Tanım
Ekskavatör (Kazıma ve Yükleme) Operatörü, ekskavatör aracı ile her türlü arazide çeşitli ölçüde kanal açma, dolmuş kanalları temizleme, toprak hafriyatı, yığma ve yükleme işlerini yapan kişidir. Kum, çakıl ve benzeri malzemeleri kazıp yığar ve gerektiğinde araçlara yükler.
Görevler
Ekskavatör operatörü iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Aracı çalışacağı yere götürmek ve kepçeyi çalışma durumuna getirmek.
- Kanal açmak ve kanaldan çıkan malzemeleri vasıtalara yüklemek.
- Kanallara şev açmak.
- Kanal açma veya toprak hafriyatı sırasında engebeli yerleri kazma ve daldırma suretiyle düzeltmek.
- Dolmuş kanalları temizlemek.
- Kum, çakıl ve stabilize malzemeleri çıkarıp depolamak.
- Depo edilen malzemeleri araçlara yüklemek.
- Ekskavatörün küçük onarımlarını yapmak.
- İşle ilgili bilgileri formlara kaydetmek.
- İş bitiminde aracın temizliğini ve periyodik bakımını yapmak.
- Makinenin dönüş, çekiş ve kaldıraç ayarlarını yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Ekskavatör operatörünün kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Ekskavatör
- Varyoz, pense, çekiç, çektirme, çeşitli anahtar takımları ve tornavida
- Çeki halatları ve gergi halatları
- Yağ pompası ve yağdanlık
- Eldiven ve toz gözlüğü
- Çeşitli madeni yağlar ve akaryakıt
- Tel halat ve tahta takoz
- Kelepçe ve kanca
- Hidrolik ve saf su
- Yağ ve yakıt filtreleri
- Üstübü, bez ve kalas
- Çeşitli formlar ve matbu kâğıtlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ekskavatör operatörü olmak isteyenlerin:
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmesi,
- Çevredeki çeşitli uyarıcıları aynı anda algılayabilmesi,
- Dikkatli, sorumlu ve tedbirli olması,
- Mekaniğe ilgi duyması
gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Ekskavatör operatörü çalışmalarını araç içerisinde ve açık havada yürütür. Çalışma ortamı tozlu ve gürültülüdür. Operatör çalışmalarında gereken dikkati göstermediğinde kazalara yol açabilir.
Oturduğu yerde çalışan ekskavatör operatörü, iş öncesinde ve iş bitiminde yöneticilerle, makine bakımcıları ve yağlayıcılarla ve diğer çalışanlarla etkileşim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi şu kurumlarda verilmektedir:
- Makine Mühendisleri Odaları
- Özel kurs firmaları
- Özel motorlu taşıt sürücü kursları
Eğitime giriş koşulları
Ekskavatör operatörlüğü eğitimi için aşağıdaki koşullar aranır:
- 18 yaşını doldurmuş olmak
- En az ilkokul mezunu olmak
- Operatörlük yapmaya engel olacak bir sağlık problemi bulunmamak
- MEB Özel Öğretim Kurumları İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile ilgili yönergede belirtilen adli suçlardan hüküm giymemiş olmak
Eğitimin süresi ve içeriği
Kamu kurum ve kuruluşlarında verilen hizmet içi eğitimlerin süresi değişmektedir.
Özel sürücü kurslarında G sınıfı ehliyeti için eğitim süresi 60 saat teorik ve 16 saat pratik olmak üzere toplam 76 saattir. Bu eğitimlerde trafik bilgisi, motor bilgisi ve ilk yardım konularında ders verilir.
Makine Mühendisleri Odalarınca düzenlenen kurslarda ise şu konularla ilgili bilgi ve beceriler kazandırılır:
- İş makinesinin teknik yapısı ve sistemleri
- İş makinesinin periyodik bakımı
- İş makinesinin kullanımında emniyet ve güvenliğin sağlanması
- İş makinesinin ekonomik ve verimli şekilde kullanılması
- Aracın ayarları
Operatörlük belgesine sahip olanlar iş makinesini karayoluna çıkmadan işyerinde kullanabilir. İş makinesiyle karayoluna çıkabilmek için sürücü belgesine, yani ehliyete, operatörlük sertifikasının işletilmesi gerekir.
Eğitim sonunda alınan belge
Kursu başarıyla bitirenlere İş Makineleri Kullanma Sertifikası “Operatör Belgesi” verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ekskavatör operatörleri şu kamu kuruluşlarında çalışabilir:
- Devlet Su İşleri
- T.C. Karayolları
- Türkiye Elektrik Kurumu
- Maden Tetkik Arama Enstitüsü
- Orman işletmeleri
- Belediyeler
Özel sektörde ise çalışma alanları şunlardır:
- İnşaat firmaları
- Maden şirketleri
- Kum ve çakıl ocakları
Nüfus artışına bağlı olarak inşaat sektörüne olan gereksinim artmakta, dolayısıyla meslek elemanlarına da gereksinim duyulmaktadır.
Kullanılan iş makinesinin teknolojisindeki değişiklikleri izleyerek gelişimine katkıda bulunan ve mesleğin eğitimini almış kişiler için gerek özel gerekse kamu kurum ve kuruluşlarında iş olanakları geniştir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince bir kazanç söz konusu değildir.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi oldukları mevzuata göre maaş alırlar.
Mesleğin yürütüldüğü işyerlerinin personel ve ücret politikalarına göre değişiklik göstermekle birlikte kazanç genelde asgari ücretin üzerinde olup kişinin kıdem, deneyim ve başarılarına göre değişir.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret anlayışına göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kaynak dosyada mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Ekskavatörlük mesleğinde operatör olarak en az 3 yıl ve daha fazla çalışanlar Makine Formenliği, Arazi Formenliği ya da Baş Operatörlüğe getirilebilirler.
Çalışılan işletmenin büyüklüğüne göre çeşitli kurs ve seminerlere katılmak mümkündür. Bu şekilde ücret artışı ve mesleki gelişim sağlanabilir.
Ekskavatör operatörleri diğer iş makinelerinin kullanımında da uzmanlaşabilir. Bütün iş makinelerini kullanmak uzun deneyim gerektirdiğinden, bir veya birkaç iş makinesinin kullanımında uzmanlaşmak mümkündür. Kaynakta örnek olarak buldozer ve kepçe belirtilmiştir.
Benzer meslekler
- Greyder Operatörü
- Buldozer Operatörü
- Hendek Açma Makinesi Operatörü
- Kepçeli Araç Operatörü
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir açıklama bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Karayolları Genel Müdürlüğü, “İşçi Pozisyonları Görev Tanımı”, Ankara-1987
- 3308 Sayılı Kanun
- Makine Mühendisleri Odası
- MEB İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönerge
- D.S.İ. Genel Müdürlüğü, “Sanat Sınıfı Pozisyon Tarifleri”, Ankara-1973
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, “Türk Meslekler Sözlüğü”, Ankara-1983, Yayın No: 173
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
