Tanım
Makine Teknisyeni; bir makinenin ve ilgili donanımın parçalarını yapım resmine uygun olarak elle veya takım tezgâhlarından yararlanarak yapan, birleştiren ve makineyi çalıştıran kişidir. Makine bozulduğunda onarımını yapar. Gerektiğinde makine parçalarının yapım resmini ve detaylarını çizer.
Görevler
Makine Teknisyeninin başlıca görevleri şunlardır:
- Her türlü makinenin bakım ve onarımını yapmak.
- Birden fazla parçanın birleştirilmesiyle meydana gelen ürünün yapım resimlerini ve özelliklerini incelemek.
- Verilen talimatlara göre birleştirme (montaj) ve parçalara ayırma (demontaj) işlemlerini yapmak.
- Montaj sırasında ortaya çıkan hatalı parça ve yarı işlenmiş parçaları ayırmak ve kalite kontrolünü yapmak.
- Gerektiğinde montaj hattına malzeme, hammadde ve yarı işlenmiş ürün taşımak.
- Montaj işlemi sırasında ölçüleri hesaplamak ve işlemin sırasını planlamak.
- Montaj işlemlerinde işlenmesi gereken metal parçaların istenilen ölçülerde olması için gerekli ölçümleri yapmak, parçaları kesmek ve biçim vermek.
- Metal parçaların ısıl işlem, yani sertleştirme işlerini yapmak.
- Bağlantı yerlerini ve çatlakları lehimlemek veya kaynak yapmak.
- Üretilen makine elemanlarını çeşitli ölçü aletleriyle kontrol etmek.
- Montajı tamamlanan makine parçasının veya makinenin çalışmasını izlemek ve test etmek.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Makine Teknisyenlerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Montaj takımları, cihazları ve donanımları.
- Anahtar takımları ve çeşitli penseler.
- Çeşitli presler.
- Elektrik ve oksijen kaynak makineleri.
- Tesviyeci aletleri.
- Hava kompresörü.
- Hidrolik ve mekanik kaldırıcılar.
- Taşıyıcılar.
- Çeşitli takım tezgâhları.
- Değişik ölçü ve çaplarda vidalar, somunlar ve perçinler.
- Kutu profiller ve köşebentler.
- Parça ve yarı mamuller.
- Metal parçalar.
- Çeşitli ölçme ve kontrol aletleri ile cihazları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Makine Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekmektedir:
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılama gücüne sahip olmak.
- Mekanik yeteneğe sahip olmak.
- Göz ve elleri eş güdümle kullanabilmek.
- Alet ve makinelerle uğraşmaktan hoşlanmak.
- Dikkatli ve tedbirli olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Makine Teknisyenleri fabrika ve atölyelerde çalışırlar. Çalışma ortamı gürültülüdür. Meslek, birinci derecede alet ve makinelerle ilgilidir ve genellikle bir ekibin üyesi olarak yürütülür.
İş çoğunlukla ayakta yapılır. Makine Teknisyeni çalışma sırasında meslektaşlarıyla, işverenle, usta ile, formen ve mühendislerle, müşterilerle ve gerektiğinde malzeme satıcılarıyla iletişim kurar.
Çalışma sırasında iş güvenliğinin gerektirdiği önlemler alınmadığı takdirde yaralanmalar meydana gelebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi daha önceki yıllarda meslek liselerinin Makine bölümünde verilmiştir. Yeni uygulamaya göre bu isimde alan ve dal bulunmamaktadır. Eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine giriş için belirtilen koşullar şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda, bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıflarda verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Makine Teknisyenleri şu çalışma alanlarında görev yaparlar:
- Seri veya parça işi makine üretimi yapan işletmeler.
- Makine montaj atölyeleri.
- Makine, motor ve mekanik cihazlar üreten işletmelerin yapım bölümleri.
- Makine, motor ve mekanik cihazlar üreten işletmelerin montaj bölümleri.
Rekabetin ve kalitenin önem kazanması, özellikle makine imalatında yeni teknolojilerin kullanılması ve yeni teknolojik makinelerin sanayiye girmesiyle makine montajı alanında yetişmiş teknik elemanlar ön plana çıkmaktadır.
Bu alanda kendisini yetiştirmiş nitelikli elemanlara ihtiyaç vardır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Ücret, asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde ise yüzde 15’inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Değişik firma ve iş kollarına göre ücret değişiklik göstermekle beraber, kaynak dosyada eğitim sonrası için en az asgari ücret, en çok da asgari ücretin 4 katı tutarında ücret bilgisi verilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Makine bölümünden mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Endüstri meslek lisesi, teknik lise ve anadolu teknik liselerin ilgili bölümlerinden mezun olup bu mesleği yapanlar usta, ustabaşı, formen ve şef gibi pozisyonlara yükselebilirler.
Belirli bir tip makine montajı konusunda uzun süre çalışmak uzmanlaşmayı sağlayabilir.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Makine Teknisyenine benzer meslekler şu şekilde sıralanmaktadır:
- Tornacı.
- Frezeci.
- Tesviyeci.
- Makine Modelcisi.
- Makine Teknikeri.
- Bilgisayarlı-Nümerik Kontrol Teknisyeni.
- Mikroteknik Teknisyeni.
- Kalıp Teknisyeni (metal).
Ek bilgiler
Makine Teknisyeninin ek görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Çevre koruma önlemleri almak.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulamak.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kaynakça
- İŞKUR, “Türk Meslekler Sözlüğü”, Ankara-1983, Yayın No:173.
- “Metal Sanayii İş Gruplandırma Sistemi”, Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası Yayınları.
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası.
- “Okul Sanayi Ortaklaşa Eğitimi Projesi” (OSANOR) yayını.
- Meslek elemanları.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Makine Teknisyeni mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
