Tanım
Ön Düzen ve Balans Ayarcısı, her türlü motorlu aracın ön düzenlerini, ön tekerlek açı ve mesafelerini, askı donanımlarını ve şasi hatalarını ölçen ve ayarlayan kişidir. Tekerlek kusurlarını yorumlar ve tekerlek dengesini, yani balans ayarını yapar.
Görevler
Ön Düzen ve Balans Ayarcısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Ön düzende bozukluğun yerini saptamak; bu amaçla çeşitli testler yapmak ve şikâyetleri yorumlamak.
- Bakım, kontrol, ayar ve tamir iş ve işlemleriyle ilgili aygıt, tezgâh ve makineleri çalıştırmak ve uygun şartlarda kullanmak.
- El aletleriyle markalama, eğeleme, kesme, soğuk şekillendirme, delme, diş açma, saplama ve sökme işlemlerini yapmak.
- Araçların tekerleklerini söküp takmak.
- Ön askı donanımlarında yağlama ve genel bakım yapmak.
- Ön düzen sistemini aracın özelliklerine göre ayarlamak.
- Tekerlek arızalarını gidermek ve tekerlek dengesini, yani balansı ayarlamak.
- Far ampullerini kontrol ederek far ayarlarını yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Çeşitli anahtar takımları.
- Çeşitli el takımları.
- Özel takım ve anahtarlar.
- Ön düzen ayar tezgâhı.
- Tekerlek balans tezgâhı.
- Teo-in, Teo-out; tekerlek kapanıklığı, açıklığı ve rot ayarı ölçme aleti.
- Kaldırma aracı, kriko.
- Kaldırma aracı, lift.
- Civata, somun, conta, pim ve saplama gibi birleştirme elemanları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ön Düzen ve Balans Ayarcısı olmak isteyenlerin:
- Makine parçaları arasındaki ilişkiyi algılayabilmesi.
- Alet ve makinelerle çalışmaktan hoşlanması gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Ön Düzen ve Balans Ayarcıları tamir atölyelerinde ve motorlu taşıt üreten fabrikalarda görev yaparlar. Çalışma ortamı kirli ve yağlı olabilir. Çalışırken eğilme ve diz çökme gibi pozisyonlar gerekebilir.
Bu meslekte çalışanlar daha çok makine ve aletlerle ilgilenir. Bununla birlikte müşteri ve diğer çalışanlarla iletişim kurmaları da gerekebilir. İş, pazar dışında haftanın her günü tam zamanlı olarak yürütülür.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinin Motorlu Araçlar Teknolojisi alanındaki Ön Düzen Ayarcılığı ve Lastikçilik dalında verilmektedir. Bu dalda kalfalık ve ustalık eğitimleri uygulanır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Programın özelliğine göre bu durum gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulunmalı ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalanmalıdır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Öğrenciler fark derslerini tamamladıkları takdirde meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ülkemizde otomotiv sektörünün gelişimine paralel olarak mesleğinde iyi yetişmiş elemanlar taşıt üreten fabrikalarda, araç bakım ve tamir servislerinde çalışabilirler.
Mesleki eğitim sırasında pratik eğitim gördükleri işyerlerinde istihdam edilebilirler. Usta unvanını alan kişiler kendi adlarına işyeri açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişiklik göstermektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim, ön lisans veya lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler. Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Meslekte usta unvanını alanlar bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Oto Motor Tamircisi.
- Oto Lastik Tamircisi.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- 3308 Sayılı Kanun.
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği.
- Bursa Beşevler Küçük Sanayi Sitesi Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü.
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Çıraklık ve Kalfalık Eğitim Programı (Ön Düzen ve Balans Ayarcılığı), Millî Eğitim Basımevi, Ankara, 1983.
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, MEB Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü; 2005-2006 eğitim öğretim yılından itibaren kademeli olarak uygulanacak yeterliğe dayalı modüler öğretim programı.
- Metal Sanayii İş Gruplandırma Sistemi, MESS Türk Metal Sanayicileri Sendikası Yayınları.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu.
- Mesleğim Hayatım.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı.
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.