Tanım
Gazete Muhabiri; kamuoyunu aydınlatmak ve bilgilendirmek üzere toplumda meydana gelen ekonomik, siyasal, kültürel, sportif, adli ve benzeri olaylarla ilgili bilgi toplayan, bu bilgileri değerlendirerek gazete ve/veya dergilerde yayımlanmaya hazır hâle getiren kişidir.
Görevler
Gazete Muhabiri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- Ekonomik, sosyal, kültürel, siyasal ve benzeri nitelikteki olayları izler.
- Olaylar arasından araştırmaya değer olanları belirler.
- Araştıracağı olay hakkında kimlerden bilgi alabileceğini belirler.
- Çeşitli kaynaklardan sözlü veya yazılı olarak verilen bilgileri toplar.
- Topladığı bilgileri değerlendirir ve doğruluğunu kontrol eder.
- Bilgileri anlaşılır bir dille yazar ve önemli noktaları vurgular.
- Bilgileri haber merkezine gönderir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Gazete Muhabirlerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Fotoğraf makinesi
- Teleks
- Faks
- Bilgisayar
- Telefon
- Telsiz
- Çeşitli kırtasiye malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Gazete Muhabiri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Düşüncelerini söz ve yazı ile başkalarına aktarabilmek
- Çevresinde olup bitenlere ilgili ve dikkatli olmak
- Etkili iletişim becerisine sahip olmak
- Araştırmacı olmak
- Okumaya ve çevresini incelemeye meraklı olmak
- Olayları doğru değerlendirebilmek
- Değişik ortamlarda, gerektiğinde stres altında çalışabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Gazete Muhabiri, haberin yazılması aşamasında büroda görev yapar. Olayların araştırılması aşamasında ise açık havada veya kapalı yerlerde; sıcakta, soğukta, dağda, uçakta ve benzeri ortamlarda çalışabilir.
Çalışma saatleri genellikle düzensizdir. Sık sık seyahat edilmesi söz konusudur. Araştırma sırasında her türlü insanla ve farklı olaylarla karşılaşılabilir. Çok nadir de olsa saldırıya uğrama tehlikesi vardır.
Gazete muhabirleri bazen bir röportaj için günlerce ünlü bir kişinin peşinden koşabilir, evlerinden uzakta ve güç koşullarda yaşayabilirler. Gerektiğinde bir haber için kendilerini tehlikeye atmak durumunda kalabilirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik liselerin Gazetecilik alanı “Gazetecilik” dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Gazete Muhabirliği eğitimi için temel giriş koşulları şunlardır:
- Ortaokul mezunu olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitim süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim sürecinin temel özellikleri şöyledir:
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dal veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar, akademik destek dersleri içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere “Meslek Lisesi” diploması verilmektedir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluğunu taşıyanlara mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Gazete muhabirleri habercilikle ilgili bütün basın kuruluşlarında, özellikle gazete ve dergilerde çalışabilirler.
Haberciliğe daha ciddi yaklaşan gazetelerde çalışan muhabirler; ekonomi, borsa, politika, sağlık, eğitim ve hukuk gibi alanlarda dünyada olup bitenler hakkında bilgi verirler. Magazin gazetelerinde çalışan gazete muhabirleri ise sanat, moda ve sosyete dünyasında meydana gelen olayları araştırır ve yazarlar.
Gazete muhabirleri şu yayın türlerinde görev alabilirler:
- Çıkış saatine göre sabah veya akşam gazeteleri
- Yayınlanma sıklığına göre günlük veya haftalık gazeteler
- Yerel, ulusal veya uluslararası gazeteler
- Genel olaylar hakkında bilgi veren gazeteler
- Belirli kesimleri ilgilendiren özel konulardaki haber ve makaleleri yayımlayan gazeteler
Gazetecilik ekonomik koşullardan çok çabuk etkilenen bir sektör olduğundan mezunların iş bulma şansı, ülkenin ekonomisi ve gelişmişliği ile sıkı ilişkilidir.
Gazete muhabirleri toplumların aydınlatılmasında önemli bir görev üstlenir. Basın-yayın organları, dünyanın küreselleştiği ve iletişim çağına girildiği döneme ulaşılmasında büyük katkı sağlamıştır. Gazeteler sayesinde dünyanın herhangi bir yerindeki olaylardan anında haberdar olunabilmektedir. Bu yönüyle gazetecilik, teknolojiyi en iyi kullanan meslek olma özelliğini sürdürmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretle başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Gazetecilik alanı “Gazetecilik” dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin ve Turizm Fakültelerinin, mesleki ve teknik orta öğretim kurumları (M.T.O.K) mezunlarına ayrılan kontenjanları tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılmaktadır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan; tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıracak kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklar aracılığıyla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Gazete muhabirliği mesleğinde ilerleme, bireyin kendisini yetiştirmesine bağlıdır. Meslek elemanları şu alanlarda uzmanlaşabilirler:
- Spor muhabirliği
- Polis muhabirliği
- Ekonomi muhabirliği
- Magazin muhabirliği
Kişi herhangi bir alanda muhabir olarak çalışabileceği gibi kendisini yetiştirerek köşe yazarlığına yükselebilir.
Başarılı çalışmalar yapan muhabirler daha yüksek tirajlı gazetelere geçebilirler. Ücretlerinde önemli ölçüde artış olabilir.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Gazete Muhabirliği ile benzer olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Halkla İlişkiler Görevlisi
- Reklamcı
- Radyo-Televizyon Muhabiri ve Yapımcısı
- Eleştirmen
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Oğuzhan KAVAKLI, “Haberleşme, Haberleşme Teknikleri ve Haberleşme Araçları”, Ankara Matbaası, Ekim 1985, İzmir.
- Ahmet TANIK ve Oğuzhan KAVAKLI, “Gazetecinin El Kitabı”, Ankara Matbaası, 1985, Bornova-İzmir.
- Türk Meslekler Sözlüğü
- Meslek elemanları
- Milli Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Kurumları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliği
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08 MYK Ulusal Meslek Standartları
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Gazete Muhabirliği mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.