Tanım
Fırıncı; ticari fırın, lokanta veya pastanelerde ekmek, kek, pasta, börek ve pide gibi fırında pişirilen yiyecek maddelerini üreten kişidir.
Görevler
Fırıncı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Ekmek, börek ve benzeri ürünler için hamuru yoğurur ve şekillendirir.
- Hamurun kıvamını gözleri ve elleri ile kontrol eder.
- Hamuru bıçakla veya makineyle istenilen boylarda keser.
- Şekillendirilmiş hamuru tepsilere veya tablalara koyar.
- Hamuru belirli bir kabarma seviyesine ulaşıncaya kadar bekletir.
- Kabaran hamuru uzun saplı ağaç kürekler kullanarak fırına sürer.
- Termostat veya rutubet tesisatını ayarlayarak fırının sıcaklığını kontrol eder.
- Fırında kalma süresine dikkat ederek veya fırındaki ürünün görünüşüne bakarak pişme kıvamını gözler.
- Pişme süresi sonunda fırının kapağını açar ve pişen ürünleri fırın küreğiyle çıkarır.
- Ürünlerin pişme durumunu eliyle kontrol eder.
- Gerektiğinde fırının bakımını ve temizliğini yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Fırıncılık mesleğinde kullanılan başlıca araç, gereç, malzeme ve ekipmanlar şunlardır:
- Un, su, tuz, şeker, yumurta, yağ, maya, susam, hamur, pekmez, tahin ve içli pide malzemeleri
- Uzun saplı ağaç kürek
- Odun
- Terazi
- Termometre
- Hamur teknesi
- Hamur yoğurma kazanı
- Hamur tahtası
- Hamur tezgâhı
- Hamur kesme aleti (keski)
- Sarmaşık ocak
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Fırıncı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları beklenir:
- El becerisine sahip olmak
- El ve gözü eşgüdümle kullanabilmek
- Yeni şeyleri denemekten hoşlanmak
- Temizlik, hijyen ve düzene önem vermek
Çalışma ortamı ve koşulları
Fırıncılar fırınlarda, ekmek fabrikalarında ve makarna, bisküvi gibi unlu ürünler üreten işletmelerde görev yaparlar.
Çalışma ortamı unlu, kokulu, sıcak ve gürültülüdür. Fırıncılar birinci derecede malzeme ve makinelerle ilgilenirler.
Eğitimin verildiği yerler
Yeterli müracaat olması durumunda mesleğin eğitimi tüm mesleki eğitim merkezlerinde “Yiyecek-İçecek Hizmetleri” alanının “Fırıncılık” dalında kalfalık ve ustalık eğitimleri şeklinde verilmektedir.
Mesleğin eğitimi mesleki eğitim merkezlerinde verilmesine karşın, eğitimin büyük bir bölümü halen geleneksel eğitim şekli olan usta-çırak usulüyle işbaşında öğrenilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Bu durum, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulunmalı ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalanmalıdır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitim süresi
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin ilk 3 yılı kalfalık, son 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir. Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur.
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim içeriği
Mesleki eğitim kapsamında şu konular öğrenilir:
- İşyerindeki aletlerin ve malzemelerin tanıtımı
- Alet ve malzemelerin kullanımı, bakımı ve temizlenmesi
- Hangi alet ve maddelerle hangi yerlerin temizlenmesi gerektiği
- Temizlik sırasında dikkat edilecek hususlar
- Hamur hazırlanırken uyulması gereken temizlik kuralları
- Hamur yapılış teknikleri
- Katkı maddelerinin tanımı
- Hamur çevirme teknikleri
- Hamur kesme teknikleri
- Hamur açma teknikleri
- Ekmek, kek ve pastaların yapılış teknikleri
- Açılan hamurları şekillendirme teknikleri
- Tırnak vurma ve benzeri şekillendirme uygulamaları
- Fırın sıcaklığını ayarlama
- Fırına ekmek sürme ve çıkarma teknikleri
- Ekmeğin pişirim süresi
- Gözlem ve kontrol teknikleri
Mesleki eğitim merkezlerine devam eden öğrenciler bu konuların yanında genel kültür derslerini de alırlar.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Fırıncılar aşağıdaki çalışma alanlarında görev yapabilir:
- Ekmek fabrikaları
- Ticari fırınlar
- Lokantalar
- Pastaneler
- Turistik oteller
- Makarna ve bisküvi gibi unlu ürünler üreten işletmeler
Teknolojinin gerektirdiği yeniliklere uygun elemana ihtiyaç vardır. Özellikle modern eğitim, yani okul-işletme eğitimi görmüş elemana her zaman gereksinim olacaktır.
Modern araç, gereç ve makinelerin kullanımı bedenen yapılan işlerin azalmasına, dolayısıyla çalışanların sayısında da bir düşmeye neden olmaktadır.
Yeterli sermaye ve deneyime sahip olanlar kendi işyerlerini açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki tutarlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne ve konumuna, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kendi işyeri olanların kazanç durumu çok değişkendir. Kazanç; işyerinin konumuna, ürünlerin çeşitliliğine ve kalitesine, alınan siparişe ve yapılan işe göre değişir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan alabilirler.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Ekmek fabrikalarında çalışanlar, hizmet içi eğitim sonucunda usta, ustabaşı veya postabaşı unvanını alabilirler.
Fırıncılar bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Hamurkar (ekmek)
- Pastacı (ekmek)
- Aşçı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada “Ek Bilgiler” başlığı altında ayrıca bir açıklama bulunmamaktadır.
Kaynakça
- T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, “Fırıncılık” mesleği çıraklık ve kalfalık öğretim programı
- İŞKUR Genel Müdürlüğü, “Türk Meslekler Sözlüğü”, Ankara 1983, Yayın No: 173
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara, 1999
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensuplarından, işyerlerinden, mesleğin eğitim yerlerinden ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
