Tanım
Motosiklet tamircisi; motosikletlerin motor, motor yardımcı sistemleri, güç aktarma organları, direksiyon, fren, tekerlek ve elektrikli sistemlerini söküp bakım ve onarımlarını yapan, ardından yerlerine ayarlı ve uygun bir şekilde takan kişidir.
Görevler
Motosiklet tamircisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Arızayı tespit eder.
- Arızalı parçaları tamir ederek veya yenisiyle değiştirerek arızayı giderir.
- Zamanla çıkabilecek arızaları önlemek için motosikletlerin motor, yakıt, elektrik, ateşleme, fren ve güç aktarım organları gibi kısımlarının bakım ve ayarlarını yapar.
- Tamir ve bakım çalışmalarında gerekli sökme, takma, parça değiştirme ve benzeri işleri yapar.
- Yapılan işlerle ilgili kayıt tutar.
- Kullanılan alet, malzeme ve makinelerin bakımını ve temizliğini yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Motosiklet tamirciliğinde kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- El takımları: çekiç, anahtar çeşitleri, tornavida çeşitleri ve pense çeşitleri.
- Mengeneler ve eğeler.
- Ölçme ve ölçü aletleri: uzunluk ölçü aletleri, kumpaslar ve mikrometreler.
- Markalama aletleri: pleyt, dayama parçaları, gönye ve pergel.
- Kesme takımları: el keskileri, el makasları, el testeresi ve kollu makaslar.
- Delme takımları ve matkap çeşitleri.
- Vidalar, paftalar ve kılavuzlar.
- Rayba.
- Zımpara taşları ve alet bileme cihazları.
- Lehimleme ve kaynak takımları.
- Motor tamirciliğinde kullanılan takım ve cihazlar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Motosiklet tamircisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekiller arasındaki ilişkileri algılayabilmek.
- Mekanik problemleri çözebilme yeteneğine sahip olmak.
- Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek.
- Yağlı, paslı, soğuk ve sıcak ortamlarda çalışabilecek dayanıklılıkta olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Motosiklet tamirciliğinin çalışma yeri genellikle kapalı alanlardır. Bununla birlikte meslek elemanları açık alanda, arazide ve yollarda da çalışabilir.
Çalışma ortamı genellikle egzoz kokulu, kirli ve yağlıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde verilir. Eğitim, Motorlu Araçlar Teknolojisi alanının Motosiklet Tamirciliği dalında kalfalık ve ustalık eğitimleri şeklinde yürütülür.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu kişiler, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre bu durum gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ise ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Motosiklet tamirciliğinin çalışma alanı sınırlıdır. Meslek elemanları özel tamirhanelerde istihdam edilir.
Motosiklet kullanımının mevsimlik olması, bakım ve onarım işlerini de büyük oranda mevsimlik hale getirir. Birçok bölgede oto motor tamircilerinin de bu işleri yapabildiği düşünüldüğünde istihdam alanının darlığı ortaya çıkar.
Gelir seviyesinin yükselmesine paralel olarak otomobil sayısının hızla artması, motosiklet kullanımını azaltmakta ve dolayısıyla motosiklet tamircisi istihdamını da sınırlamaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki esaslara göre ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrasında alınan ücret, işin yoğunluğuna ve işverenin tutumuna göre değişir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir; meslek elemanları asgari ücret veya asgari ücretin biraz üzerinde ücret alabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Motosiklet tamircileri bağımsız işyeri açabilir.
Benzer meslekler
- Oto motor tamircisi
- Lastik tamircisi
Ek bilgiler
Kaynak metinde “Ek Bilgiler” başlığı altında ayrıca bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- 3308 Sayılı Kanun.
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği.
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı.
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara-1999.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu.
- Mesleğim Hayatım.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı.
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
