Tanım
İklimlendirme Sistemleri Elemanı; kanallı ve paket tipi kat klima cihazları, konfor havalandırma sistemleri, pencere tipi klima, split klima ve araç klimalarında proje okuyabilen, keşif ve maliyet hesaplayan, standartlara uygun montaj, bakım ve onarım işlerini yapan kişidir.
Görevler
İklimlendirme Sistemleri Elemanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- İş programı ve keşif yapar.
- İşe uygun kullanılacak takım ve malzemeleri belirler.
- Malzemenin piyasa fiyatlarını araştırır, işçilik maliyeti hesaplar.
- Klima montajı için gerekli alet ve malzemeleri hazırlar.
- Klima seçimi yapar, pencere tipi klima montajı yapar.
- Split klima montajı yapar.
- Klima bakımı yapar.
- Klimanın elektriksel arızalarını tespit eder ve giderir.
- Klimanın mekaniksel arızalarını tespit eder ve giderir.
- Kat kliması montajı öncesinde hazırlık yapar.
- Kat kliması montajı yapar.
- Mühendis gözetiminde kanallı tip klima santralinin montajını yapar.
- Klima ve iklimlendirme tesislerinin otomatik kontrol sistemlerini çalıştırır ve işletir.
- Konfor şartlarını sağlayan ayarlamaları yapar.
- İklimlendirme cihaz ve sistemlerinde kaçak arama, bulma, vakumlama ve gaz şarjı işlerini yapar.
- İklimlendirme tesislerinde işletmecilik yapar.
- Konfor kliması, temiz oda ve benzeri özel iklimlendirme tesislerinde konfor ve hijyene dayalı tüm şartları yerine getirir.
- Klimalı kara taşıtlarının (otomobil, kamyonet, kamyon, otobüs ve benzeri) klima devresinin montaj, bakım ve onarım işlerini yapar.
- Kullandığı araç, gereç, takım ve teçhizatın bakımını yapar.
- Raporlama ve takip işlerini yürütür.
- Genel ve teknik iletişim kurar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Geri kazanım ünitesi
- Tekrar doldurulabilir silindir
- Refraktometre
- Ölçme ve kontrol aletleri
- Gaz kaçak dedektörleri
- Soğutma kompresörü ve yardımcı elemanlar
- Evaporatör, kondenser ve yardımcı elemanlar
- Akışkan kontrol cihazları
- Vakum pompası
- Şarj silindiri
- Basınç manifoldları
- Şarj ve vakumlarda kullanılan hortumlar
- Su soğutma kuleleri
- Elektriksel ölçme aletleri
- El takımları
- El breyzi
- Oksi asetilen kaynak seti
- Bakır boru bağlantı aletleri
- Hava hızı ölçüm anemometre cihazları
- Hava kanalı yapımında kullanılan aletler
- Klima kompresörü ve yardımcı elemanları; röle, termik ve kondansatör gibi parçalar
- Genleşme valfları
- Filtre kurutucular
- Sıvı toplama tankı
- Yağ separatörü
- Basınç dengeleyici
- Alçak, yüksek ve kombine presostatlar
- Termostatlar
- Hava hızı ölçüm cihazları
- Sert lehim malzemeleri
- Oksijen ve yanıcı gaz tüpleri
- Bilgisayar ve ilgili yazılımlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İklimlendirme Sistemleri Elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fen bilimine, özellikle elektromekanik konulara ilgi duymak
- Mekanik ilişkileri algılayabilmek
- Elleri ve gözleri eş güdümlü kullanabilmek
- İnsanlarla iyi iletişim kurabilmek
- Estetik beğeniye sahip olmak
- Sorumluluk sahibi olmak
- Hızlı karar verebilmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- İşbirliğine inanmak ve inisiyatif kullanabilmek
- Titiz, düzenli, dikkatli ve tedbirli çalışabilmek
- Güç pozisyonlarda çalışabilmek
- Tasarım ve çizim yeteneğine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
İklimlendirme Sistemleri Elemanları görevlerini atölyelerde ve sistemin kurulacağı binalarda, marketlerde, evlerde ve iş yerleri gibi farklı mekânlarda yürütürler.
Çalışılan ortam çoğu zaman kapalı, sıcak veya soğuktur. İklimlendirme elemanları işçilerle, teknikerlerle, makine mühendisiyle ve işverenle iletişim hâlinde çalışırlar. Gerektiğinde farklı alanlarda çalışan işçi, teknisyen ve mühendislerle koordineli ve uyumlu biçimde görev yaparlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanı “İklimlendirme Sistemleri” dalında verilir.
Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri uygulanmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Bu durum, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslek elemanları şu alanlarda çalışabilirler:
- İklimlendirme sistemlerine havalandırma kanalları imal eden işletmeler
- İklimlendirme cihazlarının montaj, bakım ve onarım işlerini yapan yetkili servisler
- Çeşitli soğutma, iklimlendirme ve havalandırma cihazlarının satış ve montajını birlikte yapan bayiler
- İklimlendirme ve havalandırma sistemlerinin montaj, bakım ve onarım işleriyle ilgili yetkili servisler
- Çeşitli iş yerleri
- Fabrikalar
- Kapalı alışveriş merkezleri
- Soğutma, iklimlendirme ve havalandırma sistemlerinin kurulu bulunduğu diğer yerler
Bu alanlarda soğutma, iklimlendirme ve havalandırma sistemlerinin işletilmesi ve bakım işleri yürütülür. Gerekli sermayeye sahip olanlar alanlarında kendi iş yerlerini de açabilirler.
Ülkenin iklim yönünden farklılıklar göstermesi nedeniyle hem ısıtma hem de soğutma cihazlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Tarım ülkesi olması nedeniyle soğuk hava depolarına duyulan ihtiyaç da artmaktadır.
Teknolojik gelişmeler sonucunda çeşitli markalarda yerli ve yabancı iklimlendirme ve soğutma sistemleri yaygınlaşmaktadır. Bu nedenle alanda çalışacak meslek elemanlarına gereksinim duyulmaktadır. Soğutma ve iklimlendirme tesislerini projelendirecek, kuracak, çalıştıracak ve bakımını yapacak teknik personele hem özel hem de kamu kesiminde ihtiyaç duyulmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışılan sektör ve işletmeye göre kazanç değişebilmektedir. Kamu sektöründe kazanç derece, kıdem ve işyerindeki statüye göre değişir. Özel sektörde ise kazanç asgari ücretle başlayıp yetenek ve deneyime göre değişebilir.
Kendi işyerini açan meslek elemanlarının kazançları hizmet kapasitelerine ve işlerinin yoğunluğuna göre farklılık gösterir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler. Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
İklimlendirme Sistemleri Elemanları çalıştıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde ustabaşı veya şef olabilirler.
Yetkili servislerde çalışanlar; soğutucu ve klima işleriyle birlikte yıkayıcılar, pişiriciler, ısıtma cihazları ve diğer elektrikli ev aletlerinin montajı, bakımı ve onarımı konularında kendilerini geliştirebilirler.
Benzer meslekler
- Soğutma Sistemleri Elemanı
- Elektrikli Ev Aletleri Tamircisi
- Yapı Tesisat Sistemcisi
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- 3308 Sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”
- Meslek lisesi öğretmenleri
- Mesleki Eğitim Merkezi öğretmenleri
- Meslek elemanları
- Milli Eğitim Bakanlığı web sitesi: https://www.meb.gov.tr/
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
