İş Güvenliği Uzmanı (Çok Tehlikeli Sınıf-A)

Tanım

İş Güvenliği Uzmanı (Çok Tehlikeli Sınıf-A), çalışanların sağlık ve güvenliğini korumaya yönelik işyeri çalışmalarına katkı sunan profesyoneldir. İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve önleyici uygulamaların izlenmesi temel çalışma konuları arasındadır.

A sınıfı uzmanlık, işyerlerinin tehlike sınıflarına göre belirlenmiş bir yetkilendirme düzeyidir. Bu unvan, uzmanın her konuda tek başına karar verdiği veya işverenin sorumluluklarını devraldığı anlamına gelmez. Görev ve yetkilerin kapsamı yürürlükteki mevzuata, işyerinin koşullarına ve uzmanla yapılan görevlendirmeye bağlıdır.

Görevler

İş güvenliği uzmanının günlük çalışmaları işyerinin faaliyet alanına, büyüklüğüne ve risklerine göre farklılaşır. Başlıca görevleri şunlardır:

• İşyerindeki tehlike kaynaklarını ve çalışma koşullarını incelemek.
• Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılmak ve önleyici tedbirlere ilişkin öneriler geliştirmek.
• İş kazası, ramak kala olay ve uygunsuzlukları inceleyerek tekrarını önlemeye yönelik çalışmalar önermek.
• İş ekipmanları, üretim alanları ve güvenlik uygulamalarına ilişkin saha kontrolleri yapmak.
• Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği konularında bilgilendirme ve eğitim faaliyetleri yürütmek.
• Acil durum hazırlığı ve ilgili uygulamaların izlenmesine katkı sağlamak.
• Saha gözlemlerini, değerlendirmeleri ve önerileri uygun kayıt ve raporlarla belgelemek.
• İlgili birimler, çalışan temsilcileri ve yöneticilerle iş birliği içinde çalışmak.

Uzmanın gözlem ve önerilerini açık, izlenebilir ve zamanında aktarması önem taşır. Önerilen tedbirlerin uygulanması ise işyerindeki görev ve sorumluluk dağılımı ile yürürlükteki kurallar çerçevesinde ele alınır.

Kullanılan araç, gereç ve ekipman

İşin niteliğine göre ofis araçları ile saha kontrol ekipmanlarından yararlanılır. Kullanılabilecek araçlar arasında şunlar bulunur:

• Bilgisayar, ofis yazılımları ve iş sağlığı ve güvenliği takip sistemleri.
• Risk değerlendirmesi, saha denetimi ve raporlama formları.
• Saha koşullarına uygun kişisel koruyucu donanımlar.
• Gözlem ve kontrol için kullanılan temel ekipmanlar.
• Gerektiğinde ilgili teknik ölçüm hizmetleri veya ölçüm cihazları.

Kullanılacak donanım, incelemenin yapıldığı işyerinin risklerine ve uzmanın görev kapsamına göre belirlenir. Ölçüm gerektiren konularda uygun yöntem ve yetkinliklerin gözetilmesi gerekir.

Mesleğin gerektirdiği özellikler

Bu meslekte teknik bilgi kadar dikkatli gözlem ve etkili iletişim de önemlidir. İş güvenliği uzmanından beklenen başlıca özellikler şunlardır:

• Tehlikeleri fark edebilme ve riskleri sistematik biçimde değerlendirebilme.
• Teknik bilgi ve mevzuat değişikliklerini takip etme alışkanlığı.
• Bulguları anlaşılır şekilde yazılı ve sözlü aktarabilme.
• Çalışanlarla ve farklı meslek gruplarıyla iş birliği kurabilme.
• Eğitim ve bilgilendirme yapabilecek iletişim becerisine sahip olma.
• Dikkatli, düzenli, tarafsız ve sorumluluk sahibi çalışma.
• Saha koşullarına uyum sağlama ve acil durumlarda sakin hareket edebilme.

Çalışma ortamı ve koşulları

Çalışma; ofis ile üretim tesisi, şantiye, maden, enerji tesisi, atölye veya benzeri saha ortamları arasında değişebilir. Uzmanın görevine bağlı olarak düzenli saha ziyareti yapması, farklı birimlerle görüşmesi ve raporlama faaliyetlerini yürütmesi gerekebilir.

Saha çalışmalarında işyerine özgü kurallara uyulması ve gerekli kişisel koruyucu donanımın kullanılması önemlidir. Bazı işyerlerinde vardiya düzeni, seyahat veya riskli alanlarda inceleme gibi koşullar bulunabilir. Çalışma saatleri ve saha yoğunluğu işverenin yapısına, hizmet modeline ve görevin kapsamına göre değişir.

Meslek eğitimi / nasıl olunur

Bu mesleğe giriş ve A sınıfı uzmanlık için gereken koşullar, kişinin eğitim geçmişine ve yürürlükteki mevzuata bağlıdır. İş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükseköğretim programları ile mevzuatta uygun kabul edilen bazı teknik ve sağlık alanlarından gelen adaylar için farklı yollar söz konusu olabilir.

A sınıfı belge ve yetkilendirme sürecinde eğitim, mesleki deneyim, sınav veya başvuru koşulları bulunabilir. Bu koşullar değişebileceği için belirli bir eğitim programına veya deneyim süresine ilişkin karar vermeden önce ilgili kamu kurumlarının güncel düzenlemeleri ve duyuruları incelenmelidir. Yetki belgesi ve çalışma koşulları doğrulanmadan unvanın sağladığı görev kapsamı hakkında kesin varsayım yapılmamalıdır.

Mesleki gelişim için güncel iş sağlığı ve güvenliği mevzuatını takip etmek, sektöre özgü riskler hakkında bilgi edinmek ve raporlama, iletişim, eğitim becerilerini geliştirmek yararlıdır.

Çalışma alanları ve iş bulma

A sınıfı uzmanlar, iş sağlığı ve güvenliği hizmetinin gerekli olduğu farklı sektör ve kuruluşlarda görev alabilir. Olası çalışma alanları şunlardır:

• Çok tehlikeli sınıfta değerlendirilen sanayi işletmeleri ve üretim tesisleri.
• İnşaat projeleri, maden işletmeleri ve enerji tesisleri.
• Metal, kimya, lojistik ve ağır bakım faaliyetleri yürüten kuruluşlar.
• İş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan ortak sağlık ve güvenlik birimleri.
• Büyük işletmelerin iş sağlığı ve güvenliği birimleri.
• Proje, denetim, eğitim ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşlar.

İş ilanlarında aranan belge, deneyim, sektör bilgisi ve saha uygunluğu işverene ve pozisyonun kapsamına göre farklılaşabilir. Başvuru öncesinde ilandaki görev tanımının ve talep edilen yetkilendirme koşullarının dikkatle incelenmesi gerekir.

Kazanç

Ücret; kurumun niteliğine, sektöre, işyerinin risk düzeyine, deneyime, sorumluluk kapsamına ve pozisyona göre değişir. Çalışma biçimi ve görevin kapsamı da ücret koşullarını etkileyebilir. Bu nedenle başvuru sırasında işverenin sunduğu görev tanımı ve çalışma koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Meslekte ilerleme

Deneyim kazanan uzmanlar iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının koordinasyonu, birim yöneticiliği, denetim, eğitim veya danışmanlık alanlarına yönelebilir. Belirli sektörlerde uzmanlaşmak, sahadaki uygulama deneyimini artırmak ve mevzuat ile teknik gelişmeleri takip etmek kariyer gelişimini destekler.

İlerleme seçenekleri kişinin yetkinliklerine, çalışma geçmişine ve ilgili görevler için aranan mevzuat koşullarına bağlıdır. A sınıfı unvanı tek başına belirli bir yönetici pozisyonunu veya görev kapsamını garanti etmez.

Benzer meslekler

İş sağlığı ve güvenliği alanında birlikte çalışılabilen veya benzer konulara odaklanan meslekler şunlardır:

• İş Güvenliği Uzmanı
• İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikeri
• İşyeri Hekimi
• İşyeri Hemşiresi
• İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörü
• Risk Değerlendirme Uzmanı

Bu mesleklerin eğitim, yetki ve görev şartları birbirinden farklıdır. Benzer çalışma alanları bulunması, mesleki yetkilerin aynı olduğu anlamına gelmez.

Kaynak notu

Bu rehber, İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" PDF dosyası bulunmayan iş ilanı unvanları için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; resmi mevzuat veya kurum şartı yerine geçmez.