Tanım
Dokümantasyon ve Enformasyon Elemanı; her türlü bilgiye en hızlı, en doğru ve en ekonomik şekilde ulaşabilen, bu bilgileri konularına göre sınıflayan, koruyan ve gereksinimi olan kişilerin hizmetine sunan kişidir.
Görevler
Dokümantasyon ve Enformasyon Elemanı, kayıtlı bilginin üretimine, erişimine, düzenlenmesine, yeniden biçimlenmesine, yorumlanmasına, yayınlanmasına ve iletilmesine yönelik hizmetleri yürütür ve yönlendirir.
- Bilginin kimliğini oluşturur; ne içerdiğini, nerede olduğunu ve nasıl ulaşılabileceğini belirler.
- Bilgileri konularına göre sınıflar ve korur.
- Kütüphaneye veya bilgi merkezine gelenlere istekleri doğrultusunda bilgi verir.
- Kullanıcıların aradıkları bilgi veya dokümanı bulmalarına yardımcı olur.
- Dışarıya ödünç kitap, kaset veya disket verme hizmetlerini yürütür.
- Eskiyen ve şekli bozulan kitapları ve dokümanları ayırır.
- Gerekli bakım işlemlerini yapar veya yaptırır.
- Kıymetli dokümanların korunması için önlem alır.
- Bilgi merkezi veya kütüphanedeki dokümanların sayımını yapar.
- Kayıp yayınlarla ilgili tutanak tutar.
- Abone olunan süreli yayınları izler.
- Yeni yayınları izleyerek bilgi merkezine kazandırmaya çalışır.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Bilgisayar
- Kitap
- Televizyon
- Ses kaseti
- Video kaset
- Mikrofiş okuma cihazları
- Katalog fişleri ve kartlar
- Fotokopi makinesi
- Mikrofilm makineleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Dokümantasyon ve Enformasyon Elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Okumayı sevmek
- Analitik düşünebilmek ve metinler arasındaki bağlantıları kolayca kurabilmek
- Dikkatli olmak
- Ayrıntılarla uğraşmaktan sıkılmamak
- Kapalı ortamlarda çalışmaktan sıkılmamak
- İnsanlarla iyi ilişkiler kurabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Dokümantasyon ve Enformasyon Elemanları kapalı, temiz ve gürültüsüz ortamlarda çalışırlar.
Çalışma sırasında bilgisayar, kitap ve disket gibi malzemelerle; kitapların veya bilgi içeren kaynakların numaraları gibi verilerle ve insanlarla ilgilenirler.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksek okullarının “Dokümantasyon ve Enformasyon” bölümünde verilmiştir.
Kaynak dosyada, bu bölüme artık öğrenci alınmaması nedeniyle meslek eğitimiyle ilgili bilgilerin “Dokümantasyon ve Enformasyon” bölümü eğitiminin verildiği zamandaki araştırılan bilgileri kapsadığı belirtilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- ÖSYS Kılavuzunda belirtilen şartları taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitim süresi 4 yıldır.
Birinci yıl
- Bilgi ve belge bilimine giriş
- Bilgi kayıt ortamları ve yönetimi
- Bilgisayara giriş
- Bilginin organizasyonu
- Danışma kaynakları
İkinci yıl
- Bilginin organizasyonu
- Bilgi erişim
- İşletim sistemleri ve ofis programları
- Bilgi hizmetleri
Üçüncü yıl
- Bilginin organizasyonu
- Araştırma yöntemleri
- Veri tabanları
- Sistem analizi
- Sosyal ve insani bilimlerde bilgiye erişim
Dördüncü yıl
Dördüncü yılda dokümantasyon ve enformasyon ile ilgili derslerin yanı sıra şu zorunlu dersler alınır:
- Bilgisayarda işletim sistemleri ve grafik tabanlı işletim
- Bilginin organizasyonu
- Dizinleme ve öz çıkarma teknikleri
- Bilgi ağları
- Halkla ilişkiler ve bilgi pazarlama
- Linguistik
Dizinleme ve öz çıkarma teknikleri dersi eğitim içeriğinde tekrar yer almaktadır.
Son yıl seçmeli dersleri
Son yılda şu konularla ilgili seçmeli dersler alınır:
- Süreli yayınlar
- Kütüphane otomasyonu
- Yönetim bilişim sistemleri
- Kütüphane yönetimi
- Danışma kaynakları
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini tamamlayarak mezun olanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
- yüzyılın başında meydana gelen yayın patlaması ve hızla artan bilgi üretimiyle birlikte, bilim ve teknolojinin her alanında bilgiye duyulan ihtiyaç da artmıştır.
Bilgi kaynaklarının basılı formdan her türlü medyaya kadar çeşitlilik göstermesi, özellikle ilgili alanlarda araştırma yapan kişiler için bilgi kaynağından çok, doğrudan kaynağın içerdiği bilgiye erişimi önemli hale getirmiştir. Bu nedenle yurt içinde ve yurt dışında üretilen her türlü bilginin derlenerek bilgi merkezlerinde kullanıma sunulması gerekmektedir.
Bilgiye ulaşmanın çok önemli olduğu günümüz dünyasında, bu meslek alanında yetişmiş kişilere duyulan ihtiyaç da artmıştır.
Bu mesleğe sahip olanlar şu alanlarda çalışma imkânına sahiptir:
- Milli kütüphaneler
- Halk kütüphaneleri
- Üniversite kütüphaneleri
- Okul kütüphaneleri
- Özel kütüphaneler
- Arşivler
- Dokümantasyon merkezleri
- Bilgi merkezleri
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından verilen öğrenim ve harç kredisinden yararlanabilirler.
Ayrıca özel ve kamu kurumlarının sağladığı burs imkânlarından da yararlanabilmektedirler.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrası kazanç; çalışılan kuruluşun türüne, çalışılan pozisyona ve firmanın ücret politikasına göre değişir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar, 657 sayılı kanunda belirtilen genel idari hizmetler sınıfındaki kadroların derece ve kademesine göre maaş alırlar.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Lisans eğitiminden sonra yüksek lisans ve doktora yapılabilir. Ayrıca araştırma görevlisi olunabilir ve akademik kariyer yapılabilir.
İş hayatında ilerleme
Kamu kuruluşlarında çalışanların, çalışma süresinin ve tecrübesinin artmasına bağlı olarak yönetici pozisyonlarına yükselmeleri mümkündür.
Yükselebilecekleri pozisyonlar arasında şunlar yer alır:
- Müdür yardımcısı
- Müdür
- İl müdürü
- Daire başkanı
Benzer meslekler
- Kütüphaneci
- Arşivci
Ek bilgiler
Dokümantasyon ve Enformasyon Elemanı ayrıca şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Kütüphanecilik bölümü dokümanları ve eğitim programı
- Meslek elemanları
- Üniversiteler Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi, Prof. Dr. Yıldız Kuzgun, 2000
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: mbs.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: osym.gov.tr
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
