Tanım
İş Makineleri Elektrik-Elektronik Sistemler Bakım ve Onarımcısı, iş makinelerinin elektrik, elektronik ve kontrol sistemlerinin bakımını yapan, arızalarını araştıran ve uygun onarım işlemlerini gerçekleştiren teknik çalışandır. Ekskavatör, yükleyici, forklift ve benzeri makinelerin güvenli ve verimli çalışmasına katkı sağlar.
Görevin kapsamı çalışılan makinenin türüne, işletmenin işleyişine ve çalışanın deneyimine göre değişebilir. Bazı işlerde rutin kontroller ve elektrik bağlantıları öne çıkarken bazı işlerde sensörler, kontrol üniteleri ve elektronik arıza teşhis sistemleri üzerinde çalışılması gerekebilir. Mekanik, hidrolik veya motor sistemleriyle kesişen sorunlarda diğer bakım personeliyle koordinasyon önem taşır.
Görevler
Mesleğin günlük işleri, makinenin durumu ve bakım planına göre şekillenir. Temel görevler şunlardır:
- İş makinesindeki elektrik ve elektronik arızaların belirtilerini incelemek, arızanın kaynağını belirlemek için ölçüm ve kontrol yapmak.
- Akü, marş, şarj, aydınlatma ve kablo tesisatının durumunu kontrol etmek; gerekli bakım ve onarım işlemlerini gerçekleştirmek.
- Sensör, kumanda, gösterge ve kontrol ünitelerinin bağlantılarını ve çalışma durumunu incelemek.
- Arıza teşhis cihazları ve uygun ölçüm araçlarıyla test yapmak; sonuçları teknik bilgi ve makine talimatları doğrultusunda değerlendirmek.
- Hasarlı veya işlevini yitirmiş elektrik bağlantılarını ve ilgili parçaları belirlemek; yetki ve iş talimatları kapsamında onarım ya da parça değişimi yapmak.
- İşlem öncesinde makinenin güvenli biçimde durdurulmasına ve enerji kaynaklarının kontrolüne ilişkin prosedürleri izlemek.
- Yapılan bakım ve onarım işlemlerini ilgili kayıt sistemine işlemek, kullanılan parçaları ve tespit edilen sorunları bildirmek.
- Onarım sonrasında makineyi veya ilgili sistemi test etmek; sonucu yetkili kişilere aktarmak.
- Elektrik arızasının mekanik, hidrolik ya da başka bir sistemle ilişkili olabileceği durumlarda ilgili birimlerle birlikte çalışmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Kullanılan ekipman makineye ve yapılacak işe göre farklılık gösterebilir. Yaygın araç ve malzemeler arasında şunlar bulunur:
- Elektriksel ölçüm için multimetre ve uygun test cihazları.
- Makine sistemlerine yönelik arıza teşhis ekipmanları ve bağlantı araçları.
- El aletleri; kablo soyma, kesme ve sıkma araçları ile kablo pabuçları.
- Akü kontrolü için kullanılan test cihazları ve elektrik bağlantı malzemeleri.
- İşin gerektirdiği durumlarda lehim ekipmanları ve yalıtım malzemeleri.
- Makineye ait teknik dokümanlar, bakım talimatları ve kayıt araçları.
- İş eldiveni, koruyucu gözlük, iş ayakkabısı ve çalışma koşullarına uygun koruyucu kıyafet gibi kişisel koruyucu donanımlar.
Ekipmanların doğru kullanılması kadar, düzenli ve güvenli biçimde muhafaza edilmesi de önemlidir. Arıza teşhis cihazlarıyla çalışırken ilgili kullanım talimatlarına ve işverenin belirlediği prosedürlere uyulmalıdır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bu alanda çalışmak isteyenlerin elektrik ve elektronik sistemlere ilgi duyması, teknik sorunları araştırmaya istekli olması yarar sağlar. İş makineleri farklı donanımlara sahip olabildiği için yeni sistemleri öğrenmeye açık olmak ve üretici talimatlarını takip etmek önemlidir.
Meslekte öne çıkan özellikler şunlardır:
- Arızaları belirtiler ve ölçüm sonuçları üzerinden sistematik biçimde değerlendirebilmek.
- El aletlerini ve ölçüm cihazlarını dikkatli, amacına uygun biçimde kullanabilmek.
- Elektrik bağlantıları üzerinde çalışırken güvenlik adımlarına titizlikle uymak.
- El-göz koordinasyonuna ve küçük parçalarda dikkatli çalışma becerisine sahip olmak.
- Teknik dokümanları, bağlantı şemalarını ve iş talimatlarını takip etmeye istekli olmak.
- Yapılan işlemleri anlaşılır biçimde kaydetmek ve ekip arkadaşlarıyla bilgi paylaşmak.
- Atölye veya saha koşullarında çalışmaya ve farklı makine türlerine uyum sağlamaya hazır olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Çalışmalar iş makinesi servislerinde, bakım atölyelerinde, şantiyelerde, maden ve taş ocaklarında, limanlarda veya makinenin bulunduğu başka sahalarda yürütülebilir. Bazı işler sabit bir atölyede yapılırken bazı arızalara makinenin çalıştığı alanda müdahale edilmesi gerekebilir.
Çalışma ortamında gürültü, toz, yağ, titreşim ve değişken hava koşulları görülebilir. Ağır ve hareketli makine parçaları ile elektrik sistemleri risk oluşturabileceğinden güvenli çalışma prosedürleri izlenmelidir. Makineyi uygun biçimde durdurmadan veya güvenli çalışma koşullarını sağlamadan müdahaleye başlanmamalıdır. Kişisel koruyucu donanımların kullanımı, alanın düzenli tutulması ve ekip içi koordinasyon günlük çalışmanın önemli parçalarıdır.
Meslek eğitimi / nasıl olunur
Mesleğe hazırlanmak için meslek liselerinde elektrik-elektronik, otomotiv veya iş makineleriyle ilişkili alanlarda eğitim alınabilir. Bu eğitimler elektrik devreleri, ölçme, arıza giderme ve güvenli çalışma konularında temel oluşturabilir. İş makinelerine özgü elektronik sistemlerde uygulama ve deneyim kazanmak ayrıca önem taşır.
Mesleki eğitim kursları, işbaşı öğrenme ve deneyimli teknisyenlerin yanında edinilen uygulamalı tecrübe de mesleğe girişte yararlı olabilir. Üretici veya teknik servis eğitimleri, belirli makine grupları ve teşhis sistemleri hakkında bilgi edinmeye katkı sağlayabilir. Eğitim ya da belge koşulları işverene, işin kapsamına ve güncel mevzuata göre değişebileceğinden başvuru öncesinde ilgili ilanın ve kurumun şartları kontrol edilmelidir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Bu meslekte çalışanlar, iş makinesi kullanan veya bu makinelerin bakımını üstlenen farklı işletmelerde görev alabilir. Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- İş makinelerinin yetkili veya özel servisleri.
- İnşaat, altyapı, hafriyat ve yol yapım firmaları.
- Maden ve taş ocağı işletmeleri.
- Liman, lojistik ve yük elleçleme işletmeleri.
- İş makinesi kiralama, satış ve bakım şirketleri.
- Makine parkı bulunan büyük işletmelerin bakım-onarım birimleri.
İş ararken ilandaki makine türü, saha veya atölye çalışma düzeni, aranan deneyim ve teknik bilgi koşulları dikkatle incelenmelidir. Bazı işverenler belirli marka veya makine gruplarında deneyim isteyebilir; bazı pozisyonlarda ise işe başladıktan sonra kurum içi eğitim sağlanabilir.
Kazanç
Ücret; çalışılan kurum, deneyim, uzmanlık alanı, iş makinesi türü, çalışma düzeni ve pozisyona göre değişir. Saha çalışması, iş kapsamı ve işverenin uygulamaları da toplam çalışma koşullarını etkileyebilir. Güncel koşullar için iş ilanlarının ve işveren açıklamalarının ayrı ayrı incelenmesi gerekir.
Meslekte ilerleme
Deneyim kazanan çalışanlar kıdemli bakım teknisyeni, servis sorumlusu veya saha teknik destek personeli gibi rollere yönelebilir. İlerleme; uygulamalı deneyim, teknik eğitimler, makine sistemlerine hâkimiyet ve iş güvenliği kurallarına uygun çalışma becerisiyle desteklenir.
Hidrolik sistemler, dizel motor elektroniği, telematik, sensör teknolojileri ve arıza teşhis sistemleri üzerinde uzmanlaşmak teknik yetkinliği geliştirebilir. Üretici eğitimlerini ve yeni makine teknolojilerini takip etmek, farklı marka ve modellerle çalışmaya uyumu artırabilir. Ekip yönetimi ve bakım planlama deneyimi edinenler servis veya bakım organizasyonlarında daha fazla sorumluluk üstlenebilir.
Benzer meslekler
Bu meslekle görev veya teknik beceri bakımından ilişkili olabilecek meslekler şunlardır:
- İş Makineleri Bakım ve Onarımcısı
- Oto Elektrikçisi
- Elektromekanik Bakım Onarım Teknisyeni
- Otomotiv Elektrik ve Elektronik Sistemleri Teknisyeni
- Endüstriyel Bakım Onarım Teknisyeni
Benzer mesleklerin görev kapsamı ve aranan nitelikleri farklı olabilir. İş başvurusu yaparken unvanın yanı sıra ilanda belirtilen sorumlulukların ve çalışma koşullarının incelenmesi önerilir.
Kaynak notu
Bu rehber, İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" PDF dosyası bulunmayan iş ilanı unvanları için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; resmi mevzuat veya kurum şartı yerine geçmez.
