Tanım
Sayacı, doğal ya da suni deriler ile tekstil ürünlerinden kesilmiş parçaları makinelerle işleyerek ayakkabı modeline uygun hale getiren kişidir.
Görevler
Sayacı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Ayakkabının üst bölümüne saya denir. Sayacı, kişilerin ayakkabı ihtiyacına cevap verebilmek için estetik özellikleri de göz önünde bulundurarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Modele uygun biçimde saya tıraş bıçağı ya da tıraş makinesi ile inceltilmesi gereken yerleri tıraşlar.
- Tıraşlanan yerlere boya ve yakma işlemini uygular.
- Kıvırma yapılacak yerlere elde ya da makinede yapıştırıcı sürerek kıvırır.
- Mermer üzerinde saya ya da astra yapıştırıcı sürüp, çekiç yardımıyla regola yapar ve parçaları birleştirir.
- Regola yapılmış saya parçalarını çeşitli saya makineleri yardımıyla modele uygun olarak diker.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Sayacılıkta kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Saya tıraş bıçağı
- Masat
- Eğe
- Biley taşı
- Makaslar
- Çekiç
- Mermer
- Pergel
- Saya tıraş makinesi
- Yapıştırıcı sürme makinesi
- Kıvırma makinesi
- Zımba makineleri
- Kapsül, pim ve aksesuar takma makinesi
- Saya dikme makinesi; tek iğne, çift iğne ve kollu modeller
- Çeşitli yapıştırıcılar ve iplikler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Sayacı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Parçalar arasındaki ilişkileri algılayabilmek
- Bütünü zihninde canlandırabilmek
- Çizim yeteneğine sahip olmak
- Ayrıntıları algılayabilmek
- Nesnelerle, aletlerle ve makinelerle çalışmaktan hoşlanmak
Yaratıcılık, sayacılık mesleğinde ilerlemeyi kolaylaştıran bir özelliktir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Sayacı, ayakkabı üreten fabrika ve atölyelerde çalışır. Çalışma ortamı kimyasal madde ve rahatsız edici koku içerebilir. Ortam ayrıca kapalı, havasız ve kısmen gürültülüdür.
Kullanılan kimyasal maddeler sağlığı bozucu durumlara neden olabilir. Sayacı çalışırken elektrik çarpması, makine kazası ve kesilme gibi iş tehlikeleriyle karşılaşabilir.
Sayacı çalışırken nesnelerle ilgilenir. İş genellikle haftada 6 gün çalışmayı gerektirir. Çalışma sırasında bazen oturarak, bazen de ayakta çalışır. Müşterilerle ve diğer çalışanlarla iletişime girmesi gerekebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması halinde tüm mesleki eğitim merkezlerinde verilir. Eğitim, Ayakkabı ve Saraciye Teknolojisi alanının “Ayakkabı Üretimi” dalında yürütülür.
Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programına göre çıraklık eğitimine alınabilecek durumda olmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporu sunmak
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşveren ile çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Sayacılık, insanların giyim ihtiyaçlarına cevap verdiği için geniş bir çalışma alanına sahiptir. Kişiler belli bir oranda sermaye ile kendi işyerlerini kurabilecekleri gibi küçük atölyelerde ve seri üretim yapan fabrikalarda da iş bulabilirler.
Kadınların bu alanda çalışma oranları giderek artış göstermektedir. Sayacılık, insan zekâsı ve emek gücünün yoğun olduğu bir meslektir.
Saya ayakkabının üst bölümü olduğundan tüketicinin zevkine hitap eder ve modayla yakından ilgilidir. Önceleri tamamen el emeğine dayalı olan sayacılık, son yıllarda ayakkabı sanayisinin dış piyasalara açılmasıyla önemli gelişmeler kaydetmiştir.
Küçük atölyeler yavaş yavaş yok olarak yerini bant usulü çalışan büyük atölyelere ve fabrikalara bırakmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan daha az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çıraklara yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kendi işyerini açanlar, işyerinin kapasitesi ya da kaliteli üretim oranına göre değişik miktarlarda kazanç elde edebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
- Bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Ayakkabıcı
- Çantacı ve saraciyeci
- Fora-freze ve gazumacı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Saya Teknolojisi, Necdet ERKUTOĞLU, İstanbul-1995
- Necdet ERKUTOĞLU, İstanbul Umum Sayacılar Odası Mesleki Eğitim Danışmanlığı Birim Başkanı
- Tozkoparan Mesleki Eğitim Merkezi
- MEB Çıraklık Dönemi Sayacılık Meslek Dalı Eğitim Programı
- Bostancı Mesleki Eğitim Merkezi
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı
- 3308 Sayılı Kanun
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara-1999
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kurum ve kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya oluşturulurken meslek mensuplarından, işyerlerinden, mesleğin eğitim yerlerinden ve meslek odalarından bilgi alınmıştır.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.