Tanım
İnsansız Hava Aracı (İHA) Pilotu; içinde pilot ve yolcu bulunmayan, kullanım amacına göre uygun ekipman ve donanımı taşıyan hava araçlarını uzaktan kumanda ederek kullanan kişidir.
Görevler
İHA Pilotu, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Meteorolojik şartları inceleyerek görevin gerçekleştirilmesinde problem oluşturabilecek olaylara göre önlem almak.
- Kumanda sistemlerini düzenli olarak kontrol etmek.
- Uçuşa yasak bölgeler veya yasal izin alınarak uçuş yapılacak bölgeler hakkında ön araştırma yapmak ve gerekli izinleri önceden almak.
- İHA’yı görevler doğrultusunda kullanarak veri ve görüntü aktarımı ile istihbarat takibi gibi görevleri yerine getirmek.
- İHA’nın ve üzerinde yer alan parçaların son kontrolünü yapmak.
- Bölgenin özelliklerini ve tehditlerini dikkate alarak, havacılık kuralları çerçevesinde ve uçuş el kitabındaki limitler dâhilinde emniyetli uçuş gerçekleştirmek.
- İnsansız hava aracını ulusal ve uluslararası kurallara uygun şekilde karadan yöneterek istenilen noktaya göndermek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
İHA Pilotunun kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- İnsansız hava aracı
- Uçuş el kitabı
- İHA’ya ait donanımlar
- Günlük hava tahmin raporu uygulamaları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İnsansız Hava Aracı Pilotu olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- El-göz eşgüdümü güçlü olmak.
- Dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak.
- Durumsal farkındalığa sahip ve çevik olmak.
- Analitik düşünmek.
- Akıl yürütme ve hızlı karar verebilme becerisine sahip olmak.
- Soğukkanlı olmak.
- Alternatifler üretebilmek.
- Zamanı iyi yönetebilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
İHA pilotları, sabit konumlu yer istasyonlarından İHA’ların sevk ve idaresini yaparlar. İHA’nın özelliğine göre kapalı veya açık havada çalışabilirler.
Mesleğin çalışma alanları yalnızca belirli bir arazi türüyle sınırlı değildir. İHA pilotları dağlık veya ormanlık arazilerde görev yapabildikleri gibi ek donanımlarla su üstü keşif, gözlem ve müdahale görevlerini de yerine getirebilirler.
Mesleki eğitimin verildiği yerler
İHA eğitimi, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) mevzuatına göre aşağıdaki kurum ve kuruluşlar tarafından verilebilir:
- İHA sisteminin üreticisi
- Yetkili temsilcisi
- Üniversiteler
- Teknolojik araştırma ve geliştirme çalışması yapan merkezler
- Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş uçuş eğitim organizasyonları
- SHGM üzerinden veya SHGM’nin yetkilendirdiği kuruluşlar
Mevcut durumda uçuş eğitimi, SHGM tarafından Milli Eğitim Bakanlığı kapsamında yetkilendirilen özel İHA pilotu yetiştirme kursu eğitim kuruluşları ile yükseköğretim mevzuatı uyarınca kurulmuş ve yetkilendirilmiş İHA eğitim kuruluşları, özellikle üniversitelerin sürekli eğitim merkezleri tarafından verilmektedir.
İHA2 ve İHA3 sınıfı pilotluk eğitimlerinde ilgili kuruluşlar teorik eğitim için yetkilendirilmiştir. İHA2 pilot lisansı gerekliliklerinden olan 36 saatlik uçuş eğitimi bu eğitimin kapsamı dışındadır. Uçuş eğitiminin SHGM tarafından yetkilendirilmiş İHA ve sistemlerinin üreticisinden veya yetkili temsilcisinden alınması gerekir.
Eğitime giriş koşulları
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan SH T-İHA talimatı gereği, 500 gram ağırlığın üzerindeki tüm İHA’ların ticari amaçlı kullanılabilmesi için İHA kullanıcılarının SHGM tarafından yetkilendirilen kurumlarca düzenlenen İHA eğitimlerine katılması ve “İnsansız Hava Aracı Ticari Pilot Sertifikası” alması zorunludur.
Bir İHA pilotunun ilgili makamlardan ticari uçuş izni alabilmesi için “İnsansız Hava Aracı Ticari Pilot Sertifikası”na sahip olması gerekir.
Sivil veya ticari amaçlı olmayan insansız hava araçları yalnızca polis ve askerler tarafından kullanılabildiği için lisans sistemleri farklıdır. Drone pilotu olacak asker veya polisler, kullanacakları araç tipine göre farklı eğitimler alır.
Eğitimin süresi ve içeriği
İHA’lar azami kalkış ağırlıkları referans alınarak dört ayrı sınıfa ayrılır. İHA eğitimlerinin süreleri şöyledir:
- İHA0: Azami kalkış ağırlığı 500 gram ile 4 kilogram aralığında olan İHA’lar için 12 saat.
- İHA1: Azami kalkış ağırlığı 4 kilogram ile 25 kilogram aralığında olan İHA’lar için 36 saat.
- İHA2: Azami kalkış ağırlığı 25 kilogram ile 150 kilogram aralığında olan İHA’lar için 90 saat.
- İHA3: Azami kalkış ağırlığı 150 kilogram ve daha fazla olan İHA’lar için 150 saat.
Eğitim içeriğinde şu konular yer alır:
- Hava aracı genel bilgisi
- Gövde ve sistemler
- Elektrik ve motor enerji sistemi
- Acil durum donanımı
- Operasyonel usuller ve işletme yöntemleri
- Uçuş planlama ve izleme
- Meteoroloji
- Hava hukuku ve ATC usulleri
- Seyrüsefer
- Uçuş prensipleri
- İnsan performansı ve kısıtlamaları
- İletişim
- Telsiz kullanım usulleri
- Bakım ve onarım
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimlerini başarıyla tamamlayan katılımcılara Milli Eğitim Bakanlığı ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü onaylı, ehliyet büyüklüğünde sertifika düzenlenir.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce yayımlanan mevcut talimatta belirtildiği üzere İHA0 ve İHA1 eğitimlerinin geçerlilik süresi yoktur. Alınan eğitimlere istinaden sahip olunan lisans, SHGM tarafından aksi belirtilmediği takdirde süresiz geçerliliğe sahiptir.
Bu belge ile İHA0 ve İHA1 kategorilerinde ömür boyu geçerli bir sertifikasyona ve donanıma sahip olunmaktadır. İHA2 ve İHA3 sınıfındaki İHA’ları kullanacak pilotlar için SHGM tarafından 3 yıl süreli İHA2 ve İHA3 Pilot Lisansı düzenlenir.
İHA sınıfına göre sertifika sınavına hak kazanabilmek için katılımcının eğitimlere en az %90 oranında katılım sağlaması gerekir. Eğitim sonunda sınav yapılır ve geçme notu 100 üzerinden 70 olarak uygulanır. 70’in altında puan alanlara ücretsiz bir sınav hakkı daha tanınır.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
İHA’ların gelişmesi ve tanınmasıyla birlikte iş bulma olanakları artmaktadır. İHA’ların daha ekonomik olması nedeniyle farklı sektörlerde çeşitli kullanım alanları oluşmuştur.
Başlıca çalışma ve iş alanları şunlardır:
- Haritalandırma
- Tarım sektöründe ilaçlama
- Orman yangınlarının kontrolü
- Güvenlik sektöründe arama kurtarma
- Yangın söndürme
- Savunma sanayisinde keşif
- İstihbarat ve silahlı görevler
- Reklam ve medya sektörü
- Profesyonel video ve fotoğraf çekimi
- Düğün çekimleri
- Dizi, reklam ve film setleri
- Lojistik sektöründe kargo taşıma
Ticari İHA pilot sertifikasına sahip kişiler birçok sektörde tercih sebebi olabilmektedir. İHA’lar güvenlik, enerji, inşaat, ulaşım, haritacılık, nakliye, kargo, yangınla mücadele, fotoğrafçılık, tören ve kutlamalar, sinema-televizyon, tarım ve zirai ilaçlama, su üstü yüzey keşif-gözlem ve acil yardım gibi alanlarda aktif olarak kullanılmaktadır.
İHA’ların profesyonel olarak kullanılması, birçok sektör ve kurum için İHA pilotu istihdam ihtiyacı doğurmaktadır.
Eğitim süresinde ve sonrasında kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince herhangi bir kazanç söz konusu değildir.
Eğitim sonrası
İHA pilotlarının kazancı kişinin deneyimine, bilgisine, becerisine ve çalıştığı sektöre göre değişmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Türkiye’de genellikle hobi amaçlı İHA0 sertifikası ile uçuş gerçekleştirilmektedir. İHA kullanım deneyimi arttıkça İHA1 ticari lisansı alınarak hobi amaçlı kullanım kazanca dönüştürülebilir.
Deneyim kazanılarak sonraki İHA lisanslarının alınması, iş ve kazanç imkânlarının artırılmasına katkı sağlayabilir.
İş hayatında ilerleme
İHA kullanımı Türkiye’de giderek ilgi gören, işleri kolaylaştıran ve teknolojiyi öne çıkaran bir alandır. İHA sistemleriyle yapılan işler konusunda geniş bir çalışma alanı bulunmaktadır.
İHA pilotluğu çoğu zaman tek başına bir meslek olmaktan çok başka bir meslekle birlikte yürütülmektedir. Örneğin İHA pilotluğu belgesiyle birlikte fotoğrafçılık mesleğini yapan bir kişi, mesleğinde daha avantajlı bir konuma gelebilir.
Benzer meslekler
- İnsansız Hava Aracı Teknolojisi Operatörü
- Faydalı Yük ve İHA Operatörü
- İnsansız Kara Araçları (İKA) Operatörü
- Su Altı ve Su Üstü İnsansız Araçlar (İDA) Operatörü
Ek bilgiler
İHA sistemleri satın alınarak edinilebildiği gibi “kendin yap” sistemlerle de oluşturulabilir.
Satın alma yoluyla edinilecek sistemlerde, özellikle ikinci el İHA’larda dikkat edilmesi gereken önemli husus, alınacak İHA’nın azami yüksüz ağırlığının kayıt olma zorunluluğu aralığında olup olmadığının ve bu kapsamdaki İHA’nın Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü kayıt sistemindeki kaydının kontrol edilmesidir.
Azami ağırlığı kayıt zorunluluğu aralığında olan İHA’lar arasında kayıtsız bulunanlar için önceki kullanıcının kullanım şekli ve uçuş yaptığı yerin yasal olup olmadığı bilgisine ulaşılamayabilir. Bu durum istenmeyen veya yasal problemlerle karşılaşılmasına neden olabilir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- https://iha.shgm.gov.tr/
- https://web.shgm.gov.tr › IHA talimatı
- https://iha.shgm.gov.tr/public/yetkili-ucus-okullari
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri ve hizmet merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.