Tanım
Görüntü ve Ses Sistemleri Elemanı; görüntü, ses ve ışıklandırma sistemlerinin proje ve kurulum planlarını çıkaran, operasyon planları hazırlayan, bakım ve onarım işlemlerini yapan kişidir.
Görevler
Görüntü ve Ses Sistemleri Elemanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yapar:
- İş organizasyonu yapar.
- Ses ve görüntü ekipmanlarının düzenli bakımını ve küçük tamirlerini yapar.
- Ölçüm ve hesaplama uygulamaları yapar.
- Temel elektrik devre ve bağlantılarını yapar.
- Temel elektronik uygulamalarını gerçekleştirir.
- Teknik resim çizer ve okur.
- Bilgisayar destekli temel düzeyde tasarım yapar.
- Görüntü, ışık ve ses sistemlerindeki sorunları tespit eder ve çözer.
- Aydınlatma kaynakları ile diğer ekipmanların yerlerini belirler ve kurar.
- Görüntü ve ses verilerini arşivler, seslendirir, sayısallaştırır ve sıkıştırır.
- Yayın veya yapım için belirlenmiş takvime göre görüntü kayıt bantlarını tedarik eder ve düzenler.
- Ses giriş ve bağlantılarını düzenler ve birleştirir.
- Televizyon görüntüsü ile sesin koordineli olmasını sağlar.
- Tiyatro, konferans ve konser gibi canlı performanslardan önce, performans sırasında ve sonrasında ışık ve ses kontrollerini yapar.
- Elektrik ve kablo bağlantılarını yapar.
- Hareketli ışık, ses ve görüntü sistemlerinin yerlerini belirler ve kurar.
- Sabit ışık, ses ve görüntü sistemlerini kurar.
- Televizyon, PC monitörü, kamera, LCD ve plazma TV, video ve müzik setlerindeki arızaları tespit eder ve onarımını yapar.
- Projeksiyon ve ev sinema sistemlerini kurar.
- Anten sistemlerini, uydu merkezi ve benzeri sistemleri kurar ve onarımını yapar.
- Video, müzik seti, VCD-DVD, TV, LCD ve plazma TV’lerin kurulum ve ayarını yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Anahtar çeşitleri
- Antistatik bilezik
- EPROM programlayıcı
- Resim tüpü
- Demanyetize bobini
- Silikon tabancası
- Bilgisayar
- Cıvatalar
- Fiş ve priz
- Çelik metre
- Güç kabloları
- Delici ve kırıcı matkap
- Kablo
- Elektrikli matkap
- Monitör
- Oto teyp
- Hoparlör
- Mikrofon
- Kamera
- Ölçme ve test cihazları
- Lehimleme ve lehim sökme aparatları
- Tornavida
- Yan keski
- Pense
- Kargaburun
- Cımbız
- Çekiç
Meslekte ayrıca şu ekipmanlardan yararlanılır:
- Görüntü ekranları
- Projektörler
- Kayıt ekipmanları
- Ses ve görüntü mikserleri
- Kitle iletişim araçları
- Efekt cihazları ve sıvıları
- Kablosuz iletişim araçları
- Sinyal işlemci
- Analog-dijital dönüştürücü (ADC)
- Dijital-analog dönüştürücü (DAC)
- Amplifikatör (yükselteç)
- Ön yükselteç (preamplifier)
- İnternet
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Görüntü ve Ses Sistemleri Elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması beklenir:
- Yaratıcı düşünme becerisine sahip olmak
- Ses ayrımlarını anlayabilmek
- Renk uyumunu ve ışık farklılıklarını ayırt edebilmek
- El becerisine sahip olmak
- Sabırlı, dikkatli, tedbirli, titiz ve araştırmacı olmak
- Elektromekanik konulara ilgi ve yetenek göstermek
- Alet ve makinelerle uğraşmaktan hoşlanmak
- Teorik bilgileri yorumlayıp pratiğe aktarabilmek
- Bilimsel bilgilere sahip kişilerle iş birliği içinde çalışabilmek
- Bilgisayar, fen bilimleri, matematik ve yabancı dile ilgi duymak
- Bu alanlarda başarılı olmak
- Hijyen kurallarına dikkat etmek
- Yükseklik korkusunun olmaması
- Deneysel çalışmaya alışkın olmak
- Sorumluluk duygusunun gelişmiş olması
Ev veya işyerlerine servis amacıyla gidildiğinde galoş giymek gibi hijyen kurallarına uyulması gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Görüntü ve Ses Sistemleri Elemanı çalışmalarını sistemin kurulacağı alanlarda ve atölyelerde yürütür. Çalışma saatleri esnektir. Ev ve işletmelerde kurulum yapmak; sürekli hareketlilik, bilgi ve beceri sahibi olmayı ve değişik iş ortamlarında çalışmayı gerektirir.
Meslek elemanları tiyatro, konferans salonu, konser ve miting alanları gibi yerlerde çalışma yapabilir. Ses ve görüntü sistemlerini üreten ve kiralayan işletmelerde de görev alabilir.
Teknolojinin hızlı ilerlemesine bağlı olarak farklı tekniklerin kullanılmaya başlanması, meslekte branşlaşmayı gerekli kılmıştır. Ses ve görüntü sistemlerinin hazırlanması; sistemin kiralanması veya daimi kurulması şeklinde iki türlü yapılmaktadır.
Ses ve görüntü sistemleri hayatın her alanında kullanılmaktadır. Uygulama çeşitleri, en küçük yaşam birimlerinden en kalabalık ortak yaşam alanlarına kadar farklı büyüklüklerde yaygınlaşmıştır.
Eğitimin verildiği yerler
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleğin eğitimi, mesleki eğitim merkezlerinin Elektrik Elektronik Teknolojisi alanındaki “Görüntü ve Ses Sistemleri” dalında verilir.
Bu dalda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenen mesleki eğitim programına alınabilecek durumda olmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde bu durumu sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirmek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlar ise ustalık belgesi alır.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekle ilgili işyeri açma belgesi de alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Görüntü ve Ses Sistemleri Elemanlarının çalışabileceği başlıca yerler şunlardır:
- Televizyon tamir atölyeleri
- Radyo tamir atölyeleri
- Televizyon ve radyo stüdyoları
- Seslendirme teknik servisleri
- Işık sistemleri teknik servisleri
- Ses ve görüntü sistemlerini üreten işletmeler
- Ses ve görüntü sistemlerini kiralayan işletmeler
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden,
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan,
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden
aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Eğitim sonunda kamu sektöründe çalışanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre ve/veya 4856 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak kamu işçisi statüsüyle aylık alır. Ücretler kıdeme göre ve yıllık belirlenen oranlarda artış gösterir.
Özel şirketlerde çalışıldığında ücretler anlaşmalara göre belirlenir. Kaynak dosyada özel sektör için sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Görüntü ve Ses Sistemleri Elemanları, çalıştıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde ustabaşı, şef ve benzeri görevlere gelebilir.
Benzer meslekler
- Güvenlik Sistemleri Teknisyeni
- Haberleşme Sistemleri Teknisyeni
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu bölüm için ek bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 sayılı kanun
- Mesleğin icra edildiği işyeri
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
