Tanım
Saraciye Modelisti; doğal deri, suni deri, kadife, keten ve benzeri malzemelerden yapılan valiz, çanta, kemer, cüzdan ve anahtarlık gibi küçük aksesuar ürünlerin kalıplarını modaya ve ihtiyaca göre tasarlayan ve üretimini yapabilen kişidir.
Görevler
Saraciye Modelisti, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Hazırlanacak model için hazırlık yapar.
- Ürün tasarımı için teknik çizim yapar.
- Müşterilerin beklentilerini belirleyerek saraciye ürün model tasarımı yapar.
- Saraciye ürünlerine ait model çıkarır.
- Değişik yaş ve cinsiyetteki kişiler için model araştırır.
- Kullanılacak malzemeyi belirler.
- Saraciye ürünlerine kalıp çıkarır.
- Kesim yapar.
- Numune ürünün prototipini hazırlar.
- Numune ürünü hazırlatır ve kalıpları kontrol ederek seri üretime veya seri kesime iletir.
- Üretim aşamasındaki hızı ve akışı sağlayarak işin kalitesini kontrol eder.
- Modeli yapılacak malzemelerin maliyetini hesaplar.
- Mesleki gelişime ilişkin faaliyetleri yürütür.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç, malzeme ve ekipmanlar şunlardır:
- Doğal deri, suni deri, astarlık kumaş, kadife ve keten
- Bilgisayarda çizim ve tasarım programları
- Kalıp yapımı ile ilgili iki boyutlu bilgisayar programları
- Kesim bıçağı, masat, çeşitli aksesuarlar, toka ve kesim lastiği
- İş önlüğü ve kalem
- Makas, çelik cetvel ve üçgen eğe
- Resim kalemleri, rolet, gümüş kalem ve çarklı zımba
- Saraciye bölümünde kullanılan makineler
- Model mukavvası, kesim presi, pergel, çalışma tezgâhı ve evrak dosyası
- Stampa kartonu, mukavva, sünger, iplik ve sırım
- Yapıştırıcı, yapıştırıcı kutusu, fırça ve mermer
- Montaj makinesi
- Saraç makinesi
- Basma makinesi
- Desen basma makinesi
- Kesim presesi
- Zımba makinesi
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Saraciye Modelisti olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Araştırmacı ve yaratıcı olmak
- Estetik bakış açısına sahip ve yenilikçi olmak
- Renk ve şekil algılama yeteneğinin gelişmiş olması
- Tasarım yeteneğine sahip olmak
- Malzeme ve ürün bilgisine sahip olmak
- Ayrıntıya dikkat edebilmek
- Titiz ve düzenli çalışabilmek
- İletişim kurma becerisine sahip olmak
- Paylaşımcı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Saraciye Modelistleri; valiz, çanta, kemer, cüzdan, av ve spor malzemeleri, müzik alet kutuları ve hediyelik eşya gibi ürünleri üreten atölye ve fabrikalarda çalışırlar. Genellikle iyi aydınlatılmış, sessiz ve sakin kapalı büro ortamlarında görev yaparlar.
Çalışılan işyerinin özelliğine bağlı olarak bireysel veya ekip halinde çalışabilirler. Üretim aşamasında çalışma ortamında kimyasal maddeler ve rahatsız edici kokular yoğun olarak bulunabilir. Kimyasal maddeler nedeniyle astım, bronşit ve alerji gibi rahatsızlıkları olanlar olumsuz etkilenebilir.
Meslek elemanları çalışırken yöneticilerle, saraciye üretim teknisyenleriyle, işçilerle ve meslektaşlarıyla iletişim halindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Ayakkabı ve Saraciye Teknolojisi alanı Saraciye Modelistliği dalında verilir.
Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri düzenlenmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenen mesleki eğitim programına alınabilecek durumda olmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla uygunluk durumunu belgelendirmek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir. Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur.
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Saraciye ürünleri günlük yaşantının birçok alanında kullanılan, tüketiciye yönelik nihai ürünlerdir. Giysilerin tamamlayıcı aksesuarı olmaları nedeniyle moda eğilimlerinden etkilenirler ve tüketimi cezbedebilirler.
Ürün yelpazesinin geniş olması ve sektörün daha çok el işlemeciliğine dayanması nedeniyle sektörde küçük ve çok sayıda firma bulunmaktadır.
Meslek elemanları şu işyerlerinde çalışabilir:
- Ayakkabı üretim atölye ve fabrikaları
- Ayakkabı yan sanayi fabrikaları
- Saraciye üretim atölye ve fabrikaları
- Çanta üretim atölye ve fabrikaları
- Kemer üretim atölye ve fabrikaları
- Cüzdan üretim atölye ve fabrikaları
- Deri aksesuar üretim işletmeleri
- Moda ve tasarım merkezleri
Yeterli sermaye ve deneyime sahip meslek mensupları kendi işyerlerini açabilirler.
Saraciye sektöründeki işletme ve işgücü yoğunluğu öncelikli olarak İstanbul’da kümelenmiştir. İzmir, Ankara, Adana, Gaziantep, Bursa ve Konya gibi büyük şehirlerde de işletmeler bulunmaktadır.
Saraciye sektörü deri, tekstil, metal ve plastik gibi birçok alanla etkileşim içindedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden
aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Özel sektörde çalışanların ücretleri anlaşmaya göre belirlenir. Ücretler çalışılan sektöre ve meslekteki deneyime göre değişiklik gösterir.
Kendi işini kuranlarda kazanç daha yüksek olabilir ancak kazanç değişkenlik gösterir. Kaynak dosyada eğitim sonrası için sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
İşletmelerde işe başlayanlar belirli bir deneyimden sonra, işletmenin büyüklüğüne ve yapısına göre ar-ge yöneticiliği veya üretim müdürlüğü gibi görevlere gelebilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Saraciye Modelistliği ile benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Moda Tasarım Teknisyeni
- Deri Hazır Giyim Teknisyeni
- Deri Teknisyeni
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları ve öğreticiler
- İSO / İstanbul Sanayi Odası Kitabı, Deri ve Deri Ürünleri Raporu
- Deri Tanıtım Grubu Raporu, İstanbul-2006
- İskilip Greyder Fabrikası Saraciye ve Tasarım Bölümü
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.