Tanım
İşaret Dili Öğreticisi ve Tercümanı; işitme engelli, dil ve konuşma bozukluğu olan bireylerin eğitim, iş, sağlık, çalışma, hukuki durumlar veya buna benzer hallerde çevreleriyle iletişimine yardımcı olan kişidir.
Bu meslek mensubu, Türk İşaret Dili’nde (TİD) tercümanlık yapabilir ve işaret dilini öğretir.
Görevler
İş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- İşitme engelli, dil ve konuşma bozukluğu olan engelli bireyler ile iletişim kurulmasını sağlar.
- İşaret ve beden dili ilişkisini kurar.
- Kamera görüntüsünde el, yüz, baş ve vücudun izlenmesini ve tanınmasını öğretir.
- Farklı öğelerden gelen bilgilerin birleştirilmesiyle yapılan işaretlerin tanınmasını sağlar.
- Dilin gramer kurallarını kullanarak cümlenin tanınmasını sağlar.
- Başarıları ölçer ve sınav sonuçlarını değerlendirir.
- Öğrencilere veya kursiyerlere daha ileri bir eğitim almaları konusunda yol gösterir.
- TİD’e göre hazırlıklı ve hazırlıksız konuşma-çevirmenlik yapar.
- İşyerinde plan, program ve iş organizasyonu yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- El ve parmaklar
- Slayt
- Projeksiyon
- Filmler ve videolar
- İşaret dili ile ilgili resimler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İşaret Dili Öğreticisi ve Tercümanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- İnsanlara yardım etmekten hoşlanmak
- Dikkatli, titiz ve soğukkanlı olmak
- Ani durumlarda hızlı ve çabuk karar verebilmek
- Beceri düzeyi yüksek olmak
- İnisiyatif kullanabilmek
- İletişim becerileri gelişmiş olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Ülkemizde işitme engelli bireylerin en büyük problemlerinden biri iletişimdir. İşaret Dili Öğreticisi ve Tercümanı, işitme engellilere yardım etmek amacıyla diğer insanlarla sürekli iletişim halinde çalışır.
Meslek; hastane, mahkeme ve kamu kurum ve kuruluşları gibi kapalı ve hareketli ortamlarda yürütülebilir. İşitme engellinin ihtiyacından kaynaklı olarak çalışma zamanı değişebilir. Bu nedenle tam zamanlı, yarı zamanlı ve hafta sonu çalışma söz konusu olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
İşaret Dili Öğreticisi ve Tercümanı mesleğinin eğitimi Halk Eğitim Merkezleri ve uygun görülecek merkezlerde verilir.
Programın uygulanabilmesi için kişisel gelişim alanı standart donanımları ile mesleğin gerektirdiği ekipmanların sağlanması gerekir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine giriş için belirtilen koşullar şunlardır:
- Ön lisans veya lisans mezunu olmak
- İşitme engellilerle iletişim kurabilecek bedensel ve fiziksel yeterliliğe sahip olmak
- 18 Ocak 2011 tarihli ve 27 819 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Türk İşaret Dili Sisteminin Oluşturulması ve Uygulanmasına Yönelik Usul ve Esasların Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik” değişikliğinde belirtilen esaslar çerçevesinde, Bakanlıkça hazırlanan İşaret Dili Kursuna katılarak belge almış olmak
Eğitimin süresi ve içeriği
Meslek programının toplam eğitim süresi 200 saattir.
Eğitimde; öğrencinin veya kursiyerin yaşam boyu kullanabileceği, mesleki gelişimine katkı sağlayacak, beceri düzeyini geliştirecek, iyi ilişkiler kurmasına ve işe uyum sağlamasına yardımcı olacak genel bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanır. Ayrıca ulusal ve uluslararası iş gücünden beklenen yeterliklerin kazandırılması hedeflenir.
Eğitim sonunda alınan belge
Kurs sonunda uygulamalı sınav yapılır. Başarılı olanlara “Kurs Bitirme Belgesi” düzenlenir. Sınavda başarısız olanlara bir sınav hakkı daha tanınır.
İşaret Dili Öğreticiliği ve Tercümanlığı Sertifikası için 18 Ocak 2011 tarih ve 2 7819 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Türk İşaret Dili Sisteminin Oluşturulması ve Uygulanmasına Yönelik Usul ve Esasların Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik” hükümleri doğrultusunda bir sınav komisyonu kurulur.
Bu komisyon; Türk İşaret Dili Bilim ve Onay Kurulu’nun (TİDBO) seçeceği üç üye ile Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevlendireceği bir komisyon başkanı ve üç üye olmak üzere toplam yedi kişiden oluşur.
Komisyon tarafından belirlenen şart ve kriterler doğrultusunda yapılacak sınavda başarılı olanlara “İşaret Dili Öğreticiliği ve Tercümanlığı Sertifikası” verilir.
Program sonunda “İşaret Dili Tercümanlık” sertifikasına sahip olurlar.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
İşaret Dili Öğreticisi ve Tercümanları kamu kurum ve kuruluşlarında çalışabilir. Ayrıca çeşitli dernek ve vakıflarda işaret dili tercümanı olarak görev yapabilirler.
Mesleğin gerektirdiği yeterlilikleri kazanan bireyler ve kişisel gelişim alanı altında sertifika programından mezun olan kursiyerler, sertifikalarının kazandırdığı yeterlilikler doğrultusunda sektörde çalışabilirler.
Bu kişiler işaret dili öğreticiliği ve tercümanlığı yapabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince herhangi bir kazanç söz konusu değildir.
Eğitim sonrasında kamu kurum ve kuruluşlarında uygun bulunan ve yetkililerce belirtilen ücreti alırlar. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki eğitim alan veya eğitimi bitirmiş olan birey, gerekli modülleri tamamlayarak alandaki diğer dallar ve meslekler arasında geçiş yapabilir.
İş hayatında ilerleme
Kaynak dosyada iş hayatında ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Benzer meslekler
- Tercüman
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- İşaret Dili ve Tercüman Eğitimi Programına ilişkin açıklamalar (internet)
- 19 Mayıs İşitme Engelliler İlköğretim Okulu
- İşaret Dili Tercümanlığı Hizmeti Verecek Personelin Yetiştirilmesi İle Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik
- Türk İşaret Dili Sisteminin Oluşturulması ve Uygulanmasına Yönelik Usul ve Esasların Belirlenmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
- http://cygm.meb.gov.tr/modulerprogramlar/yeni_programlar/kisisel_gelisim/isaretDiliTercumanlik.pdf
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.