Tanım
Elektronik Teknolojisi Teknikeri/Elektrik-Elektronik Teknikeri; elektrik, elektronik, kontrol ve benzeri teknik sistemlerin kurulum, bakım, test ve arıza giderme süreçlerinde görev alan teknik çalışandır. İşin kapsamı çalışılan işletmeye, kullanılan sistemlere ve pozisyonun görev tanımına göre değişebilir.
Bu meslek mensubu çoğunlukla mühendisler, teknisyenler, operatörler, bakım ekipleri ve diğer teknik personelle iş birliği içinde çalışır. Teknik çizimleri, devre şemalarını, iş emirlerini, bakım planlarını ve üretim talimatlarını inceleyerek verilen işi belirlenen yöntemlere uygun biçimde yürütür.
Görev sırasında ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesi, arızanın kaynağının araştırılması, bağlantıların kontrol edilmesi ve yapılan işlemlerin kayıt altına alınması önem taşır. Tüm çalışmalar iş sağlığı ve güvenliği kuralları ile kurumun teknik prosedürlerine uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
Görevler
Elektronik Teknolojisi Teknikeri/Elektrik-Elektronik Teknikerinin görevleri işyerinin faaliyet alanına göre farklılaşabilir. Genel olarak aşağıdaki çalışmalarda sorumluluk alabilir:
- Elektrik ve elektronik devrelerin, panoların, cihazların veya sistemlerin montajına katılmak.
- Montaj öncesinde malzeme, bağlantı noktası ve teknik doküman kontrollerini yapmak.
- Kablo, konnektör, terminal ve diğer bağlantı elemanlarının uygunluğunu kontrol etmek.
- Elektronik kart, güç kaynağı, sensör, röle ve benzeri bileşenlerin kontrolünü gerçekleştirmek.
- Multimetre, osiloskop ve diğer test cihazlarıyla ölçüm yapmak.
- Ölçüm ve test sonuçlarını ilgili prosedürlere göre değerlendirmek ve raporlamak.
- Arıza belirtilerini incelemek, olası arıza kaynaklarını belirlemek ve giderme çalışmalarına destek olmak.
- Periyodik bakım planlarına göre ekipmanların kontrol ve bakım işlemlerine katılmak.
- Teknik çizim, devre şeması, bağlantı planı ve iş emirlerini takip etmek.
- Yapılan bakım, onarım, test ve değişiklikleri bakım veya üretim kayıtlarına işlemek.
- Üretim, devreye alma veya servis süreçlerinde ilgili ekiplerle koordineli çalışmak.
- Kullanılan araçların, cihazların ve çalışma alanının düzenini korumak.
- İş sağlığı ve güvenliği, elektriksel güvenlik ve ekipman kullanım talimatlarına uymak.
- Uygunsuzlukları, riskleri ve tekrar eden arızaları sorumlu kişilere bildirmek.
Yetki sınırları, imza sorumluluğu ve yapılabilecek elektriksel işlemler işyerinin prosedürlerine, yürürlükteki düzenlemelere ve kişinin eğitim veya yetkinlik durumuna göre belirlenir.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan ekipmanlar çalışılan sektör ve sistemin teknolojisine göre değişir. Sık karşılaşılan araç ve gereçler şunlardır:
- Multimetre, pens ampermetre ve izolasyon test cihazları.
- Osiloskop, sinyal jeneratörü ve devre test ekipmanları.
- Güç kaynakları, elektronik yükler ve ölçüm probları.
- Lehim istasyonu, havya, sıcak hava ekipmanı ve lehim yardımcıları.
- Tornavida, pense, yan keski, kablo sıyırıcı ve sıkma araçları.
- Kablo pabuçları, konnektörler, terminal ekipmanları ve etiketleme araçları.
- Elektrik panosu ve kontrol kabini montajında kullanılan el aletleri.
- Bilgisayar, teknik dokümanlar, üretim takip sistemleri ve bakım yazılımları.
- Devre tasarımı, teknik çizim, programlama veya ölçüm-kontrol yazılımları.
- Test fikstürleri, laboratuvar ekipmanları ve üretim hattı kontrol araçları.
- İş eldiveni, koruyucu gözlük, antistatik ekipman, iş ayakkabısı ve diğer kişisel koruyucu donanımlar.
Ekipmanların doğru seçilmesi ve kullanılması ölçüm güvenilirliği açısından önemlidir. Kullanıcı, cihazların kullanım talimatlarına uymalı; kalibrasyon, bakım ve güvenlik kontrollerinin işyerindeki prosedürlere göre yapıldığından emin olmalıdır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bu meslekte başarılı olmak için elektrik ve elektronik sistemlere ilgi duymak, teknik bilgiyi uygulamaya aktarabilmek ve güvenli çalışma alışkanlığı geliştirmek önemlidir. Aşağıdaki özellikler iş süreçlerine uyumu kolaylaştırabilir:
- Elektrik-elektronik temellerini öğrenmeye ve güncel tutmaya istekli olmak.
- Teknik resim, devre şeması, bağlantı planı ve iş talimatlarını okuyabilmek.
- Ölçüm sonuçlarını dikkatli değerlendirebilmek.
- Arıza bulma ve çözme süreçlerinde sistematik yaklaşım sergilemek.
- El-göz koordinasyonuna ve küçük parçalarla çalışmaya uygun olmak.
- Dikkatli, düzenli, sabırlı ve sorumluluk sahibi çalışmak.
- Ekip içinde açık iletişim kurmak ve iş teslim süreçlerine uyum sağlamak.
- Üretim, bakım veya servis kayıtlarını doğru ve zamanında tutmak.
- Yeni cihaz, yazılım ve otomasyon teknolojilerini öğrenmeye açık olmak.
- Elektriksel riskler ve iş güvenliği konusunda kurallara titizlikle uymak.
- Gerektiğinde saha, atölye veya üretim ortamında çalışmaya uyum göstermek.
Özellikle arıza tespiti sırasında aceleci davranmamak gerekir. Enerji kesme, güvenli çalışma alanı oluşturma, uygun ölçüm yöntemini seçme ve sonuçları doğrulama gibi adımlar hem çalışanı hem de ekipmanı korur.
Çalışma ortamı ve koşulları
Elektronik Teknolojisi Teknikeri/Elektrik-Elektronik Teknikeri; üretim tesislerinde, elektronik montaj hatlarında, bakım-onarım atölyelerinde, test laboratuvarlarında, teknik servis merkezlerinde ve saha ekiplerinde çalışabilir. Bazı görevler düzenli ve kontrollü bir atölye ortamında, bazıları ise makine, tesis veya müşteri sahasında yürütülür.
Çalışma sırasında ayakta kalma, dar alanlara erişme, ekipman taşıma veya farklı çalışma noktaları arasında hareket etme gerekebilir. Üretim ve bakım faaliyetlerinin sürekliliği nedeniyle vardiyalı çalışma, nöbet veya planlı mesai dışı müdahale bazı işyerlerinde görülebilir. Bu durum işverenin çalışma düzenine ve pozisyonun sorumluluklarına bağlıdır.
Elektrik panoları, makineler, test düzenekleri veya enerji bulunan sistemlerle çalışırken güvenli çalışma prosedürleri uygulanmalıdır. Kişisel koruyucu donanımların kullanılması, enerji izolasyonunun sağlanması ve yalnızca yetki verilen işlemlerin yapılması mesleğin temel güvenlik gereklilikleri arasındadır.
Meslek eğitimi ve nasıl olunur
Mesleğe hazırlık için elektrik-elektronik alanındaki mesleki ve teknik eğitimler ile ilgili ön lisans düzeyindeki programlardan yararlanılabilir. Eğitim içeriğinde temel elektrik ve elektronik, devre analizi, ölçme tekniği, dijital sistemler, mikrodenetleyiciler, otomasyon, teknik çizim veya bakım uygulamaları gibi konular yer alabilir. Programların içeriği ve mezuniyet koşulları eğitim kurumuna göre değişebilir.
Uygulamalı dersler, laboratuvar çalışmaları ve staj, teorik bilginin gerçek iş süreçleriyle ilişkilendirilmesine yardımcı olur. İşe alım sırasında bazı işverenler belirli bir eğitim düzeyi, uygulama deneyimi, teknik çizim bilgisi veya ölçüm cihazlarını kullanabilme becerisi arayabilir.
İşin niteliğine göre mesleki yeterlilik, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, elektriksel güvenlik eğitimi veya belirli cihazlara yönelik üretici eğitimleri gündeme gelebilir. Hangi belgenin ya da yetkilendirmenin gerekli olduğu yapılan işin türüne, işyerine ve yürürlükteki mevzuata göre değerlendirilmelidir.
Mesleğe hazırlanırken şu alanlarda gelişim sağlanabilir:
- Temel elektrik devreleri ve elektronik komponent bilgisi.
- Analog ve dijital ölçüm teknikleri.
- Teknik çizim ve devre şeması okuma.
- Lehimleme, kablolama ve bağlantı uygulamaları.
- Arıza tespitinde ölçüm ve sistematik kontrol yöntemleri.
- Temel otomasyon, sensör ve kontrol sistemleri.
- Bilgisayar, teknik doküman ve bakım kayıt sistemlerinin kullanımı.
- İş sağlığı ve güvenliği ile elektriksel güvenlik uygulamaları.
Çalışma alanları ve iş bulma
Bu unvanla çalışanlar, elektrik-elektronik sistemlerin üretildiği, kullanıldığı, kurulduğu veya bakımının yapıldığı çeşitli işletmelerde görev alabilir. Olası çalışma alanları şunlardır:
- Elektronik cihaz ve kart üretimi.
- Elektrik panosu, kontrol sistemi ve endüstriyel ekipman üretimi.
- Otomasyon ve makine sistemleri.
- Üretim tesislerinin elektrik-elektronik bakım birimleri.
- Enerji üretim, dağıtım ve tesis işletme hizmetleri.
- Haberleşme ve elektronik altyapı uygulamaları.
- Ölçüm, test, kalite kontrol ve laboratuvar birimleri.
- Teknik servis, kurulum ve devreye alma hizmetleri.
- Güvenlik, alarm, kamera ve bina otomasyon sistemleri.
- Tıbbi cihaz, laboratuvar cihazı veya özel amaçlı elektronik sistemlerin teknik hizmetleri.
- Kamu kurumlarının veya özel kuruluşların teknik birimleri.
İş ararken iş ilanındaki unvanın yanı sıra görev tanımının da incelenmesi gerekir. Bazı ilanlarda tekniker, bakım teknisyeni, elektronik servis personeli, saha teknik personeli veya otomasyon bakım personeli gibi farklı unvanlar kullanılabilir. Adayın eğitimini, uygulama deneyimini, vardiya uygunluğunu ve teknik becerilerini özgeçmişinde açık biçimde belirtmesi yararlı olur.
Başvurularda ölçüm cihazı kullanımı, teknik şema okuma, elektronik kart veya pano çalışmaları, arıza giderme deneyimi ve kullanılan yazılımlar somut örneklerle ifade edilebilir. Staj, okul projesi veya işbaşı öğrenme yoluyla edinilen deneyimler de pozisyonla ilgili olduğu ölçüde başvuruyu destekleyebilir.
Kazanç
Ücret; çalışılan kurum, sektör, deneyim, sorumluluk düzeyi, vardiya düzeni, çalışma yeri ve pozisyona göre değişir. Teknik servis, saha, üretim, bakım veya otomasyon gibi görevlerin sorumlulukları birbirinden farklı olabileceği için aynı unvan altında farklı çalışma koşulları görülebilir.
Ücret değerlendirmesinde işverenin sunduğu yan haklar, çalışma saatleri, ulaşım veya yemek olanakları, görev kapsamı ve gelişim imkânları da dikkate alınabilir. En güncel koşullar için iş ilanındaki görev tanımı ve işverenin başvuru sürecinde paylaştığı bilgiler incelenmelidir.
Meslekte ilerleme
Meslekte ilerleme, teknik deneyimin yanı sıra belirli ekipman ve sistemlerde kazanılan uzmanlığa bağlıdır. Elektronik kart onarımı, endüstriyel otomasyon, kontrol sistemleri, saha servisi, test ve kalite, enerji sistemleri veya bakım planlama gibi alanlardan biri üzerinde yoğunlaşmak mümkün olabilir.
Deneyim kazanan çalışanlar daha karmaşık arıza ve devreye alma işlerinde görev alabilir, yeni çalışanların yetişmesine destek olabilir veya ekip içindeki teknik sorumlulukları üstlenebilir. İşyeri yapısına ve kişinin yetkinliklerine bağlı olarak bakım sorumlusu, saha sorumlusu, test sorumlusu veya benzeri daha kapsamlı rollere geçiş yapılabilir.
Gelişimi destekleyebilecek başlıca alanlar şunlardır:
- Endüstriyel otomasyon ve kontrol sistemleri.
- PLC, sensör, motor sürücüleri ve robotik uygulamalar.
- Elektronik kart test ve arıza analizi.
- Elektrik panosu, makine ve tesis bakımı.
- Teknik servis ve saha devreye alma.
- Kalite kontrol, ölçüm ve test süreçleri.
- Teknik dokümantasyon ve bakım yönetimi.
- İş sağlığı ve güvenliği ile güvenli elektriksel çalışma.
Teknoloji hızla değiştiği için üretici eğitimleri, uygulamalı kurslar, teknik doküman takibi ve işbaşı öğrenme önem taşır. Kişinin eğitim geçmişi ve yürüttüğü işin kapsamına göre daha ileri eğitim seçenekleri de değerlendirilebilir.
Benzer meslekler
Elektronik Teknolojisi Teknikeri/Elektrik-Elektronik Teknikerinin görevleri bazı teknik mesleklerle kesişebilir. Ancak görev, eğitim ve yetki kapsamları işyerine ve yapılan işe göre farklılık gösterebilir.
- Elektrik teknikeri
- Elektronik teknisyeni
- Elektrik-elektronik bakım teknisyeni
- Otomasyon teknikeri
- Kontrol ve otomasyon teknikeri
- Elektronik bakım teknisyeni
- Teknik servis personeli
- Test ve kalite kontrol teknikeri
Benzer unvanlar arasında seçim yaparken yalnızca meslek adına değil, iş ilanındaki görevler, istenen eğitim, çalışma ortamı, kullanılan ekipmanlar ve sorumluluk düzeyine de bakılmalıdır.
Kaynak notu
Bu rehber, İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" PDF dosyası bulunmayan iş ilanı unvanları için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; resmi mevzuat veya kurum şartı yerine geçmez.
