Tanım
Gazeteci; kamuoyunu bilgilendirmek ve aydınlatmak üzere toplumda meydana gelen olaylarla ilgili bilgi toplayan, bu bilgileri değerlendirerek yorumlayan ve anlaşılır bir şekilde iletişim araçlarıyla yayınlanmaya hazır hale getiren kişidir.
Görevler
Gazeteci, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Toplumdaki ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal nitelikteki olayları izler.
- Olaylar arasından araştırmaya değer olanları belirler.
- Araştıracağı olay hakkında kimlerden bilgi alabileceğini belirler.
- Çeşitli kaynaklardan sözlü veya yazılı olarak verilen bilgileri toplar.
- Topladığı bilgileri değerlendirir ve doğruluğunu kontrol eder.
- Bilgileri anlaşılır bir dille yazar ve önemli noktaları vurgular.
- Fotoğraf ve görüntü alır, bunları düzenler.
- Bilgileri haber merkezine gönderir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Gazetecilikte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- Fotoğraf makinesi
- Ses kayıt cihazı
- Telefon
- Çeşitli kırtasiye malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Gazeteci olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Düşüncelerini söz ve yazı ile değerlendirebilmeli, yorumlayabilmeli ve bunları başkalarına aktarabilmelidir.
- Cesur olmalıdır.
- Çevresinde olup bitenlere ilgili ve dikkatli olmalıdır.
- Başkaları ile iyi iletişim kurabilmeli ve girişken olmalıdır.
- Okumaya ve çevresini incelemeye meraklı olmalıdır.
- Olayları doğru değerlendirebilmelidir.
- Değişik ortamlarda ve stres altında çalışabilmelidir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Gazeteci, haberin yazılması aşamasında büroda görev yapar. Olayların araştırılması sırasında açık havada veya kapalı yerlerde; sıcakta, soğukta, dağda, uçakta ve farklı çalışma ortamlarında bulunabilir.
Çalışma saatleri genellikle düzensizdir. Gazeteci sık sık seyahat edebilir ve araştırma yaparken farklı insanlarla ve olaylarla karşılaşabilir. Çok nadir de olsa savaş habercileri ve köşe yazarları, çalıştıkları alanlar nedeniyle saldırıya uğrama tehlikesiyle karşılaşabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Gazetecilik mesleğinin eğitimi, üniversitelerin iletişim fakültelerinin Gazetecilik bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Gazetecilik eğitimi alabilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak gerekir.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
- Meslek yüksekokulları ile Açık Öğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan DGS’de başarılı oldukları takdirde Gazetecilik lisans programına dikey geçiş yapabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Gazetecilik mesleğinin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- İletişim Tarihi
- Kitle İletişim Kuramları
- Medya ve Siyaset
- Temel Gazetecilik
- Kitle İletişim Hukuku
- Medya Ekolojisi
- Medya ve Türk Dış Politikası
- Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri
- Televizyonda Yapım Yönetim
- Medyada Metin Yazarlığı
İletişim fakültelerinin Gazetecilik bölümlerinde yazılı basında haberin kaynağından baskı evresine kadar olan işlemler ile süreli yayınların baskısına ilişkin temel bilgi ve uygulamalar da öğretilmektedir. Öğrencilere araştırmalar yaptırılmaktadır.
Eğitim kapsamında öğrencilerin meslek yaşamları boyunca karşılaşacakları siyasi, toplumsal ve ekonomik olaylar ile temel hukuk kavramları, dış politika, halkla ilişkiler, reklamcılık, iletişim, fotoğrafçılık ve sinema gibi konularda da bilgi verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Gazetecilik, ekonomik koşullardan hızlı etkilenen bir sektör olduğundan mezunların iş bulma şansı ülkenin ekonomisi ve gelişmişliğiyle yakından ilişkilidir.
Gazeteciler habercilikle ilgili bütün basın kuruluşlarında, özellikle gazete ve dergilerde çalışabilir. Haberciliğe daha ciddi yaklaşan gazetelerde çalışanlar ekonomi, borsa, politika, sağlık, eğitim ve hukuk gibi alanlarda dünyada olup bitenlere ilişkin bilgi verir. Magazin gazetelerinde çalışan gazeteciler ise sanat, moda ve sosyete dünyasında meydana gelen olayları araştırır ve yazar.
Gazeteciler yayın özelliklerine göre farklı gazetelerde görev yapabilir:
- Sabah veya akşam gazeteleri
- Günlük veya haftalık gazeteler
- Yerel, ulusal veya uluslararası gazeteler
- Genel olaylarla ilgili haberler yayımlayan gazeteler
- Belirli kesimleri ilgilendiren özel konularda haber ve makaleler yayımlayan gazeteler
- Yabancı dilde yayın yapan gazeteler
Gazetecilik lisans programını bitirenlerden, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar, Gazetecilik alanı öğretmeni olarak da çalışabilir.
Gazetecilik alanı öğretmenlerinin okutabileceği dersler arasında Muhabirlik, Sayfa Sekreterliği, Gazetecilik alan veya dal dersleri ve modülleri, meslek dersleri, seçmeli meslek dersleri, Küreselleşen Toplumda İletişim Teknolojileri ve Medya Okuryazarlığı bulunmaktadır.
Gazeteciler kendi içlerinde farklı uzmanlık alanlarında çalışabilir. Bu alanlar şunlardır:
- Spor
- Parlamento
- Savaş
- İç politika
- Dış politika
- Polis-adliye
- Magazin
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Üniversite eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı kredi ve yurt imkânlarından yararlanılabilir. Ayrıca kamu ve özel kurum ve kuruluşların sağladığı burs olanaklarından faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrası kazanç, çalışılan gazetenin tirajına ve işveren ile yapılacak anlaşmaya göre değişiklik gösterir. Daha sonraki ücretler kişinin bulunduğu konuma ve deneyimine göre belirlenmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Gazetecilik mezunları yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilir. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Gazetecilik mesleğinde ilerleme, bireyin kendisini yetiştirmesine bağlıdır. Kişi herhangi bir alanda muhabir olarak çalışabileceği gibi kendisini yetiştirerek köşe yazarlığına ve genel yayın müdürlüğüne kadar yükselebilir.
Başarılı çalışmalar yapan muhabirler daha yüksek tirajlı gazetelere geçebilir. Bu durumda ücretlerinde önemli ölçüde artış olabilir.
Benzer meslekler
- Yazar (metin yazarı, ilan yazarı, kitap yazarı)
- Radyo-televizyon muhabiri ve yapımcısı
- Eleştirmen
Ek bilgiler
Gazetenin düzenli bir şekilde çıkarılmasını sağlamak için gazeteciler arasında çeşitli görev dağılımları yapılmıştır.
Genel Yayın Müdürü
Gazete sahibinin isteği doğrultusunda gazetenin yayın politikasını belirler. Bölümler arasında gerekli koordinasyonu sağlayarak gazetenin tutarlı ve uyum içinde çıkmasını sağlar.
Sorumlu Müdür
Gazetenin özelliğine göre bir veya birden fazla sorumlu müdür olabilir. Tek sorumlu müdür varsa gazetede yayımlanan tüm fikir ürünleri ve spor haberlerinden sorumludur. Birden fazla sorumlu müdür olması durumunda görev dağılımı yapılabilir.
Yazı İşleri Müdürü
Çeşitli kaynaklardan gelen haberlerin belirli bir düzen ve bütünlük içinde okuyucuya sunulmasını sağlar. Genel yayın müdürünün direktifleri doğrultusunda görev yapar.
Sekreter
Haberleri önem, tür ve özelliklerine göre sayfa üzerinde yerleştirir ve göze hoş gelecek şekilde sergilenmesini sağlar.
Haber Müdürü
Yayın müdürünün direktifi ve yazı işleri müdürünün isteği doğrultusunda gazetenin büroları, servisleri ve muhabirleriyle ilişki kurar. Muhabirlerin verdiği haberlerin yeniden elden geçirilerek redakte edilmesini sağlar.
İstihbarat Şefi
Haber akışkanlığını sağlamakla görevlidir. Günlük çalışma programı oluşturur ve muhabirler arasında iş bölümü yapar.
Muhabirler ve foto muhabirleri
Muhabirler belirli dallarda veya her dalda görev yaparak haber toplar. Foto muhabirleri ise fotoğraf çekerek haberin inandırıcılığını pekiştirir.
Başyazar
Gazetenin genel yayın politikasını belirler. Belirli konularda gazetenin tutumunu ortaya koyar ve haftanın belli günlerinde veya her gün yayımlanan yazıları kaleme alır.
Makale ve fıkra yazarları
Ana ürün olan haberleri çeşitli belge ve kaynaklarla yorum haline getirir. Böylece fikir gazetelerinde bir görüşün belirlenmesi görevini üstlenir.
Ressam veya grafikerler
Anlatımı güçlendirmek ve resimli anlatımı daha başarılı hale getirmek amacıyla istatistik konularında resim, grafik ve çizim yapar.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Üniversitelerin web siteleri
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
