Tanım
Dokuma Üretim Teknolojisi Teknisyeni, dokuma sektöründe her türlü dokuma makinesini kullanarak çeşitli kumaşları üreten kişidir.
Görevler
Dokuma Üretim Teknolojisi Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Dokuma öncesi hazırlıkları yapar.
- Dokuma işlemini başlatır.
- Üretimi takip eder.
- Sorumluluğundaki makinelerin ayarlarını yapar ve takip eder.
- Dokuma örgülerinin çizimini yaparak bilgisayar destekli desen hazırlar.
- Dokuma sürecinde saptanan hata ve arızaları engelleme çalışmalarına katılır.
- Üretimin her aşamasında uygun miktar, kalite ve standartta ürünün elde edilmesini sağlar.
- Beklenmeyen durumlarda olumsuz durumu amirine bildirir.
- Tekstil alanındaki temel kavramları kullanarak iletişim kurar ve mesleki yazışmalar yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Dokuma Üretim Teknolojisi Teknisyeni görevlerini yerine getirirken aşağıdaki araç, gereç ve ekipmanları kullanır:
- Anahtar takımı
- Bilgisayar
- Çerçeve
- Çözgü
- Çözgü takım arabası
- Dokuma makinesi
- Düğüm makinesi
- Düğüm sehpası
- Fırça
- Gücü
- Lamel
- Levend
- Makara
- Makas
- Metre
- Maskeleme bandı
- İplik gerginlik ölçüm aparatı
- Kişisel koruyucu donanım
- Kanca
- Kelepçe
- Yedek kılavuzu
- Tarak
- Tarak çekeceği
- Taşıyıcı araç
- Tork anahtarı
- Tip bindirme aracı
- Veri yükleme kartı
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Dokuma Üretim Teknolojisi Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- El becerisine sahip olmak
- Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek
- Renkleri ayırt edebilmek
- Dikkatli ve düzenli olmak
- Programlı çalışmayı sevmek
- Hızlı ve doğru karar verebilmek
- Pratik ve hareketli çalışma temposuna uyum sağlayabilmek
- Detaylara özen göstermek
- Güçlü bir belleğe sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Dokuma Üretim Teknolojisi Teknisyenlerinin çalışma yerleri kapalı ortamlardır. Bu ortamlar gürültülü, gün ışığı almayan ancak aydınlatılmış yerlerdir. Çalışma ortamının uygun sıcaklık ve uygun nem oranında olması gerekir.
Çalışma ortamında titreşim, toz ve kaygan zemin gibi iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini gerektiren fiziksel riskler bulunur. Bu riskleri önlemek için çalışanların kişisel koruyucu donanım kullanması gerekir.
Meslek elemanları görevlerini bireysel olarak yapabilecekleri gibi ekip hâlinde de çalışabilirler. Çalışırken öncelikli olarak makine ve malzemelerle ilgilenirler. Çalışma ortamında meslektaşlarıyla, iplik boyacılarıyla, apreçilerle, müşterilerle, işyerindeki diğer personelle, Tekstil Teknisyenleri, Tekstil Teknikerleri ve Tekstil Mühendisleriyle iletişim kurarlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Tekstil Teknolojisi alanındaki “Dokuma Üretim Teknolojisi” dalında verilir.
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Tekstil Teknolojisi alanındaki “Dokuma Operatörlüğü” dalında da mesleğin eğitimi verilir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci yıl sonunda dalını veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal veya meslek seçimi yapılır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar, akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere Meslek Lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Dokuma Üretim Teknolojisi Teknisyenleri aşağıdaki yerlerde çalışabilir:
- Dokuma fabrikaları ve atölyeleri
- Tekstil ve hazır giyim fabrika ve atölyeleri
- Halı üretim fabrikaları
- Dokuma ve kumaş tasarım büroları
- Dokuma ve kumaş tasarım işletmeleri
- Kendi işyerleri
Kişisel bilgi, beceri ve yeteneğe bağlı olarak meslekte iş bulma şansı artar.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan; yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Tekstil Teknolojisi alanındaki “Dokuma Üretim Teknolojisi” dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşmayı ve yükselmeyi sağlayan; tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Dokuma Üretim Teknolojisi Teknisyenlerinin iş hayatında usta, ustabaşı ve şef unvanlarını almaları mümkündür.
Benzer meslekler
- Dokuma Operatörü
- Dokuma Desinatörü
- Dokumacı/Endüstriyel Dokumacı
- Halıcı
Ek bilgiler
Meslek terimlerinin açıklaması
- Çerçeve: Gücü tellerini taşıyan aparattır.
- Çözgü: Kumaşın boyu yönünde yerleştirilmiş ipliklerdir.
- Gücü: Çözgü ipliklerinin tek tek içinden geçirildiği, çerçeve veya jakara bağlantı yapılan çelik tellerdir.
- Jakar: Dokuma kumaş desenlendirme sistemlerinden biridir.
- Lamel: Çözgü ipliği koptuğu zaman dokuma makinesini durduran metal elemandır.
- Levend: Çözgü ipliklerinin üzerine sarıldığı, iki tarafı kapaklı silindirik makaradır.
- Makara: Üzerine iplik sarılan silindirdir.
- Tarak: Çözgü ipliklerinin içinden geçirildiği; kumaşın enini ve çözgü sıklığını belirleyen, atılan her atkı ipliğini konumlandıran aparattır.
- Atkı ipliği: Kumaşın eni yönünde yerleştirilmiş ipliklerdir.
Kaynakça
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek elemanları, teknik lise branş öğretmenleri ve meslek yüksekokulu öğretim üyeleri
- http://meslek.eba.gov.tr/
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.