Tanım
İş makineleri tamircisi; inşaat, kazı, kaldırma ve yol yapım işlerinde kullanılan iş makinelerinin bakımını yapan ve meydana gelen arızaları gideren kişidir. Bu makineler arasında dozer, greyder ve kepçe gibi araçlar bulunur.
Görevler
İş makineleri tamircisi, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- İş makinelerinin bakımını yapmak üzere parçaları sökmek, temizlemek, yağlamak ve yerine monte etmek.
- İş makinesinde meydana gelen arızanın nedenini ve yerini belirlemek için aracın kontrolünü yapmak ve arızalı parçayı tespit etmek.
- Arızalı parçayı tümüyle ya da kısmen sökmek.
- Parçaları onarmak veya onarılamayacak parçaları yenisiyle değiştirmek.
- Parçaları yerine monte etmek ve ayarlarını yapmak.
- Basınç ve verim testlerini yaparak makinenin çalışıp çalışmadığını kontrol etmek.
- Bakım ve tamir işlerini düzenli olarak yapabilmek için el takımlarını ve ölçü aletlerini temiz tutmak.
- Sipariş listesini çıkarmak ve maliyet hesabı yapmak.
- Çıkabilecek arızaları önlemek amacıyla araçların periyodik bakım programlarına göre motor ayarı, yakıt donanımı, hidrolik ve pnömatik sistemlerinin bakım ve ayarlarının yapılmasını sağlamak.
- Yapılan çalışmaları raporlayarak üstüne iletmek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
İş makineleri tamircilerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- El takımları: anahtarlar, çekiçler, tornavidalar, penseler, eğeler, testereler, vidalar ve benzeri araçlar.
- Ölçme ve ölçü aletleri: metreler, çelik cetveller, kumpaslar, komparatörler ve benzeri araçlar.
- Lokma takımları ve kompresörler.
- Hidrolik el penseleri ve test takımları.
- Matkaplar.
- Taşlama tezgâhı.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İş makineleri tamircisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekilleri doğru biçimde algılayabilmek.
- Makine parçaları arasındaki ilişkiyi görebilmek.
- El becerisine sahip olmak.
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmek.
- Aletlerle ve malzemelerle çalışmaktan hoşlanmak.
- Yönergeyi izleyebilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
İş makineleri tamircileri kışın soğuk, yazın sıcak tamir atölyelerinde çalışırlar. Çalışma ortamı gürültülü, kokulu, yağlı ve kirli olabilir.
Bu mesleği yürütenler daha çok alet, makine ve malzemelerle ilgilenirler. Bunun yanında birlikte görev yaptıkları kişilerle ve müşterilerle iletişim kurarlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde “Motorlu Araçlar Teknolojisi” alanının “İş Makineleri” dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri düzenlenmektedir.
Ayrıca mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının aynı alan ve meslek dalında da bu mesleğin eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu kişiler, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre gerektiğinde bu durum sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ülkemizde köylerden şehirlere olan göç ve hızlı kentleşme, inşaat sektörünün gelişmesine yol açmaktadır. Ayrıca yol, su, kanalizasyon ve baraj yapımıyla ilgili çalışmalar sırasında iş makinelerinin kullanılması gerekmektedir.
İş makinelerinin kullanımının artmasına bağlı olarak iş makineleri tamircilerine olan ihtiyaç da artmaktadır. Bu mesleğe sahip kişiler gerek kamu gerekse özel işyerlerinde iş bulabilirler.
İş makineleri tamircileri şu kurum ve işyerlerinde çalışabilir:
- Köy hizmetleri.
- MTA.
- TEK.
- DSİ.
- Karayolları.
- Orman işletmeleri.
- Belediyeler.
- İnşaat firmaları.
- Yol ve baraj yapımıyla ilgili mühendislik firmaları.
- Maden şirketlerinin tamir atölyeleri.
- Çeşitli özel tamir atölyeleri.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden,
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan,
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden
aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kendi işyerini açanların oldukça yüksek gelir elde etmeleri mümkündür. Kaynak dosyada bununla ilgili sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan alabilirler.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
İş makinelerinin tamiriyle ilgili açılan kurs ve seminerlere katılarak mesleki gelişim sağlanabilir. Ayrıca bağımsız işyeri açılabilir.
Benzer meslekler
- Motor yenileştirmeci.
- Oto tamircisi.
- Oto elektrikçisi.
- Ziraat makineleri tamircisi.
Ek bilgiler
Kaynak metinde bu başlık altında ayrıca bir bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- 3308 Sayılı Kanun.
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği.
- Meslek elemanları.
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı.
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara-1999.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr.
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr.
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
