Tanım
Döküm Teknikeri; döküm işletmelerinde ergitilen metallerin hazırlanmış kalıplara dökülmesi ve istenen şeklin verilmesiyle ilgili işlemleri yürütür. Döküm sonucunda elde edilen parçalarda oluşan fazla kısımların çeşitli yöntemlerle temizlenmesini ve parçaların kullanılır hale gelmesini sağlar.
Görevler
Döküm Teknikeri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak iş organizasyonu yapar.
Başlıca görevleri şunlardır:
- Döküm yoluyla elde edilecek parçanın kullanılacağı yere göre hangi metal veya alaşımdan, hangi miktarlar kullanılarak yapılması gerektiğine karar verilmesine katkı sağlamak.
- Kum kalıplarını hazırlayarak döküme hazır hale getirmek.
- Döküm parçanın mikro yapısını bilerek mikroskopla malzeme tayini yapmak.
- Metalleri teknolojik bilgilere göre ergitmek veya alaşımları hazırlamak.
- Ergitilmiş metal veya alaşımı daha önce hazırlanmış kalıplara dökmek.
- Dökümü yapılan parçadaki fazla kısımları temizlemek ve parçayı işlemeye hazır hale getirmek.
- Dökülen parçanın analiz hesaplarını tutmak.
- Plak model üretilmesiyle ilgili işlemleri yürütmek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Döküm Teknikerlerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Çeşitli makine parçaları modelleri
- Kurutma fırını
- Ergitme ocakları
- Püskürtmeli temizleme makineleri
- Basınçlı hava musluğu
- Kalıpçı küreği, kaşığı ve şişi
- Kum eleme makinesi
- Kum hazırlama ve tavlama makineleri
- Bilgisayar
- Mikroskop
- Kalıplama makineleri
- Kalıp bozma makineleri
- Körük
- Hava kompresörü
- Alaşım elementleri
- Bakır makas
- Pirometre
- Tandiş ve sürekli döküm makinesi
Pirometre, metal sıcaklığını ölçmek için kullanılır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Döküm Teknikeri olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayılarla akıl yürütebilme gücüne sahip olmak
- El ve gözü eşgüdümle kullanabilmek
- Şekil, çizim ve uzay ilişkilerini algılayabilmek
- Fizik ve kimyaya ilgi duymak
- Fizik ve kimya alanlarında başarılı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Döküm Teknikerleri fabrika ve dökümhaneler gibi sıcak, ergimiş metal kokulu, gürültülü ve kuru havalı ortamlarda çalışır. Çalışma sırasında çok dikkatli olmak gerekir; aksi halde yanma tehlikesi bulunur.
Döküm Teknikerleri, döküm yapılacak parçaları çizenlerle, modelcilerle ve parçayı işleyenlerle iletişim halinde çalışır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi meslek yüksekokullarının “Döküm” bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için aşağıdaki koşulların taşınması gerekir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “Döküm” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 2 yıldır. Eğitim boyunca meslek dersleri ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınır.
Eğitim sürecinde aşağıdaki ders ve konu başlıkları yer alır:
- Dökümde Çizim Teknikleri
- Kimya
- Kalıplama
- Döküm Metalurjisi
- Döküm Endüstrisinde İş Güvenliği
- Kalite Güvencesi ve Standartları
- Dökümlerde Isıl İşlem
Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Ön Lisans” diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Döküm Teknikerleri aşağıdaki çalışma alanlarında görev yapabilir:
- Fabrikalar
- Dökümhaneler
- Özel sektöre ait endüstriyel seri üretim yapan büyük işletmeler
- Kamuya ait endüstriyel seri üretim yapan büyük işletmeler
- Demir çelik fabrikaları
- Küçük ölçekli dökümhaneler
- Orta ölçekli dökümhaneler
Gerekli makine, alet ve malzemelere sahip olmaları koşuluyla kendi işyerlerini de kurabilirler.
Döküm dalında daha çok erkeklerin çalıştığı, ancak kadınların da bu alanda görev yaptığı görülmektedir. Özellikle izabe olarak adlandırılan, dökümcülere alaşım yapma ve ergitme bölümlerinde kadınlar da çalışabilmektedir.
Döküm Teknikerinin iş bulma olanakları sanayileşme ile doğru orantılıdır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından verilen öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir. Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre maaş alır.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Döküm ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilir.
İş hayatında ilerleme
Döküm Teknikerleri, iş hayatındaki mesleki bilgi ve tecrübelerine göre üst görevlere yükselme olanağına sahiptir.
Benzer meslekler
- Metalürji Mühendisi
- Döküm Teknisyeni
- İzabe Teknisyeni
- Metalürji Teknisyeni
Ek bilgiler
Dökümcülükte yeni teknolojiler kullanılmasına rağmen şu an için ölçülebilen parametrelerin sayısı fazla değildir. Ergitilen metal bir kalıba döküldükten sonra kalıbın içini görebilmek mümkün olmadığından, ısı kaybının nerelerde olduğu ve hava kabarcıklarının nerelerde oluştuğu gibi ölçümleri yapmak zaman zaman güç olabilir.
Bu nedenle yeni teknikler üzerinde çalışılmaktadır. Yurt dışında geliştirilen bir yöntemle döküm işlemi önce bilgisayar ortamında yapılmakta, oluşan problemlerin bu yolla daha hızlı ve ekonomik olarak çözülebileceği belirtilmektedir.
Bu gelişmeler, Döküm Teknikerlerinin meslekleriyle ilgili kaynak ve yayınları takip ederek kendilerini geliştirmelerini gerektirmektedir. Bu meslekte beden gücü kullanımı gittikçe azalmaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi - 2000
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.