Tanım
Sosyolog; insan toplulukları ve toplumsal kurumların kökeni, gelişmesi, işlevi ve birbirleriyle ilişkileri hakkında araştırmalar yapan kişidir. Bu ilişkileri belirleyen ilke ve kuralları, toplumsal sorunları ve çözüm yollarını inceler. Araştırma sonucunda edinilen bulguları yorumlar ve önerilerde bulunur.
Görevler
Sosyologlar iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Tarihsel belgeleri incelemek.
- Gözlem ve görüşme gibi yöntemleri kullanarak insan topluluklarının kökenini, gelişmesini, yaşayış tarzını ve sosyal ilişkilerini araştırmak.
- Çevre, sosyal gelenekler, aile, din ve eğitim gibi sosyal kurumlar ile diğer sosyal olaylara ilişkin bilimsel bilgiler toplamak.
- Edinilen verileri ve sonuçları istatistiksel olarak değerlendirmek ve yorumlamak.
- Toplumsal sorunları saptamak.
- Bilimsel sonuçlar çerçevesinde çözüm önerilerinde bulunmak.
- Bilimsel sonuçlar ile sorunlara ilişkin çözüm önerilerinin eğitimcilere, yasa koyuculara, planlama uzmanlarına, sosyal sorunların çözümüyle uğraşan meslek elemanlarına, kurum ve kuruluşlara ulaşmasını sağlamak.
- Çalışmaların sonuçlarını izlemek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Sosyologların çalışmalarında kullandığı araç, gereç ve dokümanlar şunlardır:
- Görüşme ve anket formları.
- Tarihi belgeler.
- Toplumsal olaylar ve sosyal kurumlarla ilgili araştırma ve incelemelerin yer aldığı basılı kaynaklar.
- Gözlem ve araştırma raporları gibi dokümanlar.
- İstatistik tabloları ve çeşitli büro malzemeleri.
- Bilgisayar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Sosyologların aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sözlü ve yazılı ifade becerisi güçlü olmak.
- Toplumsal olaylara meraklı olmak.
- Araştırma ve inceleme yapmaktan hoşlanmak.
- Olaylar arasında bağlantılar kurabilmek.
- Başkaları ile iyi iletişim kurabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Sosyologlar gözlem ve incelemelerini alanda, elde ettikleri bulguların değerlendirmesini ise büroda yaparlar. Çalışmaları sırasında insanlarla etkileşim halinde olurlar. Sayısal bulgularını bilgisayar yoluyla değerlendirirler.
Eğitimin verildiği yerler
Sosyologların meslek eğitimi, üniversitelerin Edebiyat ve Fen-Edebiyat Fakültelerinin Sosyoloji Bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Sosyoloji eğitimine giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı olmak.
Bu koşulları taşıyan ön lisans mezunları, Sosyoloji lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Meslek eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- Temel Ekonomi
- Siyaset Bilimi
- Sosyolojik Analiz
- Psikoloji
- Toplumsal Değişme ve Sosyal Antropoloji
- Sosyal İstatistik
- Kültür ve Toplum
- Veri Analizi
- Çağdaş Sosyal Kuramlar
- Aile Sosyolojisi
- Eğitim Sosyolojisi
- Kültürel Çalışmalar
Eğitim sonunda alınan belge
Mesleki eğitimini tamamlayanlar Lisans Diploması alırlar.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Sosyologlar aşağıdaki kamu kuruluşlarında, özel sektör kurum ve kuruluşlarının ilgili birimlerinde ve yayın kuruluşlarında çalışabilirler:
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Tarım ve Orman Bakanlığı
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Özellikle sosyolog olarak iş bulma olanakları oldukça sınırlıdır.
Sosyoloji lisans programını bitirenlerden en az 16 kredi felsefe, 16 kredi psikoloji ve 8 kredi mantık aldığını belgelendirenler; Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamladıkları takdirde Felsefe Öğretmeni olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince bir kazanç sağlanması söz konusu değildir. Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Mezunlar; işteki tecrübe, işyerinin büyüklüğü ve çalışılan sektörün ücret politikası gibi faktörlere göre farklı ücret alabilirler. Uzmanlık alanı, işteki pozisyonu ve işletmenin yapısına göre ücrette artış olabilmektedir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar hizmet sınıfının ücretini alır. Zam ve tazminatlardan yararlanır. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Sosyologlar aşağıdaki alanlardan birinde çalışmalarına ağırlık verebilirler:
- Genel Sosyoloji
- Kurumlar Sosyolojisi
- Uygulamalı Sosyoloji
- Sosyometri
Ayrıca aile, suçluluk, nüfus bilimi, endüstri ve tarım sorunları, köy-kent yerleşimi, sosyal ekoloji, siyaset ve hukuk sosyolojisi gibi konularda uzmanlaşabilirler.
Çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda uzman, danışman ve araştırmacı kadrolarında veya yönetici kademelerinde yer alabilirler.
Benzer meslekler
- Sosyal Psikolog
- Sosyal Antropolog
- Sosyal Çalışmacı
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Üniversitelerin web siteleri.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi.
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
