Tanım
Oto Bakım-Onarımcısı (Otomotiv Mekanikcisi); otomobil, kamyon ve otobüs gibi motorlu araçlarda motorun yakıt, ateşleme, soğutma, yağlama ve supap sistemleri ile güç aktarma organları, ön düzen, fren ve direksiyon sistemlerinde meydana gelen arızaları gideren kişidir.
Ayrıca aydınlatma ve ikaz donanımlarının bakım ve onarımını yapar.
Görevler
Oto bakım-onarımcısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Arızayı tespit eder.
- Gerekli parçaları sağlar ve arızayı giderir.
- Zamanla çıkabilecek arızaları önlemek için araçların periyodik bakım programlarına göre motor donanımı, yakıt donanımı, ateşleme donanımı, soğutma donanımı, fren donanımı, güç aktarma organları, ön düzen ve süspansiyon donanımları ile oto elektrik ve elektronik donanımlarının bakım ve ayarlamalarını yapar.
- Yadırganan hareket ve oluşları; ses, boşluk, sıkılık, aşınma, yanma ve egzoz gazı gibi belirtileri yorumlar ve sonuç belirtir.
- Çalışmalar sırasında gerekli sökme, takma, parça değiştirme ve benzeri işlemleri yapar.
- Yapılan işlerle ilgili kayıtları tutar.
- Bakım kartlarını işler.
- Üstlerine yazılı ve sözlü bilgi verir.
- Kullanılan makine, donanım ve malzemelerin günlük bakım ve temizliğini yapar.
- Bakım ve onarımından sorumlu olduğu araçların günlük bakım ve temizliğini yapar.
- Araçların su, yakıt, yağ, hava ve koşullara göre gerekli diğer ikmallerini yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Distribütör muayene tezgâhı
- Motor test cihazı
- Buji temizleme cihazı
- Zımpara taşı makinesi
- Kaynak makinesi
- Enjektör muayene cihazı
- Mengene
- Pense takımları
- Kargaburun
- Anahtar ve zımba takımları
- Tornavida
- Rayba
- Raspa
- Sentil
- Matkap
- Kılavuz
- Pafta
- Eğe
- Keski
- Levye
- Sekman ayar takımı
- Enjektör ayar takımı
- Meme temizleme takımı
- Kılavuz takımı
- Karbüratör ayar takımı
- Lehim
- Havya
- Tel ve kıl fırça
- Çekiç
- Yağ pompası
- Buji anahtarı
- Yağdanlık
- Ampermetre
- Voltmetre
- Kaldırma araçları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Oto bakım-onarımcısı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekiller arasındaki ilişkileri algılayabilmek
- Mekanik problemleri çözebilme gücüne sahip olmak
- Temas yolu ile yer ve şekil tanıyabilme becerisine sahip olmak
- Yenilikleri takip etmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Oto bakım-onarımcısı, oto-motor tamir atölyelerinde çalışır. İş kapalı ve açık havada yapılabilir.
Çalışma ortamı kirli ve yağlıdır. Meslek çalışanı daha çok makinelerle ilgilenir; bunun yanında iş sahipleri ve diğer meslektaşlarıyla da iletişim kurar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde verilir.
Eğitim, Motorlu Araçlar Teknolojisi alanının Otomotiv Mekanikerliği dalında kalfalık ve ustalık eğitimleri şeklinde yürütülmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına katılabilmek
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla bu durumu belgelemek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlar ise ustalık belgesi alır.
Fark dersleri tamamlandığı takdirde meslek lisesi diploması ve meslekle ilgili işyeri açma belgesi alınabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Otomotiv sanayi, ülkemizde gelişmekte olan 3 büyük sektörden biridir. Sektörün gelişimine paralel olarak oto-motor tamircileri kendi işyerlerini açabilir.
Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Oto servis istasyonları
- Fabrikalar
- Hava alanlarının yer bakım istasyonları
- Kamu kuruluşlarının makine park yerleri
- Belediyelerin otobüs işletmeleri
- Karayolları Genel Müdürlüğünün tamir bakım atölyeleri
- Benzinlikler
- Oto-motor tamir atölyeleri
Değişen teknoloji, otomasyon ve bilgisayar kullanımının yaygınlaşması, artan rekabet ve bunlara bağlı maliyet artışları bu alanda nitelikli eleman ihtiyacını artırmaktadır.
Dinamik çalışma ortamında kalıcı olabilmek için küçük ölçekli bakım ve onarım işletmeleri bir araya gelerek servis ağları oluşturmaktadır. Orta ve büyük ölçekli işletmelere yönelik eğilim de bu servis ağlarının oluşmasını hızlandırmaktadır.
Geniş kapsamlı Oto Bakım Onarımcılığı mesleği zamanla farklı uzmanlık alanlarına yönelmektedir. Oto elektrik ve elektronik, ön düzen ve motor yenileme gibi uzmanlık alanları bu gelişimle birlikte yeni çalışma olanakları sağlamaktadır.
İşbölümünde meydana gelen değişimler nedeniyle Oto Bakım Onarımcılığı özellikle ağır ve hafif araçların bakım ve onarımlarından sorumludur. Ağır araçlar ile hafif araçlar arasındaki ayrım çizgisi Avrupa'da olduğu gibi Türkiye'de de giderek belirginleşmektedir. Ayrıca bu meslekte elektronik giderek önem kazanmaktadır.
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, belirtilen asgari tutarlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır.
Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Oto bakım-onarımcıları bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Kaportacı
- Kaynakçı
- Oto elektrikçisi
- Motor yenileştirmecisi
- Ön düzen ayarcısı
- Ziraat makineleri tamircisi
- İş makineleri tamircisi
Ek bilgiler
Kaynak metinde bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Bu meslek bilgi dosyası, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacı taşır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki Eğitim Merkezleri
- Esnaf ve Sanatkârlar Odası
- MEGEP modülleri: http://www.megep.meb.gov.tr/
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kurum ve kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
