Tanım
Metal Kesimci (Şaloma), metal parçaları şaloma, kesme hamlacı ve bunlara bağlı ekipmanlarla iş emrinde belirtilen ölçü ve şekillerde kesen kişidir. İşin niteliğine göre kesim öncesinde malzemeyi tanır, ölçü ve kesim hattını kontrol eder, parçayı sabitler ve kullanılacak ekipmanı hazırlar.
Bu görev yalnızca metali kesmekten ibaret değildir. Kesim sonrasında parçanın ölçülerini, kenar durumunu ve yüzeyini kontrol etmek; çapak, cüruf ve diğer kesim artıklarını temizlemek de işin önemli aşamalarıdır. Çalışan, üretim planına, teknik talimatlara ve işyerinin güvenlik kurallarına uygun hareket eder.
Şaloma ile yapılan kesimlerde ısı, alev, kıvılcım, gaz ve keskin metal yüzeyleri bulunduğundan dikkatli çalışma gerekir. Kesim işlemi, kullanılan malzemenin özelliklerine ve işyerindeki ekipmanın türüne göre farklı uygulamalar içerebilir.
Görevler
Metal Kesimci (Şaloma) görevleri işyerinin faaliyet alanına ve üretilecek parçanın özelliklerine göre değişebilir. Genel görevler şunlardır:
- Teknik çizim, ölçü, numune veya iş emrine göre kesilecek parçayı incelemek.
- Malzemenin türünü, ölçüsünü ve kesim için uygunluğunu kontrol etmek.
- Kesim yapılacak hattı ölçmek, işaretlemek ve gerektiğinde çizimle karşılaştırmak.
- Sac, profil, levha veya diğer metal parçaları uygun konuma almak.
- Parçayı mengene, kelepçe, sehpa veya uygun sabitleme araçlarıyla güvenli biçimde yerleştirmek.
- Şaloma, kesme hamlacı, gaz tüpleri, hortumlar, regülatörler ve bağlantıları işe hazırlamak.
- Ekipmanda gözle görülen hasar, kaçak veya uygunsuzluk olup olmadığını kontrol etmek.
- Kesim işlemini iş emrine ve işyerinin uygulama talimatlarına göre gerçekleştirmek.
- Kesim sırasında alevin, kesim hattının ve parçanın durumunu takip etmek.
- Kesilen parçanın ölçülerini, biçimini ve kenar kalitesini kontrol etmek.
- Çapak, cüruf ve kesim artıklarını uygun araçlarla temizlemek.
- Kesim sonrası parçaları sınıflandırmak, işaretlemek veya ilgili üretim alanına aktarmak.
- Kullanılan çalışma alanını ve ekipmanı düzenli bırakmak.
- Arıza, gaz kaçağı, uygunsuz malzeme veya güvenlik riski gördüğünde yetkili kişiye bildirmek.
- İş sağlığı ve güvenliği kurallarına, kişisel koruyucu donanım kullanımına ve işyeri talimatlarına uymak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan ekipmanlar işyerinin üretim yöntemine, kesilecek malzemenin özelliklerine ve işin kapsamına göre değişebilir. Yaygın araç ve gereçler şunlardır:
- Şaloma ve kesme hamlacı
- İşe uygun kesim uçları
- Gaz tüpleri
- Hortumlar, regülatörler ve bağlantı ekipmanları
- Gaz tüplerini taşımaya ve sabitlemeye yarayan araçlar
- Şerit metre, çelik cetvel, gönye ve kumpas gibi ölçme araçları
- Markalama kalemi, çizici ve diğer işaretleme araçları
- Mengene, kelepçe, sehpa ve sabitleme aparatları
- Çekiç, keski ve el aletleri
- Taşlama ve çapak alma araçları
- Parça temizleme ve yüzey düzenleme ekipmanları
- Koruyucu gözlük veya işe uygun yüz siperi
- Isıya ve kesim işine uygun eldiven
- İş kıyafeti ve iş güvenliği ayakkabısı
- Gerektiğinde kulak koruyucu, solunum koruyucu ve diğer işyeri tarafından belirlenen donanımlar
Gaz tüpleri, hortumlar, regülatörler ve şaloma bağlantıları yetkili kişilerin talimatlarına göre kullanılmalıdır. Ekipman seçimi ve kullanımında üretici talimatları ile işyerinin güvenlik prosedürleri esas alınır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bu meslekte dikkat, ölçü doğruluğu ve ekipman kullanımına özen önem taşır. Aşağıdaki özellikler işe uyumu kolaylaştırabilir:
- El-göz koordinasyonunun güçlü olması
- Ölçü, şekil ve teknik talimatları dikkatle takip edebilmek
- Kesim hattını doğru işaretleyebilmek
- Parçayı güvenli ve dengeli biçimde sabitleyebilmek
- Şaloma ve yardımcı ekipmanların temel çalışma mantığını kavramak
- Isı, alev, kıvılcım ve keskin metal parçalarıyla çalışmaya uygun olmak
- Uzun süre ayakta çalışmaya ve atölye koşullarına uyum sağlamak
- Yapılan işi kontrol etme ve hataları fark etme alışkanlığına sahip olmak
- İş güvenliği kurallarını çalışma sürecinin doğal bir parçası olarak görmek
- Ekip arkadaşlarıyla ve amirlerle açık iletişim kurmak
- Gerektiğinde vardiyalı çalışma düzenine uyum sağlayabilmek
- Malzeme, ekipman veya süreçteki sorunları zamanında bildirmek
Kesim işlerinde küçük bir ölçü hatası parçanın yeniden işlenmesine veya üretim planının aksamasına neden olabilir. Bu nedenle hızlı çalışmanın yanında kontrollü ve dikkatli çalışma alışkanlığı da önemlidir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Metal Kesimci (Şaloma) genellikle metal imalat atölyelerinde, fabrikalarda, çelik konstrüksiyon işletmelerinde, şantiyelerde ve bakım-onarım alanlarında çalışır. Gemi, kazan, tank, makine veya ağır sanayi imalatı yapan işyerlerinde de görev alabilir.
Çalışma ortamında gürültü, sıcaklık, metal tozu, duman, kıvılcım ve parlak ışıkla karşılaşılabilir. İşin niteliğine göre çalışan günün önemli bölümünü ayakta geçirebilir, farklı büyüklükteki parçaları taşıyabilir veya üretim alanı içinde hareket edebilir. Malzeme taşıma ve kaldırma işlerinde uygun yöntemler ile işyerinin belirlediği ekipmanlar kullanılmalıdır.
Bazı işletmelerde üretim sürekliliği nedeniyle vardiyalı çalışma görülebilir. Şantiyelerde ve montaj alanlarında çalışma koşulları; hava, zemin, yükseklik ve çalışma alanının düzenine göre değişebilir. Her işyerinde havalandırma, yangın güvenliği, gaz tüplerinin yerleşimi ve acil durum uygulamalarıyla ilgili talimatlar öğrenilmelidir.
Meslek eğitimi ve nasıl olunur
Mesleğe mesleki ve teknik eğitim, metal işleri veya kaynak teknolojileriyle ilgili kurslar ya da iş başında öğrenme yoluyla başlanabilir. Eğitim sürecinde ölçme ve markalama, temel malzeme bilgisi, kesim ekipmanları, yüzey temizleme ve iş sağlığı ve güvenliği gibi konulara ağırlık verilmesi yararlıdır.
Uygulamalı öğrenme bu meslekte önemli bir yer tutar. Deneyimli çalışanların gözetiminde ekipman tanıma, parçayı doğru sabitleme, iş emrini okuma ve kesim sonrası kontrol gibi adımlar öğrenilebilir. Ancak gazlı kesim ekipmanlarının kullanımı, işyerinin yetkilendirme süreci ve ilgili güvenlik talimatları dikkate alınarak gerçekleştirilmelidir.
İşverenler; adayın deneyimine, yaptığı işin niteliğine ve işyerinin koşullarına göre çeşitli eğitim veya yeterlilik belgeleri isteyebilir. Bu nedenle başvuru öncesinde ilandaki belge, deneyim, eğitim ve görev şartlarının incelenmesi gerekir. Belge gereklilikleri göreve, işyerine ve yürürlükteki uygulamalara göre değişebileceğinden tek bir genel şart olarak değerlendirilmemelidir.
Mesleğe hazırlık için şu konularda gelişim sağlanabilir:
- Temel metal ve malzeme bilgisi
- Ölçme, markalama ve teknik çizim okuma
- Oksi-gazla kesim ekipmanlarının tanınması
- Kesim sonrası çapak ve cüruf temizleme
- Temel kalite kontrol uygulamaları
- Gaz tüpleri ve hortumlarla güvenli çalışma
- Yangın, acil durum ve iş güvenliği farkındalığı
- İşyerine özgü üretim ve kayıt prosedürleri
Çalışma alanları ve iş bulma
Metal Kesimci (Şaloma) için çalışma alanları metalin kesildiği ve işlendiği farklı üretim sektörlerine yayılabilir. Başlıca alanlar şunlardır:
- Metal imalat ve kaynak atölyeleri
- Çelik konstrüksiyon işletmeleri
- Makine imalatı yapan fabrikalar
- Otomotiv ve yan sanayi üretim tesisleri
- Gemi, kazan ve tank imalatı yapan işyerleri
- Ağır sanayi işletmeleri
- İnşaat ve montaj firmaları
- Endüstriyel bakım ve onarım işletmeleri
- Boru, profil ve sac işleme atölyeleri
- Fabrika bakım ekipleri ve saha servis hizmetleri
İş ararken “Metal Kesimci”, “Şaloma Kesim Elemanı”, “Oksi-Gaz Kesim Elemanı”, “Kesimci” veya benzer iş unvanlarıyla yayımlanan ilanlar incelenebilir. Unvanlar işyerine göre farklılaşabileceği için ilandaki görev tanımı, istenen deneyim, vardiya düzeni, çalışma yeri ve belge şartları dikkatle okunmalıdır.
Başvurularda daha önce kesilen malzeme türleri, kullanılan ekipmanlar, ölçü ve markalama deneyimi, teknik çizim bilgisi ve iş güvenliği eğitimleri açık biçimde belirtilebilir. Gerçekleştirilmeyen bir deneyim veya sahip olunmayan bir belge başvuruda beyan edilmemelidir.
Kazanç
Ücret; çalışılan kurum, işyerinin faaliyet alanı, deneyim, görev kapsamı ve pozisyona göre değişir. Çalışma düzeni, vardiya uygulaması, işin saha veya atölye niteliğinde olması ve sahip olunan teknik beceriler de işverenlerin değerlendirmesinde etkili olabilir.
Başvuru ve görüşme sırasında görev tanımı, çalışma saatleri, yan haklar, deneme süreci, iş güvenliği uygulamaları ve ücret koşulları doğrudan işverenden öğrenilmelidir.
Meslekte ilerleme
Deneyim kazanan çalışanlar daha karmaşık parçaların hazırlanması, farklı malzeme ve kalınlıklarda kesim yapılması, kesim sonrası kalite kontrol veya üretim koordinasyonu gibi görevlerde sorumluluk alabilir. İlerleme, kişinin becerilerine, işyerindeki pozisyon yapısına ve aldığı eğitimlere göre değişir.
Geliştirilebilecek alanlar şunlardır:
- Teknik çizim ve iş emri okuma
- Hassas ölçme ve markalama
- Farklı metal türleri hakkında temel bilgi
- Oksi-gaz kesim uygulamalarının geliştirilmesi
- Plazma veya diğer kesim yöntemleri hakkında bilgi
- Kaynak uygulamalarına ilişkin temel beceriler
- Kesim kalitesi ve ölçü kontrolü
- Üretim kayıtları ve parça takibi
- İş güvenliği ve risk farkındalığı
- Ekip yönlendirme ve iş organizasyonu
İlerleyen dönemlerde çalışanlar kalite kontrol, usta yardımcılığı, ekip sorumluluğu veya farklı metal işleme görevlerine yönelebilir. Bu geçişler otomatik bir kariyer basamağı değildir; işyerinin ihtiyaçları, kişinin deneyimi ve ilgili yeterlilikleri dikkate alınır.
Benzer meslekler
Metal Kesimci (Şaloma) ile görevleri veya çalışma ortamları bakımından benzerlik taşıyabilecek meslekler şunlardır:
- Oksi-Gaz Kaynakçısı
- Gazaltı Kaynakçısı
- Elektrik Ark Kaynakçısı
- Metal Doğramacı
- Kaynakçı
- CNC Plazma Kesim Operatörü
- Sac İşleme Elemanı
- Çelik Konstrüksiyon İşçisi
Benzer mesleklerin kullandığı ekipman, yaptığı iş ve aranan yeterlilikler aynı olmayabilir. Örneğin kaynakçı parçaları birleştirmeye, Metal Kesimci (Şaloma) ise parçaları belirlenen hatta ayırmaya odaklanır. Bazı küçük veya orta ölçekli işletmelerde çalışanlardan birden fazla metal işleme görevini yerine getirmeleri beklenebilir.
İşe başlarken dikkat edilmesi gerekenler
İşe başlamadan önce işyerinin çalışma alanı, kullanılan gazlar, ekipmanlar, havalandırma düzeni ve acil durum prosedürleri öğrenilmelidir. Çalışan, kendisine verilen ekipmanın kullanımını bilmiyorsa veya ekipmanda hasar fark ederse işlemi sürdürmeden yetkili kişiye haber vermelidir.
Kişisel koruyucu donanımın uygun, sağlam ve işe elverişli olması gerekir. Göz ve yüz koruması, eldiven, iş kıyafeti ve güvenlik ayakkabısı seçimi yapılan işe göre belirlenmelidir. Koruyucu donanım, güvenli çalışma yöntemlerinin yerine geçmez; ekipman kontrolü, alan düzeni ve talimatlara uyum da aynı derecede önemlidir.
Gaz tüpleri ve bağlantılarla ilgili işlemler işyerinin yetkilendirme ve güvenlik prosedürlerine göre yapılmalıdır. Gaz kaçağı, hortum hasarı, uygunsuz bağlantı, yangın riski veya yetersiz havalandırma fark edildiğinde çalışma durdurulmalı ve durum sorumlu kişiye bildirilmelidir.
Kesim yapılan alanda yanıcı malzemelerin kontrolü, kıvılcımın çevreye yayılmasının önlenmesi ve yangın ekipmanlarının erişilebilir olması önem taşır. Ayrıca kesilen parçaların sıcak olabileceği, keskin kenarlar içerebileceği ve uygun soğuma veya taşıma yöntemi gerekebileceği unutulmamalıdır.
Kaynak notu
Bu rehber, İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" PDF dosyası bulunmayan iş ilanı unvanları için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; resmi mevzuat veya kurum şartı yerine geçmez.
