Tanım
Belirlenen dikim talimatlarına göre model ve kumaşın özelliğine uygun dikiş tekniklerini uygulayarak numune dikimi yapan meslek elemanıdır. Parçaları birleştirerek dikme ve montaj yapar, model ürünü hazırlar, ürünün tamamının dikimini gerçekleştirir ve iş geliştirmeye yönelik önerilerde bulunur.
Görevler
Model Makineci (Tekstil)/Hazır Giyim Model Makinecisi, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun biçimde yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Model resmini; yaka, kol, pens, kulp, ilik ve cep gibi giysiye özgü özelliklerine dikkat ederek inceler.
- Dikimi yapılacak ürünün işlem sıralarını tespit eder.
- Dikim öncesinde ve sonrasında kullanılacak araç ve gereçleri kullanıma hazırlar.
- Dikim sırasında kullanılacak fermuar, düğme, tela ve astar gibi malzemeleri temin eder ve kullanıma hazır hale getirir.
- Kalıpları kumaşa ekonomik şekilde yerleştirir ve işaretlemesini yapar.
- İşaretlemeye göre kumaş kesimlerini gerçekleştirir.
- Kesilen parçaları dikim özelliklerine göre ütüler.
- Büyük ve küçük parçaların kesimden sonra yapılan düzeltme işlemi olan regula işlemini yapar.
- Model doğrultusunda oluşturulan parçaları sırasına göre dikerek birleştirir.
- Cep ve dış aksesuar gibi giysiye sonradan yerleştirilecek parçaları diker.
- Ürünün son ütüsünü yapar.
- Tamamlanan giysinin model, ölçü ve dikim gibi teknik özellikleri ile kumaş, astar ve tela gibi malzeme özelliklerine göre kalite kontrolünü yapar.
- Verimlilik ve kaliteyi geliştirmeye yönelik önerilerde bulunur.
- Kullandığı araç ve gereçlerin basit bakım ve onarımlarını yapar.
- Mesleki gelişimine ilişkin faaliyet yürütür.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Makas
- Overlok
- Düz dikiş makinesi
- Örme makinesi
- Cetvel çeşitleri
- İğne çeşitleri
- İplik çeşitleri
- Jilet
- Mezura
- Kişisel koruyucu donanım
- Kompresör
- Dokuma ve örme kumaş çeşitleri
- Ütü
- Kırtasiye malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Model Makineci olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılayabilmek
- Estetik görüşe sahip olmak
- Renk ve şekillerdeki ince ayrıntıyı algılayabilmek
- Bir bütünün parçaları arasındaki bağlantıyı görebilmek
- Yeniliğe ve değişime açık olmak
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmek
- Takım çalışmasına yatkın olmak
- İletişim becerileri gelişmiş olmak
- Dikkatli, tedbirli ve sabırlı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Model Makineciler ağırlıklı olarak özel sektörde, konfeksiyon üretimi yapan fabrika ve atölyelerde çalışırlar. Çalışma ortamının yeterli büyüklükte, temiz ve aydınlık olması; işin yürütülmesi için gerekli teknik malzemelerle donatılması gerekir.
Yoğun çalışma nedeniyle ortam çoğu zaman gürültülü ve tozludur. Çalışanlar görevlerini diğer çalışanlarla işbirliği ve eşgüdüm içinde yürüttükleri için koordineli bir çalışma düzenine uyum sağlamalıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması halinde tüm mesleki eğitim merkezlerinde verilmektedir. Eğitim, Moda Tasarım Teknolojileri alanının Hazır Giyim Modeli Makineciliği dalında yapılır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilmek
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla bu durumu belgelendirmek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir. Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur.
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlar ise ustalık belgesi alır.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Model Makineciler aşağıdaki alanlarda çalışabilirler:
- Kamu işletmeleri
- Özel işletmeler
- Konfeksiyon atölyeleri
- Moda merkezleri
Meslek mensupları kendi işyerlerini de açabilirler. Bu alanda eğitim alan kişiler, özellikle konfeksiyon sanayisinin gelişmiş olduğu illerde yaygın olarak iş bulma imkânına sahiptir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere çeşitli koşullara göre ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'inden,
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'undan,
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'sinden
aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kalfalık belgesi olan kişilerin alacakları ücret anlaşmaya bağlı olarak değişir. Kalfalık aşamasında kalfanın mesleki yeterliliği, verimli çalışması, işverenin ücret politikası ve işyerinin ekonomik durumu ücretin belirlenmesinde etkili olur.
Bazı işyerlerinde ücret aylık olarak ödenirken bazı işyerlerinde parça başı veya prim sistemiyle ödeme yapılabilir.
Mesleki eğitimini bitiren ve özel sektörde çalışan kişiler, yetenekleri ve sektörün kuralları çerçevesinde asgari ücretten az olmamak üzere değişken oranlarda ücret alırlar. Kaynak dosyada bu miktarın asgari ücretin iki ile üç katı arasında değiştiği belirtilmektedir.
İşinde uzmanlaşmış, kendi atölyesini kurmuş, müşterilerini memnun edebilen ve reklam ile pazarlama konusunda bilgili olan kişiler daha yüksek gelir elde edebilirler.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri halinde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler. Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
Model Makineciler bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Kadın Terzisi
- Erkek Terzisi
- Çocuk Giyim Modelisti
- Kadın Giyim Modelisti
- Erkek Giyim Modelisti
- Konfeksiyoncu (Hazır Giyim)
- Modelci ve Kesiciler
- Kürk Terzisi
- El ve Makine Dikişçisi
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- 3308 Sayılı Kanun
- Meslek Elemanları
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Anadolu Teknik-Anadolu Meslek ve Meslek Liseleri Sınav Kılavuzu
- Türkiye İş Kurumu Türk Meslekler Sözlüğü - Ankara
- MEB Çıraklık Merkez Eğitim Yayınları
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara-1999
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
