Tanım
Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi Teknikeri; endüstride gıda, kimya, petrokimya ve elektronik gibi alanlardaki üretim hatlarında kullanılan makine ve motorlu araçların bakımını yapan kişidir. Hava, ısı veya basıncı kontrol eden aletlerin bakımını yapar, bozulanları onarır ve çalışmasını sağlar.
Görevler
Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi Teknikeri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Bilgisayar ve bilgisayarlı sistemleri kullanarak programlanabilir kontrol cihazlarının programını yapar ve kontrol eder.
- Mekanik, elektrik ve elektronik teçhizatların montaj, bakım ve onarımını yapar.
- Basıncı ve ısıyı ölçen ve ayarlayan aletlerin düzenli bakımını yapar.
- Bozulan aleti söker, onarır ve yeniden ayarlar.
- Aletlerin otomatik kontrolleri için gerekli hesapları yapar.
- Çeşitli kontrol sistemlerini devreye koyar, çalıştırır ve işletir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Programlanabilir kontrol aletleri
- Her türlü sensörler (algılama-hissedici)
- Basınç sensörü
- Seviye sensörü
- Sıcaklık sensörleri (termitör, termostat, RTD)
- Nem sensörü
- Işık sensörü
- Takometre
- Manometre
- Ampermetre
- Voltmetre
- Watmetre
- Elektrik ve elektronik devre elemanları
- Kablolar
- Entegre devreler
- Diyot
- Transistör
- Felt
- Her türlü dijital ölçü aletleri
- Termokupul
- Bilgisayar ve ilgili yazılımlar
- Elektropnömatik ve elektrohidrolik devre elemanları
- Mikro işlemciler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematiğe ve fiziğe ilgili ve bu alanlarda başarılı olmak
- Mekanik ilişkileri algılayabilmek
- İnce ayrıntıları algılayabilmek
- Dikkatli olmak
- Alet ve makinelerle çalışmaktan hoşlanmak
- Yönergelere uyabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi Teknikeri, kamu ve özel sektöre ait fabrikalarda çalışabileceği gibi büro ortamında da çalışabilir. Genellikle işini oturarak yapar.
Çalışma ortamı sıcak, nemli, gürültülü, kirli veya buharlı olabilir. İşin yakıcı maddeler, elektrik çarpması ve makine kazası gibi tehlikeleri bulunabilir. Tam gün, hafta sonu ve gece çalışması yapılabilir.
Çalışırken meslektaşlarıyla, işçilerle, makine mühendisleriyle, elektrik mühendisleriyle ve elektronik kontrol mühendisleriyle etkileşim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadırlar.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitimin süresi 2 yıldır. Eğitim süresince meslek dersleri ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınmaktadır.
Eğitimde yer alan başlıca dersler şunlardır:
- Teknolojinin Bilimsel İlkeleri
- Elektrik ve Elektronik Ölçmemeler
- İmalat Teknolojisi
- Doğru Akım Devre Analizi
- Matematik
- Bilgisayar
- Teknik Resim
- Sistem Analizi ve Tasarımı
- Alternatif Akım Devre Analizi
- Dijital Elektronik
- Analog Elektronik
- Pnömatik ve Hidrolik Sistemler
Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Ön Lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Yeni kurulan bilgisayarlı kontrol sistemlerinin uygulandığı bütün sektörlerde bu mesleğe gelecekte gereksinim duyulacaktır.
Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi teknikerleri petrokimya, gıda ve otomotiv gibi birçok alanda çalışmaktadırlar. Gelecekte çalışma olanaklarının daha yüksek olacağı belirtilmektedir.
Meslek elemanları, kendilerini yetiştirdikleri takdirde elektrik-elektronik ve bilgisayarla ilgili alanlarda da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde ise çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi Teknikeri, iş hayatındaki mesleki bilgi ve tecrübelerine göre üst görevlere yükselme olanağına sahiptir.
Benzer meslekler
- Bilgisayar Programcısı
- Elektronik Teknikeri
- Elektrik Teknikeri
- Makine Teknikeri
- Endüstriyel Elektronik Teknikeri
Ek bilgiler
Sorumluluk
En küçük dikkatsizlik bile çok büyük maddi kayıplara yol açabilmektedir. Bu nedenle çok dikkatli olunmalıdır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standard Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Öğretim elemanları
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.