Tanım
İnsan ve Toplum Bilimcisi; sosyal ve beşeri bilimler, mühendislik, bilim ve teknoloji, felsefe, sanat tarihi ve kültürel çalışmalar alanlarında gelişime açık, disiplinler arası yorum yapabilen ve çözüm geliştirebilen kişidir.
Görevler
İnsan ve Toplum Bilimcisinin başlıca görevleri şunlardır:
- Toplumsal sorunları sorgular.
- Mülakat yapar.
- Toplumsal araştırmalar tasarlar ve bu araştırmaların yürütücülüğünü üstlenir.
- Sorunları değerlendirir ve çözüm politikaları oluşturmaya katkı sağlar.
- Eğitim verir.
- Sivil toplum kuruluşlarında görev alır.
- Çevre, tıp gibi alanlardaki etik komisyonlarda görev alır.
- Yayıncılık ve editörlük yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- Kitap, süreli yayınlar ve çeşitli yazılı kaynaklar
- Düzenlenen anket formları
- Dijital kaynaklar
- Harita
- Ölçekler
- Kırtasiye malzemeleri
- Afiş ve reklam malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İnsan ve Toplum Bilimcisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- İnsan ilişkilerinde iletişim konusunda başarılı olmak
- Sorumluluk duygusu yüksek olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Sosyal bilimlere ve sanata ilgi duymak
- Kendini geliştirmeye açık olmak
- Gündemi takip etmek
- Dışa dönük ve eleştiriye açık olmak
- Bir işi planlayabilme ve uygulayabilme yeteneğine sahip olmak
- Yazılı ve sözlü ifade gücüne sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
İnsan ve Toplum Bilimcileri açık ve kapalı alanlarda çalışabilir. Açık çalışma alanları arasında sokak, mahalle, cadde, festival ve etkinlik alanları bulunur. Büro, ofis, konferans salonu, kapalı eğitim ve meclis alanları ile toplantı salonları da çalışmanın sürdürülebileceği kapalı alanlardır.
Kütüphaneler ve okuma salonları, mesleğin ön çalışma ortamını oluşturur. Bu alanda çalışanların esnek çalışma saatlerine sahip olması ve seyahat engelinin bulunmaması gerekir.
Çalışma sırasında tek başına görev yapılabildiği gibi müşteriler, çalışanlar, yolcular, hastalar, öğrenciler, çocuklar ve yaşlılar gibi kişilerle diyalog kurulabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerde fakültelerin İnsan ve Toplum Bilimleri lisans programında verilmekteydi. Kaynak dosyada, programın adının “Sosyoloji” olarak değiştirildiği belirtilmektedir.
Eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
İnsan ve Toplum Bilimcisi eğitimine giriş için şu koşullar belirtilmiştir:
- Lise ve dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince sosyoloji, antropoloji, felsefe, psikoloji, tarih, edebiyat, matematik, mantık ve yabancı dil (İngilizce) gibi dersler verilir. Bu derslerle, mesleği tercih edenlerin uzmanlaşabileceği bir alan konusunda altyapı oluşturulur.
Bu alanda eğitim alanlar aşağıdaki becerileri geliştirebilir:
- Mülakat yapma
- Anket hazırlama ve uygulama
- Sunum yapabilme
- Toplum önünde konuşabilme
Eğitim sonunda öğrenciler, içinde yaşanılan modern toplumun temel yapılarını, yarattığı temel insani durumları ve sorunları kavrar. Ayrıca bu durumları insanlığın tarihsel ve toplumsal çeşitliliği ışığında çözümleme yeteneği kazanırlar.
Eğitim sonunda alınan belge
Mesleğin eğitimini bitirenlere lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Disiplinler arası eğitim alan mezunlar, donanım ve birikimlerini geliştirdikleri ve uzmanlaştıkları alanda çalışabilirler. Başlıca çalışma alanları ve görev seçenekleri şunlardır:
- Teknik çözümlerin fizibilitesini değerlendiren, ürün yelpazesi ve teknolojisine karar veren uzman veya yönetici olabilirler.
- Pazarlama stratejilerinin belirlenmesinde görev alabilirler.
- Uzmanlaşmaları hâlinde yeni ürün geliştirme, inovasyon, bilgi yönetimi ve pazarlama bölümlerinde çalışabilirler.
- AR-GE çalışmalarında ve üretici firmalarda görev alabilirler.
- İnsan hakları hukuku gibi konularda kendilerini geliştirip uzmanlaşmaları hâlinde Birleşmiş Milletler, Avrupa Komisyonu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi uluslararası kurumlarda uzman olarak çalışabilirler.
- Bu kurumlarda araştırmacı veya akademisyen olarak da görev yapabilirler.
- Dış etkenlerin insana ve çevreye zararlarını inceleyen mezunlar belediyelerde, Mimarlar Odasında ve valiliklerde çevre planlama bölümlerinde çalışabilirler.
- Yeni teknolojilerin insan ve çevre sağlığına etkileri konusunda uzmanlaşanlar; Sağlık Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Dünya Sağlık Örgütü ve bu alanda faaliyet gösteren ulusal veya uluslararası sivil toplum örgütlerinde uzman ve yönetici olarak görev yapabilirler.
- Kültürel bilgi ve deneyimlerini artıranlar eleştirmen veya sanat yöneticisi olabilirler.
- Basın, yayın ve medya sektörlerinde yayınların nasıl kullanılması gerektiğini düzenleyebilirler.
- Basın, yayın ve medya alanında danışmanlık yapabilirler.
- Sosyal ve ticari girişimci olabilirler.
- Telekomünikasyon, elektronik, otomotiv, gıda, tekstil, enerji, su, çevre, hukuk, iletişim ve halkla ilişkiler, medya, sanat, kültür ve sanat yönetimi gibi alanlarda görev alabilirler.
- Bu alanlarda uzman, tasarımcı, ürün geliştirmeci, üretim sorumlusu, araştırmacı, stratejist, yönetici ve iş geliştirme uzmanı gibi pozisyonlarda çalışabilirler.
İnsan ve Toplum Bilimleri bölümü mezunlarının uzmanlaşmak için kendilerini geliştirebilecekleri alanlarda ek eğitim almaları gerekir. Devlet kurumlarında bu meslek için az sayıda kadro bulunmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Meslek elemanları, çalıştıkları kurum ve kuruluşların mali yapısına, hukuki yapısına ve ücret politikalarına bağlı olarak ücret alırlar. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Özel sektörde işveren olarak çalışmanın yanında çeşitli vakıf, dernek, sivil toplum kuruluşlarında ve özel işyerlerinde şef, şube müdürü ve genel müdür gibi pozisyonlarda kariyer yapabilirler.
Kamu sektöründe ise sorumlu olunan bölümde kıdeme ve mesleki sınav, sertifika ve seminer gibi faaliyetlere bağlı olarak şef, şube müdürü ve daire başkanı gibi görevlere ilerleme olanağı bulunabilir. Ayrıca çeşitli kurumlarda genel müdür veya araştırmacı olarak görev alabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada İnsan ve Toplum Bilimcisi mesleğiyle benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- Sosyolog
- Psikolog
- Tarihçi
- Antropolog
- Felsefeci
- Sosyal Çalışmacı
- Medya sektörü: gazeteci, yayıncı, televizyoncu, editörlük ve benzeri işler
- Edebiyatçı
- Reklamcı veya pazarlamacı
Ek bilgiler
Görevler
Mesleğe ilişkin ek görevler şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
“İnsan ve Toplum Bilimleri” kavramı; psikoloji, sosyoloji, tarih, felsefe, edebiyat, siyaset, antropoloji, siyaset teknolojisi, kültür çalışmaları ve bu alanla ilgili tüm yan dalları içeren üst bir kavram olarak tanımlanmaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Üniversiteler
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında daha ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.