Tanım
Endüstriyel Otomasyon Teknisyeni; ileri teknolojiyi kullanan üretim ve hizmet sektörlerinde üretim ve bilişim cihazlarının montajı, devreye alınması, işletilmesi, bakım ve onarımlarının yapılması, geliştirilmesi ve programlanması işlerinde çalışan kişidir.
Bu meslek; işletme şartlarına uygun otomasyon sistemlerinin elektrik, elektronik, mekanik ve programlama gibi alanlarda tasarlanması, kurulması ve uygulanmasını da kapsar.
Görevler
Endüstriyel Otomasyon Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- Endüstriyel üretim yapan ve otomasyon teknolojilerinin kullanıldığı fabrikalarda; mühendis, teknik öğretmen ve teknikerlerin gözetiminde otomatik kontrol, endüstriyel tasarım ve üretim ile gerekli sistem yazılımlarının kurulması, bakımı ve işletmeye alınması aşamalarında görev alır.
- Endüstride kullanılan bilgisayarlı sayısal denetimli ve otomatik tezgâhların işletim programını hazırlar.
- Bilgisayar ve bilgisayarlı sistemleri kullanarak kontrol cihazlarının bilgisayar programını yapar ve kontrol eder.
- Hava, ısı ya da basıncı ayarlayan aletlerin düzenli bakımını yapar.
- Bozulan aletleri sökerek onarır ve yeniden ayarlar.
- Bilgisayar destekli teknik resim çizebilir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Endüstriyel Otomasyon Teknisyenlerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar ve ilgili yazılımlar
- Programlanabilir kontrol aletleri
- Elektropnömatik ve elektrohidrolik devre elemanları
- Algılama ve hissedici sensörler
- Basınç sensörü
- Seviye sensörü
- Sıcaklık sensörü
- Nem sensörü
- Işık sensörü
- Ölçüm cihazları
- Takometre
- Manometre
- Ampermetre
- Voltmetre
- Watmetre
- Elektrik ve elektronik devre elemanları
- Kablolar
- Entegre devreler
- Diyot
- Transistör
- Felt
- Dijital ölçü aletleri
- Termokupul
- Mikroişlemciler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Endüstriyel Otomasyon Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fen bilimlerine ve matematiğe ilgili olmak ve bu alanlarda başarılı olmak
- Mekanik ilişkileri görebilmek
- El becerisine sahip olmak
- Sesleri ayırt edebilmek
- İnce ayrıntıları algılayabilmek
- Sabırlı, dikkatli ve titiz olmak
- Alet ve makinelerle uğraşmaktan hoşlanmak
- Başkalarıyla işbirliği içinde çalışabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Endüstriyel Otomasyon Teknisyenleri, endüstriyel üretim yapan ve modern teknolojiye sahip fabrika ve laboratuvar ortamlarında genellikle kapalı alanda çalışırlar. Meslek elemanları işlerini genellikle oturarak yürütürler.
Görevler, diğer çalışanlarla işbirliği içinde çalışmayı gerektirir. Çalışma ortamı bol ışıklı, sıcak ya da soğuk, gürültülü ve kirli olabilir. Çalışırken elektrik çarpması ya da makine kazası gibi tehlikelere maruz kalınabilir.
Bu meslek hem aletlerle hem de insanlarla ilgilenmeyi gerektirir. Endüstriyel Otomasyon Teknisyenleri çalışırken meslektaşlarıyla, işçilerle, makine mühendisleriyle, elektrik mühendisleriyle, elektronik mühendisleriyle, sistem mühendisleriyle ve kontrol mühendisleriyle iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri alanının Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri dalında verilmektedir.
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri alanının Endüstriyel Kontrol dalında eğitim verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için gereken koşullar şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Milli Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim içeriği ve uygulama süreci şu şekildedir:
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dal veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
- Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere Meslek Lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilebilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Gelişen ve değişen dünya pazarlarında teknolojinin ilerlemesiyle endüstriyel ürünlerin nitelik ve işlevlerinde önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Robot teknolojisinin her alanda yaygın şekilde kullanıldığı günümüzde endüstriyel otomasyon, teknolojinin bir gereği ve zorunluluğu hâline gelmiştir.
Endüstriyel otomasyonun başlıca ilgili alanları şunlardır:
- Ürün tasarımı
- Sistem dinamiği ve akıllı kontrol
- Üretim süreçlerinin gözlemlenmesi, modellenmesi ve kontrolü
- Hareketli robot sistemleri
- Kuvvet elektroniği
- Mikro sistem tasarımı ve uygulamaları
- Endüstriyel kontrol tasarımı
- Algılayıcılar ve robot sistemleri
- Görüntü işleme
- Yapay sinir ağları
- Yapay zekâ
- Sanal gerçeklik
Bu alanlar savunma sanayi, otomotiv ve tekstil sektörleriyle ilişkilidir. İşletmelerin ileri teknoloji kullanmaları ve otomasyona geçmeleriyle birlikte bu alanda eleman ihtiyaçları artmaktadır.
Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri Türkiye’de gelişmekte olan bir sektördür. Bu nedenle endüstrinin geliştiği bölgelerde, özellikle mesleki eğitim almış elemanların iş bulma imkânları daha fazladır.
Meslek elemanları kamu ve özel işletmelerde şu sektörlerde çalışabilirler:
- Makine
- Otomotiv
- Tekstil
- Gemi otomasyonu
- Savunma sanayi
- Plastik
- Tıp elektroniği
- Uçak
- Enerji
- İletişim
- Petrokimya
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Kendi işini kuranların kazançları da sektördeki gelişmelere ve kişinin başarısına bağlıdır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Endüstriyel Otomasyon dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılmaktadır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan; tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıracak kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Endüstriyel Otomasyon Teknisyenleri çalıştıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde ustabaşı veya şef olabilirler.
Çalışılan işletmelerde hizmet içi eğitim programlarıyla şu bölümlerde uzmanlaşma olanakları vardır:
- Fabrika otomasyonu
- Bilgisayar programcılığı
- Makine tasarımı
- Bakım-onarım
Benzer meslekler
- Elektrik Teknisyeni
- Elektronik Teknisyeni
- Makine Teknisyeni
- Endüstriyel Elektronik Teknisyeni
- Bilgisayar Programcısı
- Otomatik Kumanda Teknisyeni
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Meslek eğitiminin verildiği meslek lisesi
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
