Tanım
Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtım Teknikeri; elektrik enerjisinin üretiminden iletim ve dağıtım yoluyla son kullanıcıya ulaşmasına kadar geçen süreçte görev yapan kişidir. Elektrik sistemlerinin ölçümü ve kurulumu ile orta ve yüksek gerilim işletmelerinin yapım, bakım ve onarım çalışmalarında görev alır.
Görevler
Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtım Teknikeri, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Elektrik iletimini sağlamak ve kablo dağıtımını düzenlemek.
- Elektrik motorlarının bağlantılarını yapmak ve yol verilmesini sağlamak.
- Elektrik iletimini sağlayan kabloların direkler arasına projeye uygun olarak çekilmesini sağlamak.
- İşletmelerdeki iç ihtiyaç tesisatının planlanmasını sağlamak.
- İşletmede yapılacak elektrik iç tesisi yapımı ve işletmesinde çalışmak.
- İşletmede yapılacak elektrik iç kurulum planlarının çizilmesini ve uygulanmasını sağlamak.
- Yetki alanına uygun projelerin çizilmesi, uygulanması ve oluşturulması aşamalarında çalışmak.
- Projelerin bakım, onarım, bağlantı ve kabulü aşamalarında gereken işlemleri tamamlamak.
- Gerekli hallerde doğrudan müdahale etmek.
- Elektrik dağıtım hatlarının bakım, onarım ve planlanmasında görev almak.
- Elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımının yapıldığı konvansiyonel (geleneksel) ve alternatif (yenilenebilir) enerji kaynaklı tesislerde planlama, kurulum, uygulama ve test çalışmalarının her aşamasında çalışmak.
- Yeraltı kablo montajına dair usul ve esasları uygulamak.
- Kablo hatları için kablo başlığı yapmak, kablo kanalı oluşturmak ve kablo sonlandırmalarını gerçekleştirmek.
- Gaz izoleli tesislerin kurulum, bakım ve onarım çalışmalarını yapmak.
- Enerji nakil hatlarında canlı bakım çalışmaları yapmak.
- İletim ve dağıtım hatlarında arıza bulma ve giderme tekniklerini uygulamak.
- İletim ve dağıtım hatları için röle birimlerini programlamak.
- İletim ve dağıtım hatlarında planlı ve plansız bakım prosedürlerini uygulamak.
- İletim hatlarında mevsim koşullarına uygun planlı bakım ve onarım çalışmaları yapmak.
- Elektrik dağıtım hatlarını coğrafi bilgi sistemleri üzerinden sayısallaştırmak ve saha koordinasyonunu takip etmek.
- İletim hatları üzerinden krümptör haberleşme donanımlarının kurulum ve bakım faaliyetlerinde kullanımını gerçekleştirmek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Ölçü aletleri: avometre, voltmetre, vatmetre, ampermetre, osiloskop ve frekans üreteci.
- Analog ve dijital ölçü aletleri: takometre, senkronoskop, osiloskop ve meger.
- Tesisat ve montaj işlerinde kullanılan el aletleri ve makineler.
- Bilgisayar ve çizim programları.
- Yüksek gerilim eldiveni.
- Gerilim hatlarında kullanılan güvenlik elemanları: izole eldiven, baret, yüz siperi, emniyet kemeri, izole ayakkabı, manevra çubuğu ve yalıtkan sehpalar.
- Canlı bakım ölçüm ve izolasyon donanımları.
- Elektrik iletim ve dağıtım hatlarının coğrafi bilgi sistemi haritaları.
- Kısmi deşarj arıza tespit donanımları.
- Gaz analizörü donanımları.
- Yeraltı kablo arıza tespit donanımları.
- Kablo başlık yapma iş istasyonu.
- Termal ve korona kamera donanımları.
- İzolasyon yağı rejenerasyon ekipmanları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtım Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Analitik düşünme yeteneğine sahip olmak.
- Temel matematik, geometri ve fen bilimlerine, özellikle fizik bilimine ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak.
- Göz ve eli eş güdümlü kullanabilmek.
- Dikkatli, tedbirli ve sabırlı olmak.
- Risk alabilmek.
- Planlama becerisi gelişmiş olmak.
- Acil durumlarda serinkanlı şekilde doğru ve çabuk karar verebilmek.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
- Sorumluluk duygusu gelişmiş olmak.
- Zor şartlar altında çalışabilmek.
- Esnek çalışma saatlerine ve acil durum senaryolarına karşı hazırlıklı olmak.
- Zor iklim şartları altında çalışabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtım Teknikeri; elektrik enerjisi üretiminin gerçekleştiği bütün tesislerde ve bu tesislere bağlı iletim ve dağıtım tesislerinin her aşama ve kademesinde çalışır.
Çalışma ortamı, tesisin kurulduğu yere göre değişiklik gösterebilir. Çalışma yerleri arasında şunlar bulunur:
- Fabrika.
- Şantiye.
- Şalt sahası.
- Enerji iletim tesisi.
- Ofis.
- Üretim santrallerinin enerji üretiminin yapıldığı santral binaları.
- Dağıtım ve iletim hatlarının bulunduğu saha.
Dağıtım ve iletim hatlarında bakım ve onarım yapılırken farklı hava şartlarında ve yüksek yerlere tırmanarak çalışmak gerekebilir. Görev sırasında küçük bir dikkatsizlik önemli iş kazalarına neden olabilir. Çalışma süreleri esnek olup çalışmalar ekip halinde yürütülür.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının “Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtım” bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
Meslek liselerinin kılavuzda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “Elektrik Enerjisi Üretim ve Dağıtım” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 2 yıldır.
Eğitim süresince ağırlıklı olarak şu mesleki dersler alınır:
- Enerji Analiz ve Tasarrufu.
- Elektrik ve Elektronik Ölçmeleri.
- Geleneksel Enerji Kaynakları.
- Yenilenebilir Enerji Kaynakları.
- Alternatif Akım Devre Analizi.
- Analog Elektronik.
- Yüksek Gerilim Tekniği.
- Elektrik Tesisat Planları.
- Elektrik Enerjisi Üretimi, İletimi ve Dağıtımı.
- Enerji ve Çevre.
- Güneş Enerjisi Sistemleri.
- Termik Santraller.
- Enerji Tesisleri İşletmeciliği.
Mesleki derslerin yanında genel kültür dersleri de alınmaktadır. Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimi tamamlayanlara “Ön Lisans” diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtımı mezunlarının kamu kurum ve kuruluşlarında ve özel sektörde çalışma imkânları bulunmaktadır.
Kamu kurum ve kuruluşları
Mezunlar aşağıdaki kamu kurum ve kuruluşlarında çalışma imkânı elde edebilir:
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı.
- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü.
- Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü.
- Elektrik İşleri Etüt İdaresi.
- Türkiye Elektrik Üretim Anonim Şirketi.
- Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi.
- Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi.
Özel sektör ve diğer çalışma alanları
Özel sektörde çeşitli elektrik üretim santrallerinde görev alabilirler. Bu santraller arasında şunlar bulunur:
- Güneş enerji santralleri.
- Hidroelektrik santraller.
- Rüzgâr enerji santralleri.
- Biyokütle santralleri.
- Termik santraller.
- Doğalgaz santralleri.
Ayrıca iletim ve dağıtım firmalarında ve bu alanda yüklenici olan firmalarda iş imkânı bulabilirler. Projelendirme, taahhüt ve elektrik tesisatı gibi alanlarda kendi iş yerlerini açarak bireysel olarak çalışabilirler. Fabrikaların bakım ve onarım birimlerinde de görev alabilirler.
Yerli ve yabancı kuruluşlar; fuel cell, güneş pilleri, güneş bacaları, biyoenerji, jeotermal, rüzgâr ve hidrolik enerji santralleri konusunda yatırım yapmaktadır. Önümüzdeki yıllarda nükleer enerji santrallerinin yapımlarının gerçekleştirilmesi ve bugüne kadar kullanılmamış olan bor gibi diğer enerji kaynaklarının devreye girmesi beklenmektedir.
Bu alanlarda Ar-Ge düzeyinden enerji dağıtımının en ekonomik şekilde gerçekleştirilmesine kadar her düzeyde enerji teknikerlerine ihtiyaç duyulacağı belirtilmektedir. Türkiye’nin kuzey-güney ve doğu-batı yönlerinde enerji koridoru olması nedeniyle yapılacak çalışmalarda da görev alabilirler.
Mezunların EKAT (Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yüksek Gerilim Altında Çalışma İzin Belgesi) sahibi olmaları, iş bulmalarında avantaj sağlayabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Ön lisans programlarını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
Meslekte uzmanlaşmayı ve yükselmeyi sağlayan, tecrübe, bilgi ve beceri kazandıran eğitim olanakları bulunmaktadır. Enerji yöneticiliği eğitimi ve EKAT belgesi eğitimi bu eğitimler arasında önemli yer tutar.
İş hayatında ilerleme
Mesleki bilgi ve tecrübelerine göre üst görevlere yükselme olanağına sahiptirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Elektrik Teknikeri.
- Elektronik Teknikeri.
- Enerji Üretim Tesisi Operatörü.
- Elektrik Mekanikeri.
Kaynakça
- İlgili fakültelerin Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtımı programları.
- https://www.sgkrehberi.com/haber/101702/16-bolum-bazinda-tekniker-ve-meslek-elemani-unvani-belirlemesi.html
- https://www.anadolu.edu.tr/acikogretim
- 01.11.1989 tarih ve 20339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik ile ilgili Fen Adamlarının Yetki, Görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik.
- Eskişehir Teknik Üniversitesi Porsuk Meslek Yüksekokulu.
- Meslek mensupları.
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.