Tanım
Plastik İşlemeci, plastik hammaddenin eritilerek hazırlanan kalıba göre istenilen şekle dönüştürülmesini gerçekleştiren kişidir. Bu işlem sırasında kullanılan kalıp ve makinelerin bakım ve onarımını da sağlar.
Görevler
Plastik İşlemeci, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Plastik enjeksiyon ve extruzyon kalıplama makinelerinin genel bakımını ve günlük kontrolünü yapmak, makineleri işe hazırlamak.
- Kalıbı makineye takmak. Makine; enjeksiyon, şişirme, çekme, savurma veya kaplama yöntemiyle çalışabilir.
- Hammaddeyi ve boya maddelerini karıştırma makinesinde formüle göre karıştırmak.
- Plastik hammaddeyi makinenin deposuna doldurmak.
- Kalıplama işlemi için gerekli ısıyı elde etmek üzere termostatı ve basıncı ayarlamak.
- Makineyi çalıştırmak ve erimiş hammaddenin kalıba geçmesini sağlamak.
- Makinenin düzenli çalışıp çalışmadığını kontrol etmek.
- Ürünün renk, şekil, ölçü, yüzey kalitesi ve sertlik kontrollerini yapmak.
- Makinenin manuel, yarı otomatik, nihai gramaj ve tam otomatik ayarlarını yapmak.
- Baskı zamanını ve soğuma zamanını ayarlamak.
- Seri üretimde makinenin çalışmasını kontrol etmek.
- Kalıplanan ve makineden çıkan mamulün üzerindeki fazlalıkları temizlemek.
- Artık plastik malzemeyi yeniden işleme hazırlamak üzere öğütmek.
- Üretim formu doldurmak.
- Üretim sonunda ocağı boşaltmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Plastik İşlemecilerin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Gravür (plastik hammadde)
- Enjeksiyon makinesi
- Şişirme makinesi
- Çekme makinesi
- Savurma makinesi
- Kaplama makinesi
- Çeşitli plastik boyaları
- Kırma makinesi
- Anahtar takımı
- Matkap
- Mengene
- Tornavida
- Yağdanlık
- Zincir
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Plastik İşlemeci olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Makine parçaları arasındaki ilişkiyi görebilmek.
- Aletlerle ve malzemelerle çalışmaktan hoşlanmak.
- Rutin işlerden hoşlanmak.
- Dikkatli ve tedbirli olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Çalışma ortamı gürültülü ve kokulu olabilir. Yapılan iş, ayakta olmayı gerektirdiği kadar oturmayı da gerektirir.
Plastik İşlemeciler daha çok alet, makine ve malzemelerle ilgilenirler. Birlikte görev yaptıkları kişilerle iletişim kurarlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli başvuru olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde Plastik Teknolojisi alanının Plastik İşleme dalında verilir. Bu kurumlarda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Ayrıca mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Plastik Teknolojisi alanı Plastik İşleme dalında da mesleğin eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Programın özelliğine göre bu durum sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilebilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Son yıllarda plastik işleme endüstrisinde kullanılan hammaddelerin daha kolay ve ucuza temin edilmesi nedeniyle plastik mamullerin tüketimi artmıştır.
Plastikten üretilen mal ve eşyalar teknik alanda, tarım alanında ve günlük ihtiyaçların karşılanmasında giderek daha geniş ölçüde kullanılmaktadır. Buna bağlı olarak plastik işleyen işyerlerinin sayısı da artmıştır. Plastik işlemeciliği mesleğine sahip kişilerin iş bulma olanakları da giderek artmaktadır.
Plastik İşlemeciler genellikle plastikten mamul üreten özel işyerlerinde çalışırlar.
Plastik işleme işyerlerinde önceki yıllarda el presi, motorlu şanzıman pres, hidrolik kollu enjeksiyon pres ve helezonlu hidrolik presler gibi makineler kullanılırken, daha sonra elektronik ve tam otomatik olarak bilinen enjeksiyon ve extruzyon makineleri kullanılmaya başlanmıştır.
Günümüzde programlanabilir mantık devreleri (PLC) ile kontrol edilen yüksek teknolojili makineler kullanılmaktadır. Bu makineler hammadde yüklemesi yapabilmekte, ürünleri paketleyebilmekte ve robot teknolojisiyle işlem yapabilmektedir.
Bu alandaki teknolojik gelişmeler, işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin birçok tehlike ve riski azaltırken ürün kalitesini ve üretimde verimliliği artırmıştır. Gelişen teknolojiye ayak uydurabilmek için sektörde çalışan teknik elemanların teknolojiyi yakından takip etmesi gerekmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan daha az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kendi işyerini açanların oldukça yüksek gelir elde etmeleri mümkündür. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Plastik İşlemeciler bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Tornacı
- Frezeci
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Türk Meslekler Sözlüğü, Ankara, 1983, Yayın No. 173.
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara, 1999.
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı.
- Meslek elemanları.
- 3308 Sayılı Kanun.
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr.
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr.
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
