Tanım
Gıda İşleme Teknisyeni, hammaddelerin gıda sanayi üretim tesisine kabulünden başlayarak tüketici tarafından kullanımına kadar uzanan zincir içinde, gıda maddelerinin sağlık koşullarına uygun olarak üretilmesini, ambalajlanmasını ve depolanmasını sağlayan kişidir.
Kaynak dosyada meslek, Gıda Teknolojisi alanının Gıda İşlemecisi dalı kapsamında açıklanmaktadır.
Görevler
Gıda İşleme Teknisyeninin görevleri şunlardır:
- Süt ve süt ürünlerinin, et ve et ürünlerinin, un ve unlu mamullerin, şeker ve şekerli mamullerin, bitkisel yağların, çay ve çeşitlerinin, zeytin ve zeytinyağının, su ve su ürünlerinin, meyve ve sebzelerin işlenmesinde görev almak.
- Üretim için gerekli hammaddenin nereden tedarik edileceği ve tedarik sırasında nelere dikkat edileceği konusunda bilgi sağlamak.
- Tedarik edilen hammaddenin kalite kontrol analizlerini yapmak.
- Hammaddenin kimyasal, fiziksel ve biyolojik özelliklerini tanımak ve bu doğrultuda ürünlerin sağlıklı şekilde üretilmesini sağlamak.
- Gıda üretiminde kullanılan en son teknolojileri ve gıda mevzuatını takip etmek.
- İşlenen gıda maddelerini özelliklerine uygun şekilde ambalajlamak ve depolamak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Gıda üretiminde kullanılan her türlü hayvansal ve bitkisel hammadde.
- Gıda üretiminde kullanılan makineler: pastörizatör, evaporatör, sterilizatör, homojenizatör, klarafikatör, tartı aletleri ve benzeri makineler.
- İşlenen ürünün özelliğine göre kullanılan katkı maddeleri, koruyucu ürünler ve kimyasallar.
- İş güvenliği için kullanılan eldiven, koruyucu maske ve koruyucu gözlük gibi alet ve donanımlar.
- Bant sistemleri ile paketleme ve ambalajlamada kullanılan ürünler.
- Ürün analizinde kullanılan laboratuvar malzemeleri: Rekrattorme, mikroskop, yağ kalitesi ölçüm cihazı ve koloni sayıcılar.
- Ulusal ve uluslararası kalite sistemlerinin uygulanmasında kullanılan çeşitli gıda güvenliği el kitapçıkları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Gıda İşleme Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Kimya ve biyoloji konularına ilgi duymak.
- Kalite analizleri yapabilmek için görme algısına sahip olmak.
- Tat alma ve koku duyuları gelişmiş olmak.
- Dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak.
- Başkalarıyla işbirliği yapabilmek.
- Sorumluluk duygusu yüksek olmak.
- Programlı çalışmayı sevmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Gıda İşleme Teknisyeni, hammaddelerin özelliklerine göre sağlık koşullarına ve gıda güvenliğine uygun biçimde işlenmesini sağlamak amacıyla çalışır. Çalışma ortamları özel sektör işletmeleri ve bazı kamu kurumlarıdır.
İşlenen ürünün özelliklerine göre farklı çalışma koşulları bulunabilir. Kalite analizi veya duyusal analiz yapanlar kalite laboratuvarlarında, üretim alanında çalışanlar fabrikaların üretim bölümlerinde görev yapar. Soğuk veya donuk depolar bulunan işletmelerde zaman zaman +4 veya -18 derece koşullarında çalışılabilir.
Çalışılan işyerinin özelliğine göre aşağıdaki çalışma biçimleri uygulanabilir:
- Vardiyalı çalışma.
- Tam gün çalışma.
- Yarım gün çalışma.
- Gece çalışması.
- Hafta sonu çalışması.
- Mevsimlik çalışma.
Çalışma saatlerinde işletmenin sağladığı ve üretime uygun üniformaların giyilmesi gerekir. Hijyen Eğitimi Yönetmeliği kapsamında zorunlu hijyen eğitimi alınmalıdır.
Gıda üretiminde çalışıldığı için hastalık riskine karşı bulaşıcı hastalıklarla ilgili aşıların olunması gerekebilir. Çalışırken özel giysi, eldiven ve dezenfektan kullanılır. Kişisel temizliğe de önem verilmesi gerekir.
Meslek elemanları gıda mühendisleri, kimya mühendisleri, biyologlar ve veterinerlerle iletişim içinde çalışırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Gıda Teknolojisi alanındaki Gıda İşlemecisi dalında veriliyordu. Yeni düzenleme ile bu alan ve dalda eğitim verilmemektedir.
Dosyada yer alan eğitime ilişkin bilgiler, Gıda İşlemecisi dalında eğitim verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için kaynak dosyada belirtilen koşullar şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim sürecinin sınıflara göre içeriği şöyledir:
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıflarda verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak; işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyanlara mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilebilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Gıda İşleme Teknisyenleri, özel sektörde gıda üretimi yapan fabrikaların üretim, paketleme ve depo departmanlarında, ayrıca laboratuvarlarda ara meslek elemanı olarak görev alabilirler.
İşyerinin bulunduğu bölgeye göre iş bulma olanaklarında yöresel farklılıklar bulunur. İşlenen hammaddenin özelliğine göre mevsimsel veya tam süreli çalışma olanakları mevcuttur.
Kamu sektöründe çalışabilecekleri yerler arasında şunlar bulunur:
- Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı.
- Orman Bakanlığı kontrol laboratuvarları.
- Hıfzıssıhha Enstitüsü.
- Belediyeler.
- İl sağlık müdürlükleri.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30'undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15'inden
aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
İlk işe girişte alınan ücret genellikle asgari ücret ve üzerinde olur. İşyerinin büyüklüğüne ve çalışanın bilgi ve becerisine bağlı olarak bu ücret artabilir.
Kamu sektöründe çalışanlar lise mezunlarına göre bir üst derece ile göreve başlar ve asgari ücretin yaklaşık 2-3 katı civarında ücret alırlar. Ücret; kurum, deneyim ve pozisyona göre değişir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Gıda Teknolojisi alanının Gıda İşlemecisi dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzlarında belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli üniversitelerin ve özel laboratuvarların düzenlediği ücretli kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
Gıda İşleme Teknisyenleri çalıştıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde ustabaşı, şef ve formen olabilirler. Meslekte deneyim kazandıkça uzmanlaşmaları mümkündür.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Gıda Analizcisi.
- Gıda Teknoloji Teknisyeni.
Ek bilgiler
Gıda İşleme Teknisyeninin ek görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Çevre koruma önlemleri almak.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulamak.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası.
- İnternet siteleri.
- Gıda dergileri.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
