Tanım
Endüstriyel Kalıp Teknisyeni; metal veya metal olmayan makine parçalarının istenilen ölçülerde, en az malzeme kullanılarak ve en kısa sürede üretilebilmesini sağlayan kalıp aparatlarının tasarımını ve üretimini yapan kişidir. Bu çalışmalar insan gücü ve presler, enjeksiyon makineleri gibi takım tezgâhlarının yardımıyla gerçekleştirilir.
Görevler
Endüstriyel Kalıp Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İmal edilecek ürünün proje ve şartnamelerini inceler.
- Ürünün seri biçimde üretilebilmesi için gerekli kalıbın tasarımını yapar.
- Kalıbın krokisini, montaj resmini ve kalıp parçalarının teknik resimlerini hazırlar.
- Teknik resim bilgilerine göre kullanılacak malzemelerin boyutlarını belirler.
- Tasarım sırasında belirlenen malzeme cinslerine uygun malzemelerin siparişini verir.
- Konvansiyonel ve CNC takım tezgâhları yardımıyla kalıp parçalarını üretir veya ürettirir.
- Teknik resimlere uygun üretilen kalıp parçalarının montajını yapar veya yaptırır.
- Montajı tamamlanan kalıbın uygun tezgâhlarda denenmesini sağlar.
- Kalıbın deneme sürecinde karşılaşılan hataları belirler ve giderilmesini sağlar.
- Tamamlanan kalıbı üretimin gerçekleştirileceği tezgâha bağlar ve deneme üretimini gerçekleştirir.
- Kalıbı, şartnamelerde belirtilen gerekliliklere uygun şekilde teslim eder.
- Üretim sırasında kalıpta oluşabilecek problemlerin giderilmesini sağlar.
- Belirli sürelerde kalıbın bakımını yapar.
- Kalıp üretiminde kullanılan araç, gereç ve makinelerin bakımını gerçekleştirir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Konvansiyonel ve bilgisayar kontrollü CNC talaşlı imalat tezgâhları; torna, tesviye, planya, matkap, saç kıvırma, taşlama, vargel ve kesme tezgâhları.
- Soğuk ve sıcak şekillendirme tezgâhları.
- Hava ve buhar basıncıyla çalışan cihaz ve donanımlar.
- Kesen, biçen, büken, delen, kıvıran ve talaş kaldıran el aletleri; el breyzi, spiral taşlama, el matkabı, rayba, kılavuz, zımpara ve eğe.
- Kaynak makineleri ve indüksiyon açacağı.
- Demir, çelik, bakır ve alüminyum gibi metal malzemeler.
- Plastik ve plastik türü malzemeler.
- Bilgisayar, işletim sistemi ve CAD/CAM yazılımları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Endüstriyel Kalıp Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekiller arasındaki ilişkileri algılayabilmek.
- Dikkatli olmak ve aynı işi devamlı yapmaktan sıkılmamak.
- Matematik ve fizik konularına ilgi duymak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Endüstriyel Kalıp Teknisyenleri imalat endüstrisinde, kapalı alanlarda ve genellikle ayakta çalışır. Çalışma ortamı gürültülüdür.
İş sırasında kesici aletler kullanıldığı ve imalat süresince talaş çıktığı için iş kazası riski yüksektir. Meslekte daha çok saç metal ve plastik parçaların üretimi için gerekli kalıpların imalatı yapılır.
Endüstriyel Kalıp Teknisyeni, çalıştığı kurumda yöneticileriyle, çalışma ekibiyle ve müşterilerle iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Makine ve Tasarım Teknolojisi alanı Endüstriyel Kalıp dalında verilir.
Yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Makine Teknolojisi alanı Endüstriyel Kalıp dalında meslek eğitimi verilebilir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ile alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dal veya mesleğini belirler.
- Dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olan öğrenciler akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir. İşletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı eğitim yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara Meslek Lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı Kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Kalıpçılık; otomobil, lastik, ütü, bilgisayar, çatal ve kaşık gibi günlük hayatta kullanılan birçok alet, cihaz ve makinenin üretiminde temel unsurlardan biridir. Bu nedenle kalıpçılık mesleği birçok üretim alanında önemli bir yere sahiptir.
Endüstriyel Kalıp Teknisyenleri, endüstrinin yoğun olduğu bölgelerde çalışabilir. Ayrıca çeşitli makine parçalarının üretildiği ve kalıp imalatının yapıldığı küçük işyerlerinde de görev alabilirler.
Kalıpçılık, ülkede eğitimi verilen meslek alanları içinde yeni sayılan alanlardan biridir. Gelişen teknoloji ve artan ihtiyaçlarla birlikte sanayinin ihtiyaç duyduğu mesleklerden biri hâline gelmiştir. Çalışma alanları geniştir.
Müşteri taleplerinin değişmesi ve artması, ürün çeşitlerinin geliştirilmesi ve iyi yetişmiş kalıpçılara duyulan ihtiyaç, meslek elemanlarına geniş çalışma alanları ve iş bulma olanakları sağlar.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devlet tarafından karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada eğitim sonrası için sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Makine ve Tasarım Teknolojisi alanı Endüstriyel Kalıp dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli yerleştirme yapılır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazanılarak nitelik artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Endüstriyel Kalıp Teknisyenleri ustalık belgesi alarak kendi işyerlerini açabilirler. Kendi işyerini kuranlar girişimci olarak da ilerleme kaydedebilirler.
Ustalık belgesine sahip olanlar, işyerlerinde çırak çalıştırabilmek için mesleki eğitim merkezlerinde düzenlenen İş Pedagojisi kursuna katılabilirler. Kursu başarıyla tamamlayanlar Usta Öğreticilik belgesi alabilirler.
Benzer meslekler
- Bilgisayarlı Makine İmalatçısı (CNC)
- Bilgisayar Destekli Endüstriyel Modellemeci
- Bilgisayar Destekli Makine Ressamı
- Dökümcü
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Türk Meslekler Sözlüğü
- 3308 Sayılı Kanun
- MESS Metal Sanayi İş Gruplandırma Sistemi
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından alınan bilgilerle oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
