Tanım
Petrol - Petrokimya Teknisyeni; çalıştığı işletmede kendi başına ve belli bir süre içerisinde iş organizasyonu ve fiziksel kontrol yapabilen, reçete uygulayabilen, reaktör ve enstrümantalleri kullanabilen, numune alan ve analiz sonuçlarına göre üretime yön veren kişidir. Çeşitli ürünleri ve işletme atıklarını taşıyabilir ve depolayabilir.
Görevler
Petrol - Petrokimya Teknisyeninin görevleri şunlardır:
- Kimya mühendisi veya kimyager denetiminde iş sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin önlemleri almak.
- Kimya mühendisi veya kimyagerin direktifleri doğrultusunda iş organizasyonu yapmak.
- Maddenin kütlesini ve hacmini ölçmek.
- Maddedeki değişimleri incelemek.
- Analiz öncesi hazırlık yapmak.
- Maddelerin çeşitli fiziksel ve kimyasal özelliklerini incelemek.
- Kimyasal reaksiyonların kontrolünü yapmak.
- Sahayı kontrol etmek.
- Çalışan ekipmanı kontrol etmek.
- Çalışma sistemini kontrol etmek.
- Saha temizliği yapmak.
- Numune almak ve değerlendirmek.
- Üretimde kullanılan hava ve suyu hazırlamak.
- Petrol ürünlerinde fiziksel kontrol yapmak.
- Polimer maddeleri sentezlemek.
- Petrokimyasal prosesleri incelemek.
- Yıpranma ve arıza yaratan koşulları önlemek.
- Organik maddeleri incelemek.
- Kimyasal madde ve malzemelerin kurallara uygun depolanmasını sağlamak ve depo kayıt defterini tutmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Petrol - Petrokimya Teknisyenlerinin kullandığı araç, gereç, ekipman ve maddeler aşağıdaki gibidir:
Cam gereçler ve ölçü araçları
- Deney tüpü
- Pipet
- Büret
- Desikatör
- Huni
- Mezür
- Beher
- Erlen
- Baget
- Geri soğutucu
- Düz soğutucu
- Termometre
- Manometre
- Damıtma balonu
- Ayırma hunisi
- Kristalizuvar
- Petri kabı
- Erime noktası tayin cihazı
- Tartı ve ölçü aletleri
- İş güvenliği teçhizatı
Porselen gereçler
- Havan
- Havaneli
- Kapsül
- Meçe hunisi
- Kroze
- Porselen fincan
Cihazlar ve tesis ekipmanları
- Etüv
- Kül fırını
- Santrifüj
- Spektrofotometre
- Atomik absorpsiyon spektrofotometresi
- Alev fotometresi
- Viskozimetre
- pH metre
- Elektronik terazi
- Refraktometre
- Gaz ve sıvı kromatografisi
- Su banyosu
- Isıtıcılı manyetik karıştırıcı
- Dijital büret
- Çeker ocak
- Elek takımı
- Güç kaynağı
- Reaktör ve reaktör donanımı
- Kaldırma, taşıma, yükleme ve boşaltma araç ve gereçleri
Kimyasal maddeler
- Organik ve inorganik asitler
- Organik ve inorganik bazlar
- Tuzlar
- Alkoller
- Esterler
- Aldehitler
- Hidrokarbonlar
- Ketonlar
- Eterler
- Aminler
- Amidler
- Aromatik hidrokarbonlar
- Saf su
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Petrol - Petrokimya Teknisyeni olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olması beklenir:
- Alet ve makinelerle çalışmaktan hoşlanmak.
- Matematik, fizik ve özellikle kimyaya ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak.
- Dikkatini bir noktaya uzun süre toplayabilmek.
- Sorumluluk sahibi ve tedbirli olabilmek.
- Gözlem yapabilmek.
- Ayrıntıyı algılayabilmek.
- Titiz çalışabilmek.
- Kimyasal maddelere, petrol ve petrol ürünlerine karşı alerjisi olmamak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Petrol - Petrokimya Teknisyenleri petrokimya rafinerilerinde çalışır. Kullanılan malzemelerin büyük bir çoğunluğu petrol ve petrokimya alanındaki araç ve gereçlerden oluşur.
Çalışma ortamı kapalı, gürültülü, pis kokulu ve kirlidir. Çalışanlar ciltte, gözde ve solunum yollarında tahriş edici reaksiyonlara, kesiklere, ateş ve kimyasal madde yanıklarına maruz kalabilir. Kimyasal maddelerden dolayı zehirlenmeler de olabilir.
Kişi, verilen yönergelere göre işini tek başına yürütür. Bununla birlikte zaman zaman petrol mühendisi, tekniker ve diğer çalışanlarla iletişime girebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Kimya Teknolojisi alanı Petrol-Petrokimya dalında verilmekteydi. Yeni uygulamaya göre bu isimde dal bulunmamaktadır.
Bu eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar belirtilmiştir:
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir. İşletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı eğitim yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Petrol - Petrokimya Teknisyenleri, petrokimya sanayinde, petrolden çeşitli maddeler elde edilen işletmelerde çalışır.
Çalışabilecekleri başlıca yerler şunlardır:
- Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ) ve Petro-Kimya Holding A.Ş. (PETKİM) gibi kamu kurumları.
- Hammaddesi petrol olan boya, pet şişe ve lastik gibi ürünleri imal eden özel veya kamu işletmeleri.
- Rafineriler.
- Termik santraller.
- Akaryakıt dağıtım üniteleri.
- Kamu kurum ve kuruluşlarının petrol ile ilgili analiz yapan laboratuvarları.
Mesleğin gelecekteki çalışma alanının gelişen teknolojiye paralel olarak daha da genişleyeceği belirtilmektedir. Günümüzde yaygın kullanım alanı bulunan petrokimya ürünlerinin işlendiği işletmelerin hızla artması ve tüketicinin kaliteli mal isteği, bu alanda teknik eğitim görmüş personel ihtiyacını artırmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere:
- Asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
Meslek eğitimini bitiren kimya teknisyenlerinden özel sektörde çalışanlar; yetenekleri, statüleri ve sektörün kuralları çerçevesinde asgari ücretten az olmamak üzere değişen oranlarda ücret alır.
Kamu sektöründe devlet memurlarına uygulanan maaş sistemi yürürlüktedir. Kamu kurum ve kuruluşlarında görev alanlar lise mezunlarına göre bir üst derece ile göreve başlar. Kamu kuruluşlarında asgari ücretin yaklaşık 2–3 katı civarında ücret almaktadırlar.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Kimya Teknolojisi alanı Petrol-Petrokimya dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Mesleki eğitim merkezlerinde kalfalık belgesini alanlar, Millî Eğitim Bakanlığının mesleklerin özelliklerine göre belirlediği sürelerde ustalık eğitimi kurslarına devam eder. Başarılı olmaları durumunda ustalık belgesini alırlar.
İş hayatında ilerleme
Petrol - Petrokimya Teknisyenleri, çalışma deneyimi, başarısı ve idarecilik vasıflarına göre amirlerinin kararıyla ustabaşı olabilir.
Benzer meslekler
- Kimya Mühendisi
- Kimyager
Ek bilgiler
Petrol - Petrokimya Teknisyenlerinin ek görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Çevre koruma önlemleri almak.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulamak.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Bursa Yeşil Yayla Anadolu Teknik Lise Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi Müdürlüğü.
- Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP projesine ait yayın ve dokümanlar.
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.