Tanım
Raylı Sistemler Araç Teknisyeni; raylı sistemlerle ilgili çeken ve çekilen araçların, yani tren, metro ve tramvayların bakım programları ile kontrol, tamir ve ikmal süreçlerinin yapılanmasını sağlayan kişidir.
Görevler
Raylı Sistemler Araç Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Lokomotiflerin periyodik ve servis bakımının, kontrolünün ve ikmalinin yapılmasını sağlamak.
- Lokomotiflerde görünen arızaların giderilmesini sağlamak.
- Yolcu ve yük vagonlarının trende sağlıklı taşımacılık yapılabilmesi için gerekli kontrolleri yapmak.
- Tespit edilen aksaklıkların giderilmesini ve arızaların tamir edilmesini sağlamak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Hava kompresörü
- Hava tabancası
- Tepsi testere
- Matkap ve tezgâhı
- Kriko (40x4)
- Anahtar takım çeşitleri
- Manivela kolu
- Şarjlı el aletleri
- Elektrik kontrol güç aletleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Raylı Sistemler Araç Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fizik, matematik ve teknik resim derslerine ilgi duymak ve bu alanlarda yetenekli olmak
- Dikkatli, tedbirli ve sabırlı olmak
- Mekanik ve yönerge izleme yeteneğine sahip olmak
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılayabilmek
- Ayrıntıları algılayabilmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Raylı Sistemler Araç Teknisyenleri, T.C.D.D. Taşımacılık Genel Müdürlüğünün bakım onarım merkezlerinde ve özel sektör bakım onarım merkezlerinin açık ve kapalı alanlarında görev yapar.
Meslekte günün her saatinde ve resmî tatil günlerinde çalışma söz konusu olabilir. Yoğun dikkat gerektiren bir meslek olduğu için iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyma konusunda istisnasız duyarlılık ve dikkat gerekir.
Çalışmalar sırasında diğer çalışanlarla iş birliği yapılır ve gerekli kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanılır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Raylı Sistemler Teknolojisi alanında, Raylı Sistemler Araçları dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci, yıl sonunda alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir. İşletme, bahçe ve sera ortamlarında ise uygulamalı eğitim yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyanlara mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Büyük ölçüde Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarında (TCDD) iş imkânı bulunmaktadır.
Özellikle büyük şehirlerde belediyelerin işlettiği hafif raylı sistemler ve tramvay toplu taşıma hatlarının uzunlukları artmakta ve bu alanda yatırımlar yapılmaktadır. Bu nedenle Raylı Sistemler Araç Teknisyenleri:
- Belediyelere bağlı hafif raylı sistem ve tramvay işletmelerinde
- Bu sektöre yeni girmeye başlayan özel kurum ve kuruluşlarda
- Kamu ve özel sektöre ait bakım onarım merkezlerinde
çalışma imkânı bulabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; işyeri ile yapılan anlaşmaya, işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Özel sektörde ücret, en az asgari ücret ile işe başlayan kazanç düzeyine bağlı olarak değişebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Raylı Sistemler Teknolojisi dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin ve Turizm Fakültelerinin mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanlarını tercih etmeleri hâlinde öncelikli olarak yerleştirilmektedir.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan, tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
T.C.D.D. Taşımacılık ve A.Ş. Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan personele yönelik açılan Depo Teknik Elemanları Sınavında başarılı olanlar Teknik Şefliğe yükselme imkânına sahip olabilir.
Özel sektörde ise performansa dayalı olarak bölüm şefliğine yükselme imkânı vardır.
Benzer meslekler
- Vagon Teknisyeni
- Yol Bakım Onarımcısı
- Makine Teknisyeni
Ek bilgiler
Çeken Araç Teknisyeni
Çeken Araç Teknisyeni; lokomotiflerin periyodik ve servis bakımının, kontrolünün ve ikmalinin yapılmasını ve görünen arızaların giderilmesini sağlar. Ayrıca birim amiri ile çalışan işçi arasındaki düzeni sağlar.
Çekilen Araç Teknisyeni
Çekilen Araç Teknisyeni; vagonların yolcu ve yük taşımacılığında sağlıklı şekilde kullanılabilmesi için gerekli kontrolleri yapar. Tespit edilen aksaklıkların giderilmesini ve arızaların tamir edilmesini sağlar; ayrıca birim amiri ile çalışan işçi arasındaki düzeni sağlar.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Meslek lisesi öğretmenleri
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.