Tanım
Bina, endüstriyel işletmeler ve enerji santrallerinde enerji üretim, iletim ve kullanım süreçlerinin yönetim ve organizasyonunda çalışan; ilgili konularda ortaya çıkabilecek çok boyutlu yönetsel konuları ve bunlara bağlı problemleri öngörebilen, tanımlayabilen ve bunlara sürdürülebilir çözümler geliştirebilen kişidir.
Görevler
Enerji Yöneticisi, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun şekilde yürütür. Görevleri arasında şunlar yer alır:
- İş organizasyonu yapar.
- Elektrik üretim tesislerinde, endüstriyel işletmelerde, organize sanayi bölgelerinde, enerji santralleri ve tesislerinde ve binalarda verimli bir enerji üretim sistemi kurar ve yönetir.
- Üretilen elektriğin yüksek verimli bir şekilde iletimi için gerekli şartları bilir.
- Enerji tüketimini izlemek için gerekli ekipmanların temin ve kurulumunu sağlar.
- Enerjiyi kullanan ekipmanların verimliliğini izler.
- Kurum ve/veya binadaki elektrik tüketimini izler ve periyodik olarak raporlar.
- Elektrik tüketen sistemlerin bakım, onarım ve geliştirme ihtiyaçlarını belirleyebilir ve uygulanmasını sağlar.
- Tüketim alışkanlıklarını tespit eder.
- Tüketim alışkanlıklarının ihtiyaca göre verimliliği artıracak şekilde evrimleşmesini veya değiştirilmesini sağlayarak enerji verimliliği ve tasarrufuna yönelik faaliyetler yürütür.
- Enerji alanındaki mevcut yasal mevzuatı bilir ve olası yasal mevzuat değişikliklerini takip eder.
- Yenilenebilir ve sürdürülebilir enerji kaynaklarını araştırır ve bunların geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapar.
- Enerji şirketlerinde, enerji kaynaklarının verimli kullanılabilmesi için hazırlanan enerji projelerinde görev alabilir.
- Proje oluşturulması ve hukuki danışmanlık sağlanması çalışmalarına katılabilir.
- Projeleri hazırlayan şirketlerde koordinatörlük yapabilir.
- Enerji şirketlerinde denetim, inceleme ve soruşturma faaliyetleri ile iç kontrol, risk analizi, sistem ve süreç denetimi çalışmalarının yürütülmesinde görev alır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Bilgisayar
- Ofis gereç ve ekipmanı
- Broşürler ve benzeri dokümanlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Enerji Yöneticisi olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:
- Dikkatli ve düzenli olmak
- Sorumluluk duygusu yüksek olmak
- Programlı çalışmayı sevmek
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip olmak
- Çabuk ve doğru karar verebilmek
- Gelişmeye ve öğrenmeye açık olmak
- Analitik düşünebilmek
- Sosyal bilimlere ilgi duymak
- Ayrıntılara dikkat etmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Bir işi planlayabilmek ve uygulamaya koyabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Enerji Yöneticilerinin çalışma ortamı genellikle büro ortamıdır. Gerektiği zaman enerji santrallerinde gözlem yapmak amacıyla sahaya inebilirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin ilgili fakültelerinin Enerji Yönetimi bölümünde verilmektedir.
Ayrıca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğünce yetkilendirilmiş kurumlar ve şirketler tarafından düzenlenen Enerji Yöneticisi eğitimlerine de katılmak mümkündür. Bu eğitimlere mühendislik alanında, özellikle makine mühendisliği veya elektrik-elektronik mühendisliği alanlarında ya da teknik eğitim fakültelerinin makine, elektrik veya elektrik-elektronik bölümlerinde en az lisans düzeyinde eğitim almış kişiler katılarak bu mesleği edinebilir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine başlayabilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen şartları taşımak
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan DGS’de başarılı oldukları takdirde Enerji Yönetimi lisans programına dikey geçiş yapabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitimde aşağıdaki dersler, öğrencilerin aldığı derslere örnek olarak verilebilir:
- Enerji Sistemleri Temel Mühendislik Bilgisi
- Enerji Sistemleri
- Enerji Yatırımları Yönetimi
- Enerji Jeopolitiği ve Türkiye
- Enerji Sektöründe Muhasebe Uygulamaları
- Sürdürülebilir Enerji ve Çevre Politikaları
- Enerji Piyasaları ve Ticareti
- Enerji Hukuku
Staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Enerji Yöneticileri; enerji üretiminde kullanılan doğal kaynakların alanda tespiti, lisans ve ruhsatlandırılması, çıkarılması, taşınması, depolanması, son kullanım noktalarında kullanıcıya ulaştırılması ve ikincil enerji kaynaklarına dönüştürülmesi sürecinin her aşamasının yönetiminde görev alabilir.
Çalışabilecekleri kurum ve kuruluşlar şunlardır:
- Üretim, iletim, dağıtım, ticaret ve danışmanlık şirketleri
- Enerji yatırımı yapan şirketler
- Enerji alanında planlama ve denetleme yapan merkezi ve mahalli kamu kurum ve kuruluşları
- Enerji alanında denetleme uzmanlığı ve analiz yapan özel sektör kuruluşları
- Enerji alanında AR-GE yapan kurum ve kuruluşlar
- Enerji alanında faaliyet gösteren dernek ve vakıflar
- Enerji santralleri ve tesisleri
- Enerji şirketlerine finansman sağlayan, akredite eden, sertifikasyon ve sigorta hizmeti veren şirket ve kurumlar
- Tanımlı kurumlarda yasal gereklilik olan “Enerji Yönetmeliği” pozisyonlarının bulunduğu kurumlar
Son yıllarda çıkarılmış yasalar kapsamında kimi kuruluşların bünyelerinde Enerji Yöneticisi bulundurması zorunlu hale getirilmiştir. Bu nedenle Enerji Yöneticilerinin iş olanağının arttığı belirtilmektedir.
Uzmanlar özel sektörde, kamu sektöründe ve bağımsız olarak görev yapabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar hizmet sınıfının ücretini alır. Zam ve tazminatlardan yararlanır.
Mezunların alacağı ücret; işteki tecrübe, işyerinin büyüklüğü ve çalışılan sektörün ücret politikası gibi faktörlere göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Lisans eğitiminden sonra master ve doktora eğitimi alarak kariyerlerini yükseltebilirler. Ayrıca yükseköğretim kurumlarında öğretim üyesi olabilirler.
İş hayatında ilerleme
İş hayatında çalışılan alana göre şu görev ve uzmanlık alanlarında ilerleyebilirler:
- Denetçi
- Enerji Uzmanı
- Enerji Satış Uzmanı
- Enerji Uygulama Uzmanı
- Enerji Tasarruf Uzmanı
Benzer meslekler
- Enerji Sistemleri Mühendisi
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Eğitim kurumları
- İmalat Sanayiinde Enerji Tüketimi, Devlet İstatistik Enstitüsü
- 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve 25 Ekim 2008 tarihli, 27035 sayılı Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğünün 18.09.2012 tarihli ve 28415 sayılı Enerji Verimliliği Eğitim ve Sertifikalandırma Faaliyetleri Hakkında Tebliği
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.