Tanım
Erken Çocukluk ve Özel Eğitim Öğretmen Yardımcısı; çocuğun zihinsel, psikolojik, sosyal, dil ve öz bakım alanlarındaki gelişimini bilen ve destekleyen kişidir.
Çocuğun gelişimindeki farklılıkları ve problemleri fark edip ayırt edebilir. Aile eğitimi çalışmaları ve etkinlikleriyle okul öncesi çocuklara etkinlikler düzenler ve öğretmene yardımcı olur.
Görevler
Erken Çocukluk ve Özel Eğitim Öğretmen Yardımcısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun çalışır. Görevlerini okul öncesi öğretmeni ve/veya özel eğitim öğretmeninin denetiminde yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- Mesleğiyle ilgili plan ve program yapar ve uygular.
- Çocukların tuvalet, uyku ve yemek gibi günlük faaliyetlerini yapmalarına yardımcı olurken sosyal kuralları öğrenmelerini sağlar.
- Çocukları tanıma tekniklerini uygular.
- Öğrencilerin sosyal, bilişsel ve psikomotor gelişimlerini destekler.
- Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini ifade edebilmelerine yardımcı olur.
- Çocuk sağlığı ve hastalıkları konusunda gerektiğinde ilkyardım kurallarını uygular.
- Çocukların gelişim alanlarını destekleyen müzik ve dramatik etkinlik çalışmaları yapar.
- Müzik ve dramatik etkinliklerde kullanılabilecek araç ve gereçleri hazırlar ve uygular.
- Okul öncesi kurumlarda yaş gruplarına yönelik sanat, müzik, Türkçe dil, drama, fen ve matematik çalışmaları ile oyun ve hareket etkinliklerinin uygulanmasında eğiticilere yardımcı olur.
- Yetersizliği olan kaynaştırma dahil çocuklar için BEP (Bireyselleştirilmiş Öğretim Programı) ve GEP (Grup Eğitim Planı) yapar.
- Evde bulunan 0-1 yaş çocuklara yönelik anneleri destekler ve evde bakım aktivitelerine yönelik çalışmalar yapar.
- Hastanede bulunan ve süreğen rahatsızlıkları olan çocuklara yönelik aktiviteler düzenler.
- 0-72 ay çocukların fiziksel, motor, bilişsel, dil, sosyal, duygusal, cinsel ve ahlak gelişimi özelliklerine ilişkin bilgileri doğrultusunda etkinlikler hazırlar.
- Özel gereksinimli bireylerin bağımsız yaşam becerileri kazanmalarına, sık karşılaşılan sorunlarını çözümlemelerine ve sosyal beceriler edinmelerine yardımcı olur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar, web 2 aracı ve temel programlar
- Artık materyaller; düğme, plastik şişe, kumaş ve gazoz kapağı gibi malzemeler
- Kumaş
- Renkli karton ve el işi kâğıtları
- Makas
- Çeşitli yapıştırıcılar
- Kuklalar
- Tığ ve şiş
- Dikiş makinesi
- Eğitici ve dolgu oyuncakların yapımında kullanılan materyaller
- Oyun hamuru
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Erken Çocukluk ve Özel Eğitim Öğretmen Yardımcısı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Sabırlı, dikkatli, temiz ve düzenli olmak
- Çocukları sevmek ve yeniliğe açık olmak
- Yaratıcı, araştırmacı ve öğrenmeye istekli olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Etkili iletişim becerisine sahip olmak
- Çevreye ve doğaya saygılı olmak
- Problem çözme becerisine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Erken Çocukluk ve Özel Eğitim Öğretmen Yardımcıları; özel eğitim okullarında, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde, anaokullarında, çocuk kreşlerinde ve yuvalarda görev yapar. Çalışmalarını kapalı veya açık alanlarda sürdürebilir, bazı durumlarda ev ortamlarında da çocuk bakabilirler.
Ayrıca oyuncak sektöründe ve rehabilitasyon merkezlerinde istihdam edilebilirler.
Çalışma ortamı temizdir. Toz, koku ve ani ısı değişimi olmayan, özel olarak iklimlendirilmiş alanlarda görev yaparlar. Çalışma saatleri düzenlidir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının “Çocuk Gelişimi ve Eğitimi” alanındaki “Erken çocukluk ve Özel Eğitim” dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığı tarafından okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim içeriği ve uygulama süreci şu şekildedir:
- Ortak genel kültür dersleri ile alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dalını veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olan öğrenciler, akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir. İşletme ve atölye ortamlarındaki eğitim ise uygulamalı olarak yürütülür.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara “Meslek Lisesi” diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde “Bağımsız işyeri açma belgesi” de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Kamu kuruluşlarına bağlı kreşlerin, özel yuva ve anaokullarının ve gündüz bakımevlerinin sayısının artmasıyla birlikte mesleğin çalışma alanı gelişmektedir.
Evinde çocuk bakıcılığı yapan veya bakımını üstlendiği çocuğun evine giderek bakıcılık yapanların sayısı da çalışan annelerin sayısına bağlı olarak artmaktadır.
Mezunlar şu alanlarda görev yapabilir:
- Özel eğitime ihtiyaç duyan çocukların bulunduğu sınıflar
- Resmî ve özel kurumların kreşleri
- Anaokulları
- Anasınıfları
- Yuvalar
- Erken çocukluk eğitim kurumları
- Rehabilitasyon merkezleri
- Oyuncak sektörü
- Çocuk kulüpleri
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde bu ücret, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan; yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde ise yüzde 15’inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alır.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu ise işyeri ile yapılan anlaşmaya, işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada eğitim sonrası için sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Erken çocukluk ve özel eğitim dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanların tercih edilmesi durumunda öncelikli olarak yerleştirme yapılır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan, tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Erken Çocukluk ve Özel Eğitim Öğretmen Yardımcıları, çocuk yayınları ve oyuncak sektöründe uzmanlaşabilir.
Benzer meslekler
- Erken Çocuklukta Öğretmen Yardımcısı/Çocuk Bakıcısı
- Çocuk Bakım Elemanı (Özel Eğitim Gerektiren Bireyler)
- Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Elemanı
- Özel Eğitimde Yardımcı Personel / Öğretmen Yardımcısı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu bölüm için ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Meslek lisesi öğretmenleri
- 3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”
- Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği
- Türkiye İş Kurumu Meslekler Sözlüğü
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.