redaktör spikerlerin görevleri şunlardır:
- Haber metinlerini dil ve anlatım bütünlüğü sağlayacak şekilde yazmak
- Haber metinlerini düzenlemek
- Haber program metinlerini okumak
- Gerektiğinde habercilik, yani muhabirlik hizmetleri yapmak
Benzer meslekler
- Seslendirme sanatçısı
- Haberci (Muhabir)
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- TRT Kurumu Genel Müdürlüğü
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
