Tanım
Sondaj Teknolojisi Teknikeri; maden, petrol, su ve jeotermal enerji çıkarma, zemin etütleri ve benzeri işlerde yer delme veya silindirik kazı çalışmalarında görev yapan kişidir. Jeologlar, petrol, maden ve makine mühendisleri ile işçiler arasında ara eleman olarak çalışır.
Görevler
Sondaj Teknolojisi Teknikeri, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ile kalite gerekliliklerine uygun şekilde yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Mühendis tarafından hazırlanan sondaj programının sondaj personeli tarafından yürütülmesini sağlamak.
- Görevlileri ve kullanılacak makineleri sağlamak.
- Yapılan çalışmada iş emniyetini sağlamak ve kontrol etmek.
- Yeraltında yapılacak araştırmalar ve maden işletmeleri için delme işlemini yapmak.
- Delme işleminde gelinen her noktada toprak örnekleri almak ve yapılan işin ulaştığı durumu tespit etmek.
- Alınan toprak örneklerini laboratuvarda incelemek.
- Mühendisler ile çalışanlar arasındaki teknik iletişimi sağlamak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Ağır taşıtlar (pikap, kamyon, tır vb.).
- Sondaj makineleri:
- Su sondaj makineleri.
- Zemin etütlerinde kullanılan elmaslı sondaj makineleri.
- Petrol ve doğal gaz sondaj makineleri.
- Kaynak makineleri.
- Jeneratör.
- Kompresör.
- Matkap.
- Sondaj çamurları.
- Bakım ve onarım için çeşitli anahtar ve tornavida takımları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Sondaj Teknolojisi Teknikeri olmak isteyenlerin:
- Açık alanda soğuk, sıcak ve çamurlu ortamlarda çalışabilecek kişiler olmaları.
- Başkaları ile iyi iletişim kurabilmeleri gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Sondaj Teknolojisi Teknikerliği, çalışma koşulları açısından zor mesleklerden biridir. Çalışmanın tamamı açık alanda; soğuk, sıcak, çamurlu ve yağışlı ortamlarda yürütülür.
Çalışma vardiyalı olarak 24 saat kesintisiz sürdürülebilir. Görev sırasında çadırda veya karavanlarda konaklamak gerekebilir. Ayrıca gerektiğinde ağır parçaların kaldırılması veya taşınması da mesleğin çalışma koşulları arasındadır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının Sondaj Teknolojisi bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Sondaj Teknolojisi ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 2 yıldır. Eğitimde mesleki dersler ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınır.
Eğitim süresince okutulan dersler arasında şunlar yer alır:
- Teknik Resim.
- Topografik ve Jeolojik Harita Bilgisi.
- Yeraltı Suları.
- Petrol Maden Yasa Mevzuatı.
- Fizik.
- Jeoloji ve Kayaç Bilgisi.
- İş Hukuku ve Güvenliği.
- Hidrojeoloji.
- Kaynak Tekniği ve Uygulaması.
- Pompa Bilgisi.
- Sondaj Uygulamaları.
- Yeraltı Jeolojisi.
- Genel Makine Motor Bilgisi ve Bakımı.
Öğrencilerin eğitim sürecinde kazandıkları teorik bilgi ve deneyimleri pekiştirmeleri için staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Ön Lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Sondaj Teknolojisi Teknikerleri özel sektörün yanı sıra çeşitli kamu kuruluşlarında da çalışma olanağı bulabilirler.
Çalışabilecekleri kuruluşlar arasında şunlar yer alır:
- MTA (Maden Tetkik Arama Enstitüsü).
- TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı).
- DSİ (Devlet Su İşleri).
- TKİ (Türkiye Kömür İşletmeleri).
- Elektrik İşleri Etüd İdaresi.
- İller Bankası.
Ayrıca petrol arama çalışmalarında bulunan Mobil gibi uluslararası şirketlerde de çalışma olanağı vardır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Koşulları uygun olan öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisinden yararlanabilir. Ayrıca çeşitli kurum ve kuruluşlardan burs alma olanağı da bulunabilir.
Öğrenciler, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir. Bunun yanında çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alır. Özel sektörde ise kazanç durumu; işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişmektedir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Sondaj Teknolojisi ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Sondaj Teknolojisi Teknikerleri çalıştıkları kuruluşlarda idareci konumuna gelebilirler. Ayrıca belirli bir alanda çalışmalarını yoğunlaştırarak bilgi ve deneyimlerini derinleştirebilirler.
Uzmanlaşabilecekleri alanlara örnek olarak şunlar verilebilir:
- Su sondajı.
- Petrol sondajı.
- Zemin etüdü.
Benzer meslekler
- Maden Teknikeri.
- Kuyu Açma ve Sondaj Makineleri Operatörleri.
Ek bilgiler
Mesleğin tüm çalışması açık havada ve arazide, yerleşim birimlerinden uzakta yürütülebilir. Genellikle vardiyalı çalışma söz konusudur. Çalışanlar karavan veya çadırlarda, sağlık kuruluşlarından uzakta yaşamak durumunda kalabilir.
Bunun yanında ağır parçaların yüklenmesi, boşaltılması ve taşınması da yapılmaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu.
- Uluslararası Standard Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Üniversiteler, Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi (Prof. Dr. Yıldız Kuzgun), 2000.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.