Tanım
Dokumacı/Endüstriyel Dokumacı; kumaş analizi ve tasarımı yapan, dokuma hazırlık ve dokuma makinelerini kullanarak çeşitli kumaşlar üreten kişidir.
Görevler
Dokumacı/Endüstriyel Dokumacı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Kumaş analizi ve tasarımı yapmak.
- Atkı ve örgü ipliğini hazırlamak.
- Çözgü ipliklerini hazırlamak.
- Tahar planı hazırlamak.
- Armür planı hazırlamak.
- Kumaş deseni hazırlamak.
- Çözgü ipliklerini lamel, gücü ve taraktan geçirmek.
- Dokuma makinesini çalıştırmak.
- Dokuma kumaş üretimini kalite standartlarına uygun olarak yapmak.
- Kumaş hatalarını kontrol etmek.
- Makinelerin temizliğini, basit bakımını ve onarımını yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bitkisel, hayvansal ve kimyasal liflerden elde edilmiş iplikler.
- Desen kâğıtları.
- Dokuma tezgâhı ve makineleri.
- Mekik.
- Bilgisayarda tasarım yapmaya uygun CAD sistemleri.
- Makinelerin bakım ve onarımında kullanılan tornavida, pense, çekiç, kontrol kalemi ve makas gibi araç ve gereçler.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Dokumacı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- El becerisine sahip olmak.
- Dikkatli ve titiz olmak.
- Renkleri ayırt edebilmek.
- Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek.
- Detaylara özen göstermek.
- Güçlü bir belleğe sahip olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Dokumacılar çalışmalarını kapalı mekânlarda yürütür. Çalışma ortamları gürültülü ve yeterli havalandırma teşkilatı olmayan işyerleri olabilir. Ortamın gürültülü olması nedeniyle kulaklık takmaları zorunludur.
Çalışma ortamı lifler nedeniyle tozludur. Tozlu ortamda çalışılması nedeniyle astım ve alerji problemi olan kişilerin maske ve önlük kullanmaları gerekir. İş genellikle ayakta yürütülür ve çalışma saatleri düzenlidir. Meslek elemanları bağımsız işyeri açarsa çalışma saatlerini kendileri düzenleyebilir.
Meslek elemanları görevlerini bireysel olarak veya ekip hâlinde yapabilir. Çalışırken öncelikle makine ve malzemelerle ilgilenir; meslektaşlarıyla, iplik boyacılarıyla, aprecilerle, müşterilerle, işyerindeki diğer personelle, tekstil teknisyenleriyle, tekstil teknikerleriyle ve tekstil mühendisleriyle iletişim kurarlar.
Eğitimin verildiği yerler
Yeterli başvuru olması durumunda mesleğin eğitimi tüm mesleki eğitim merkezlerinde verilmektedir. Eğitim, “Tekstil Teknolojisi” alanının “Dokuma Operatörlüğü” dalında kalfalık ve ustalık eğitimleri şeklinde yapılır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olmak ve zorunlu eğitim çağında bulunmak. Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre bu durum gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelenir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir. Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi imzalanan işyerlerinde yapılır.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Dokumacı/Endüstriyel Dokumacılar şu işyerlerinde çalışabilir:
- Dokuma fabrikaları ve atölyeleri.
- Tekstil-konfeksiyon fabrika ve atölyeleri.
- Halı üretim fabrikaları.
- Dokuma büroları ve işletmeleri.
- Kumaş tasarım büroları ve işletmeleri.
Meslek elemanları kendi işyerlerini de açabilir. Kaynak dosyada, bu mesleği yapmak isteyenlerin ülkemizde kolaylıkla iş bulabildiği belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki koşullara göre ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden.
Bu ücretler belirtilen oranlardan aşağı olmamak üzere ödenir. Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir. Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür. Ustalık belgesine sahip olanlar veya bu belgeye sahip kişileri işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilir.
İşyerinde çırak çalıştırılabilmesi için “Usta Öğretici” belgesine sahip bir çalışanın bulunması zorunludur.
Benzer meslekler
- Halıcı.
- Dokuma Teknisyeni.
- Dokuma Desinatörü.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir. Dosyanın, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlandığı; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulduğu belirtilmektedir.
Kaynakça
- 3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”.
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği.
- Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği.
- Meslek elemanları.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr.
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr.
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
