Tanım
Soğuk Demirci/ Çelik Yapılandırmacı; demir ve saç şeklindeki metal parçaları keserek, delerek, diş açarak ve kaynak yaparak şekillendirir. Bu çalışmalarla merdiven parmaklığı, pencere korkuluğu, kapı, karyola, sandalye ve çatı kaplama gibi işler yapılır.
Görevler
Soğuk Demirci/ Çelik Yapılandırmacı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Verilen iş programlarını inceleyerek uygun metali seçmek.
- Proje ölçülerine uygun olarak metali işaretlemek ve kesmek.
- Kesilen demirin gerekli delme işlemini matkap kullanarak yapmak.
- Metali örs üzerinde döverek veya çeşitli makine ve aletler kullanarak şekillendirmek.
- Son şekli verilen parçaları kaynakla birleştirmek.
- Tamamlanan iş parçasının son kontrolünü yapmak, eksik veya hatalı kısımları düzeltmek.
- Çeşitli eğeler kullanarak parçanın kaba talaşını ve çapaklarını temizlemek.
- Gerektiğinde yapılan parçayı boyamak.
- Parçayı inşaat, ev, dükkân ve benzeri yerlere monte etmek.
- Çelik konstrüksiyon işleri yapmak.
- Oksi-gaz kaynağı ve elektrik ark kaynağı yapmak.
- Çalışılan makinelerin basit onarım ve temizliğini yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Çeşitli saç ve profiller
- Tepsi testere
- Profil kesme makası
- Yüzey taşlama makinesi
- Zımpara taşı
- Kaynak makinesi
- Matkap tezgâhı
- Çeşitli eğeler
- Asetilen kazanı
- Oksijen tüpleri
- Kaynak takımları
- Saç şekillendirme makinesi
- Mengene
- Su terazisi
- Ölçü aletleri; metre, kumpas ve benzerleri
- Çekiç
- Tornavida
- Pense
- Çeşitli tip elektrotlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Soğuk demirci olmak isteyenlerin:
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılayabilen,
- El becerisi olan
kişiler olmaları gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Soğuk demirciler demir işleme atölyelerinde çalışır. Atölyeler kapalı, açık veya yarı açık olabilir. Üretilen iş parçalarının montajı ise binalarda veya bahçelerde yapılır.
Çalışma ortamı zaman zaman soğuk, tozlu, kirli ve gürültülü olabilir. Soğuk demirci daha çok maddelerle ve aletlerle ilgilenir. Zaman zaman işverenle ve atölyedeki diğer çalışanlarla iletişim kurabilir.
Güvenlik açısından çok tehlikeli olmamakla beraber özellikle montaj sırasında yüksek yerlerde çalışma yapılabildiğinden, doğabilecek tehlikelerden korunmak için gerekli tedbirler alınmalıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Yeterli müracaat olması durumunda mesleğin eğitimi tüm mesleki eğitim merkezlerinde Metal Teknolojisi alanının “Çelik Konstrüksiyon” dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu kişiler, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre bu durum gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelenir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak.
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir. Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur.
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Soğuk demirciler çeşitli atölyelerde, sanayi bölgelerinde ve inşaatlarda çalışabilir. Ayrıca aşağıdaki işlerin yapıldığı işletmelerde istihdam edilebilirler:
- Çelik çatı
- Köprü
- Bina
- Gemi
- Uçak
- Makine gövdesi
- Makine iskeleti
Bu mesleği seçenler kamu kesiminden çok özel kesimde iş bulabilir veya kendi işlerini kurabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere belirli oranların altında olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden,
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan,
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden
aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre maaş alır.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kendi işyerini açanların oldukça yüksek gelir elde etmeleri mümkündür. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Soğuk Demirci/ Çelik Yapılandırmacılar bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler şu şekilde belirtilmiştir:
- Sıcak Demirci
- İnşaat demircisi
- Kaynakçı
- Saç işçisi
- Metal Doğramacı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı
- Endüstri Meslek Liseleri Sınav Kılavuzu-1994
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara, 1999
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Türk Meslekler Sözlüğü, Ankara, 1983, Yayın No: 173
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Çıraklık Eğitim Programı
- Milli Eğitim Bakanlığına ait web sitesi: www.meb.gov.tr
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- MEDAK (Meslek Danışma Komisyonu) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kurum ve kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
