Tanım
Döküm Teknisyeni; dökümü istenen modelleri döküm kalıp kumu içine kalıplayan, metal ve alaşımları ergiterek hazırlanmış kum kalıplara veya metal kalıplara döken kişidir. Döküm sonucunda elde edilen parçalar üzerinde oluşan fazla kısımları çeşitli yöntemlerle temizleyerek parçaları düzeltir.
Görevler
Dökümcülük, karmaşık ve ustalık gerektiren bir meslektir. İstenen parçaların temiz, sağlam, gerekli özelliklerde ve ucuz elde edilmesi temel amaçtır. Teknolojik gelişmelerle yeni yöntemler geliştirilmiş ve makineleşmeye gidilmiştir. Meslek elemanları çalıştıkları işyerlerine göre uzmanlaşır.
Döküm Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapmak.
- Kum kalıpları hazırlamak ve döküme hazır hale getirmek.
- Metal ve alaşımları teknolojik bilgilere göre ergitmek.
- Ergitilmiş metali veya alaşımı daha önce hazırlanmış kalıplara dökmek.
- Dökümü yapılan parçada fazla kısımları temizlemek ve parçayı işlemeye hazır hale getirmek.
- Kalıp kumu ile ilgili deneyleri yapmak.
- Dökülen parçaların malzeme muayenelerini yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Döküm Teknisyenlerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Çeşitli makine parçaları modelleri.
- Kurutma fırını ve ergitme ocakları.
- Ocak tamir ve bakım araç-gereçleri.
- Kalıpçı el ve meydan takımları.
- Kum eleme makinesi.
- Kum hazırlama ve tavlama makineleri.
- Kalıplama makineleri ve maça yapma makineleri.
- Kalıp bozma makineleri.
- Körük ve hava kompresörü.
- İş temizleme makineleri ve metal analiz cihazları.
- Kum deneyleri laboratuvar araç-gereçleri.
- Tahribatlı ve tahribatsız muayene cihazları.
- Ağırlık ölçme aletleri.
- Metal ve alaşımlar.
- Sıcaklık ölçüm cihazları ve su üfleyicisi.
- Kaldırma ve taşıma donanımı.
- Taşıma potası ve ergitme potası.
- Maça kumu, bağlayıcıları ve sertleştiricileri.
- Kalıp kumu ve kalıplama dereceleri.
- Basınçlı döküm makineleri.
- Savurma döküm makineleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Döküm Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Dikkatli ve titiz olmak.
- El ve gözü eşgüdümle kullanabilmek.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Döküm teknisyenleri fabrika ve dökümhaneler gibi sıcak, ergimiş metal kokulu, gürültülü ve kuru havalı ortamlarda çalışır.
Ergimiş metal ile çalışıldığından koruyucu önlemlere ve iş güvenliği kurallarına önem verilmelidir. Kronik bronşit, akciğer tüberkülozu ve kalp rahatsızlıkları olanlar bu meslekte çalışırken zorlanabilir.
Döküm yapılacak parçaları çizenlerle, modelcilerle ve parçayı işleyenlerle iletişim halinde çalışırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, meslekî ve teknik ortaöğretim kurumlarının Metalürji Teknolojisi alanı “Döküm” dalında verilir.
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Metalürji Teknolojisi alanı “Döküm” dalında eğitim verilir.
Eğitime giriş koşulları
Döküm Teknisyeni eğitimi için temel giriş koşulları şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci, yıl sonunda dalını veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal veya meslek seçimi yapılır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyleri iyi olanlar akademik destek dersleri içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı Kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Döküm teknisyenleri şu çalışma alanlarında görev yapabilir:
- Fabrikalar.
- Dökümhaneler.
- Büyük endüstri işletmeleri.
İş bulma olanakları sanayileşme ile doğru orantılıdır. Oldukça karmaşık, yorucu ve ustalık isteyen bir iş olan dökümcülük alanında nitelikli elemanlara her zaman ihtiyaç vardır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Metalürji Teknolojisi alanı Döküm dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde, bu mezunlar öncelikli olarak yerleştirilir.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Ustalık belgesine sahip olanlar, mesleki eğitim merkezlerinde düzenlenen İş Pedagojisi kursuna katılıp başarılı olmaları durumunda Usta Öğreticilik belgesine sahip olur.
İş hayatında ilerleme
Kendi işyerlerini kuranlar girişimci olarak da ilerleme kaydedebilir.
Meslek elemanları ayrıca şu alanlarda uzmanlaşabilir:
- Maçacı.
- Metal dökümcü.
- Ocakçı.
- İzabeci.
- Kalıp bozma işçisi.
- Kum kalıpçı.
Benzer meslekler
- İzabeci.
- Kalıpçı.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- 3308 Sayılı Kanun.
- Meslek elemanları.
- Meslek lisesi öğretmenleri.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08.
- 1999–2000 Öğretim Yılında Endüstriyel Teknik Öğretim Okul ve Kurumları (MEB Yayını).
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Döküm Teknisyeni mesleği ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.