Tanım
Soğutma Sistemleri Teknisyeni; soğutucu cihazların montaj, bakım ve onarımını yapabilen, soğutma sistemlerini proje ve standartlara uygun olarak kuran, maliyet ve iş akışını kontrol eden ve mesleğinde iş planlaması yapabilen kişidir.
Görevler
Soğutma Sistemleri Teknisyeninin başlıca görevleri şunlardır:
- Soğutma amacıyla kullanılan araç, cihaz, teçhizat ve makinelerin hazırlanmış projeye uygun, verimli ve ekonomik yöntemlerle kurulumunu yapar.
- Kullanılacak araçların kontrolünü ve ayarlarını yaparak devreye sokar ve kullanıma hazır halde teslim eder.
- Kurulmuş soğutma cihazının ve tesisatlarının düzenli veya periyodik bakım ve onarımını yapar.
- Soğutma cihazındaki ve tesisatındaki bozukluğu saptar.
- Soğutma cihazı ve tesisatlarında ortaya çıkan bozuklukların giderilmesi için arızalı parçaları tamir eder veya yerine yenisini takar.
- Soğutma cihazlarının gaz verme basıncını ayarlar; uygun vakumlama işlemlerini, izolasyonunu, kaçak testlerini ve diğer kontrollerini yapar.
- Soğutma sistemleriyle ilgili komple montaj resimlerini ve şemalarını inceler, doğru olarak okur ve çizer; bunları uygulama alanlarına aktarır.
- Makine ve teçhizatı bakımlı ve düzenli kullanır. Makine ve teçhizatın sürekli kullanıma hazır halde olmasını sağlar.
- Soğutma sistemleri servis işlemleri için iş sağlığı ve güvenliği, yangın ve acil durum kurallarını uygular.
- Soğutma sistemleri servis işlemleri için çevre koruma mevzuatına uygun çalışılmasını sağlar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Oksi-gaz kaynak ve elektronik ark kaynak takımları
- Bakır boru takımı
- Avometre
- Gaz şarj manifoldu
- Gaz silindirleri
- Gaz kaçak dedektörleri
- Vakum pompası
- Refrektometre
- Kompresör
- Kondanser
- Expansion valf
- Yağ seperatörü
- Receiver
- Termostatlar
- Elektriksel ölçme aletleri
- Yüksek ve alçak basınç anahtarı
- Pense
- Tornavida
- Kurbağacık
- Açık ağız anahtarı
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Soğutma Sistemleri Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Makine parçaları arasındaki ilişkiyi görebilmek ve şekil ilişkilerini algılayabilmek
- Bilgisayar kullanma becerisine sahip olmak
- Dikkatli, tedbirli ve sorumluluk sahibi olmak
- Tasarım ve çizim yeteneğine sahip olmak
- İşbirliğine ve ekip çalışmalarına yatkın olmak
- Kayıt tutma ve raporlama becerisine sahip olmak
- Temel ilkyardım bilgi ve becerisine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Soğutma Sistemleri Teknisyenleri atölyelerde ve soğutma sistemlerinin kurulacağı binalarda çalışır. Meslek; marketler, soğuk hava depoları, evler ve işyerleri gibi farklı mekânlarda yürütülür.
Çalışılan ortam çoğu zaman kapalıdır. Ortam bazen sıcak, bazen de soğuk olabilir. Yüksek ve tehlikeli yerlere çıkmaları gerekebilir. Bu meslekte çalışanlar işveren, usta, müşteri ve diğer meslek elemanları ile iletişim halindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme Alanı “Soğutma Sistemleri” dalında verilmiştir. Yeni uygulamaya göre bu isimde dal bulunmamaktadır. Bu eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de aynı alan ve dal altında mesleğin eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim içeriği şu şekilde düzenlenmiştir:
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslek eğitiminden sonra Soğutma Sistemleri Teknisyenleri şu alanlarda çalışabilir:
- Soğutma sistemlerini imal eden işletmeler
- Çeşitli markalara ait soğutma cihazlarının satışını ve montajını birlikte yapan bayiler
- Soğutma sistemlerinin montaj, bakım ve onarım yetkili servisleri
- Fabrika ve kapalı alışveriş merkezi gibi büyük işyerlerinde kurulu bulunan soğutma sistemlerinin bakım ve onarım işleri
Meslek eğitimini tamamlayarak diplomasını alanlar, gerekli sermayeye sahip olmaları hâlinde kendi alanlarında işyeri açabilirler.
Türkiye’nin iklim yönünden farklılıklar göstermesi nedeniyle soğutma cihazlarına, tarım ülkesi olması nedeniyle de soğuk hava depolarına ihtiyaç artmaktadır. Teknolojik gelişmeler sonucunda farklı markalarda yerli ve yabancı soğutma sistemlerinin yaygınlaşması, bu alanda çalışacak meslek elemanlarına duyulan ihtiyacı artırmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, eğitim gören öğrencilere:
- Asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere ücret verilir.
- İş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır.
- Mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanırlar.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrası kazanç, çalışılan sektör ve işletmeye göre değişebilmektedir. Kamu sektöründe kazanç; derece, kıdem ve işyerindeki statüye göre değişmektedir. Özel sektörde ise net asgari ücretin 2 katı tutarında ücretle başlayıp yeteneğe ve deneyime göre değişmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme Alanı Soğutma Sistemleri dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans veya lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Kamu kurum ve kuruluşlarında branşlarında görev alan mezunlar, genel lise mezunlarına göre bir üst derece ile işe başlarlar.
Kendi işyerlerini kuranlar, girişimci olarak da ilerleme kaydedebilirler.
Benzer meslekler
- Sıhhi Tesisatçı
- Soğutma ve İklimlendirme Teknisyeni
Ek bilgiler
Soğutma Sistemleri Teknisyeninin ek görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”
- MEB Mesleki ve Teknik Öğretim kitapları
- www.megep.meb.gov.tr
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
