Tanım
Otomotiv Elektromekanik Teknisyeni; binek, hafif ve ağır hizmet tipi araçlardaki, iş makineleri hariç, tüm elektromekanik sistemlerin arıza teşhis, bakım, onarım ve ayar işlerini yapan kişidir.
Meslek elemanı bu işlemleri cihaz, ekipman ve özel takımları kullanarak, ürün kataloglarında tanımlı prosedürlere uygun, eksiksiz, doğru ve zamanında gerçekleştirir.
Görevler
Otomotiv Elektromekanik Teknisyeni, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yapar:
- Temel mekanik, elektrik ve elektronik işlemlerini yapar.
- Akü ve otomotiv elektrik tesisatı işlemlerini yapar.
- Motor mekaniğinin, direksiyon sistemlerinin, ön düzenin ve tekerlek süspansiyon sistemlerinin bakım ve onarımını yapar.
- Kuvvetler ve dayanımla ilgili hesapları yapar.
- Hidrolik sistemler ile pnömatik sistemlerle ilgili işlem ve hesaplamaları yapar.
- Geometrik çizimler ile yeterli ve kesit görünüşler çizer.
- Ölçülendirme ve ölçeklendirme yapar.
- Perspektif, açınım ve arakesit çizer.
- Birleştirme elemanları ve hareket ileten elemanların resmini çizer.
- Resim üzerine gerekli işaretleri yerleştirir ve montaj resmi çizer.
- Marş ve şarj sistemlerinin bakım ve onarımını yapar.
- Isıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin bakım ve onarımını yapar.
- Güvenlik, konfor sistemleri ile aydınlatma ve uyarı sistemlerinin bakım ve onarımını yapar.
- Fren sistemlerinin, kavramaların ve mekanik vites kutularının bakım ve onarımını yapar.
- Otomatik transmisyonların, şaftların, diferansiyellerin ve aksların bakım ve onarımını yapar.
- Benzinli motorların yakıt ve ateşleme sistemlerinin bakım ve onarımını yapar.
- Dizel motorların yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapar.
- Otomotiv tanılaması yapar.
- Otomotivde periyodik bakım yapar.
- Motor çevrimleri ve yakıtlarla ilgili uygulamaları ve hesaplamaları yapar.
- Otomotiv yönetim sistemlerini kontrol eder ve yeniden düzenler.
- LPG ve doğal gazlı motorların kontrol, bakım ve onarımlarını yapar.
- Alternatif motorların çalışma prensiplerini bilir ve temel bakımlarını yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Otomotiv Elektromekanik Teknisyeni aşağıdaki araç, gereç ve ekipmanları kullanır:
- Arıza tespit cihazı
- Voltmetre, ampermetre, avometre, multimetre ve ohmmetre
- Kumpas, mikrometre, mihengir, manometre ve dinamometre
- Tornavida, İngiliz anahtarı, pense, kargaburun ve çeşitli anahtar takımları
- Akü şarj cihazı ve akü şarj kabloları
- Ampuller, röleler ve sigortalar
- Araç içi ve dışı koruyucu örtüler
- Avans tabancası ve ayar pensesi
- Bağlama elemanları; cıvata, somun, vida ve perçin
- Bakım ve onarım katalogları
- Buji lokması
- Burç sökme takma aparatı
- Caraskal ve çektirme
- Dekobaj
- Dirençler ve eğe çeşitleri
- Ekmuflar
- El breyzi
- Elektrikli havya, lehim tabancası, tüplü havya ve lehim pastası
- Endüvi ölçüm cihazı
- Enjektör temizleme cihazı ve enjektör test cihazı
- Far ayar cihazı
- Filtreler
- Hava tabancaları ve kompresör
- Hidrometre
- Hortumlar ve izolasyon bantları
- Kablo başlıkları, kablo pensesi, kablo sıyırma pensi ve kablolar
- Kayışlar
- Keski takımları
- Kişisel koruyucu donanım; baret, koruyucu burunlu ayakkabı, eldiven, gaz maskesi, kulak tıkacı, siperlik, toz gözlüğü, toz maskesi ve koruyucu elbise
- Kontrol kalemi ve kontrol lambaları
- Kriko
- Levye
- Lokma takımları
- Makoronlar
- Malzeme taşıma arabası
- Matkap
- Mengene
- Motor kompresyon test cihazı
- Pafta takımları
- Perçin tabancası
- Plastik çekici
- Rakor anahtarları
- Raspa
- Redresör
- Refraktometre
- Segman penseleri
- Sentil
- Seyyar fener
- Sütunlu lift sistemi
- Takviye kablosu
- Tanılama, yani diagnostik motor test cihazı
- Teknik resimler
- Tel fırça
- Temel el aletleri
- Testere ve tezgâhlar
- Tork ayarlı hava tabancası ve torkmetre
- Triger sente seti
- Vakumlu yağ boşaltma cihazı
- Yağdanlık
- Yedek parça katalogları
- Zımpara çeşitleri
- Zincirler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Otomotiv Elektromekanik Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Belleği kuvvetli, dikkatli ve ayrıntılara dikkat eden
- Analitik düşünme yeteneği olan
- Mekanik yeteneği ve ilgisi bulunan
- El ve gözünü eşgüdümle kullanabilen
- El becerisi yüksek
- Müşterilerle iyi iletişim kuran ve ikna edebilen
- Sorumluluk sahibi, kurallara uyan ve tedbirli
- Yeteneğini sürekli geliştiren ve iş birliğine açık
- Görev ve kural odaklı
- Takım çalışmasına yatkın
- Bilgi paylaşımı konusunda cömert
- Güvenilir
- Kendisini ifade edebilen
- Yenilikçi
Çalışma ortamı ve koşulları
Otomotiv elektromekanik bakım ve onarım işlemleri her türlü kapalı ve açık alanda gerçekleştirilir. Bakım ve onarım sırasında ayakta, çömelerek veya araç altına girerek çalışılması gerekebilir.
Çalışma ortamının olumsuz koşulları şunlardır:
- Kirli, tozlu, gürültülü ve yağlı ortam
- Egzoz dumanına maruz kalma
- Elektrik çarpma riski
- Kimyasal maddelere maruz kalma
- Zorlamalı vücut pozisyonları
Bu koşullar, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini gerektiren fiziksel ve kimyasal nedenlerden kaynaklanan kaza ve yaralanma riskleri oluşturabilir. İşlemler sırasında uygun kişisel koruyucu donanım kullanılarak çalışılır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Motorlu Araçlar Teknolojisi alanı Otomotiv Elektromekanik dalında verilir.
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Motorlu Araçlar Teknolojisi alanı Otomotiv Elektromekanik dalında mesleğin eğitimi verilir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim içeriği ve uygulama süreci şöyledir:
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dal veya mesleğini belirler.
- Dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar akademik destek dersleri içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
- Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir.
- İşletme ve atölye ortamlarında eğitim uygulamalı olarak yürütülür.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Otomotiv Elektromekanik Teknisyenleri şu çalışma alanlarında iş bulabilir:
- Otomotiv fabrikaları
- Otomotiv servis ve bakım işletmeleri
- Özel otomotiv servis ve bakım atölyeleri
- Kendi oto bakım işyerleri
- Otomotiv sektörüyle ilgili çeşitli işletmeler
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücret ile başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Motorlu Araçlar Teknolojisi alanı Otomotiv Elektromekanik dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan, tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim olanaklarıyla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Teknisyenler, çalıştıkları kurum veya işletmelerde ustabaşı, şef gibi görevlere yükselebilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Elektro Mekanik Taşıyıcılar Teknisyeni
- Elektrik-Elektronik Teknisyeni
- Endüstriyel Mekanik Teknisyeni
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- 3308 Sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”
- Meslek Lisesi Öğretmenleri
- Klima Sistemleri Alan/Dal Öğrencileri
- Mesleki Eğitim Merkezi Öğretmenleri
- Meslek elemanları
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- MEGEP Mesleki ve Teknik Eğitimi Tanıtım Modülü
- Millî Eğitim Bakanlığı web sitesi: www.meb.gov.tr
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
