Tanım
Ham deriyi çeşitli işlemlere tabi tutarak kullanıma hazır deri haline getirme işleriyle uğraşan kişidir.
Görevler
Deri İşlemecisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Hayvanların sırtından çıkan ham deriyi ıslatır.
- Tüy ve kılları temizler.
- Derilerde kalan etleri sıyırır.
- Kireç ve yağ giderme işlemini yapar.
- Deride kalite ayırımı yapar.
- Derinin pişirilmesini ve tıraş edilmesini sağlar.
- Yarı işlenmiş hale gelen deriyi ön boyama, yani astar işlemine tabi tutar.
- Deriyi kurutur ve istenilen renge boyar.
- Deriyi ütüler ve su geçirmezliğini sağlar.
- Deriyi istenilen ölçülerde keserek kullanıma hazır hale getirir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Pervane ve dolaplar
- Etleme makinesi
- Sıkma makinesi
- Yer makinesi
- Tıraş makinesi
- İskefe çakım dolapları
- Gergi makinesi
- Ütü makinesi
- Kürk kırma makinesi
- Tarak makinesi
- Vakum makinesi
- Deri açkı makinesi
- Deri ölçme ve kesim makinesi
- Boyama makinesi
- Jilet ve bıçak gibi aletler
- Kireç
- Zırnık
- Kimyevi yağlar
- Sülfirik asit
- Soda
- Çeşitli tuzlar
- Boyalar ve kimyasal maddeler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Deri İşlemecisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Aşırı derecede kötü kokunun olduğu çalışma ortamından rahatsız olmamak
- El becerisine sahip olmak
- Kimyasal maddelere karşı alerjisi olmamak
- Romatizmal bir rahatsızlığı bulunmamak
Çalışma ortamı ve koşulları
Deri İşlemecileri tabakhanelerde görev yaparlar. Çalışma ortamı pis, kokulu, kirli ve ıslaktır.
İş genellikle ayakta yapılır. Çalışırken birinci derecede deri ve kimyasal maddelerle ilgilenilir. Bunun yanında diğer çalışanlarla iletişim kurulmasını gerektirecek durumlar da olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde Kimya Teknolojisi alanının Deri İşleme dalında eğitim verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Bu durum, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin ilk 3 yılı kalfalık, son 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Meslek derslerinde şu konularda bilgi ve uygulama yapılır:
- Kullanılan makine, teçhizat, araç ve gereçlerin tanıtılması
- Makine, teçhizat, araç ve gereçlerin tekniğe uygun kullanılması
- Araç ve gereçlerin temizlik ve bakımlarının yapılması
- Norm yazı yazma
- Serbest elle ve takım kullanarak meslekle ilgili çizimlerin yapılması
- Çizimi tamamlanmış plan ve projelerin okunması
- İşletme bilgisi
- İş güvenliği
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Deri İşlemecileri şu alanlarda çalışabilir:
- Özel sektöre ait deri işletmeleri
- Kamu sektörüne ait deri ve lif işleme fabrikaları
Bu meslekte yetişmiş nitelikli elemana her zaman gereksinim duyulmaktadır. Özellikle İstanbul, İzmir, Bursa, İzmit, Bolu-Gerede, Uşak, Niğde ve Tekirdağ-Çorlu gibi illerde iş bulma olanakları daha geniştir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki tutarlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Mesleki eğitim sonrasında en az asgari ücret tutarında ücret alınmaktadır. Bu ücret, asgari ücretin 2-3 katına kadar da çıkabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan alabilirler.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Deri İşlemecileri bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Deri Teknisyeni
- Post ve Kürk İşçisi
Ek bilgiler
İş güvenliği ve işçi sağlığı
- Makinelerde el ve parmakların makineye kaptırılması gibi tehlikelere karşı gerekli önlemler alınmalı ve dikkatli olunmalıdır.
- Rutubetli ortamda çalışıldığında romatizmal rahatsızlıklara yakalanma riski vardır.
- Asit ve kimyasal maddelere karşı korunmak için eldiven ve maske kullanılmalıdır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- MEB Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, “Çıraklık Dönemi - Dericilik Meslek Dalı Eğitim Programı”, Millî Eğitim Basımevi, Ankara, 1991
- Türkiye İş Kurumu, “Türk Meslekler Sözlüğü”, Ankara, 1983, Yayın No: 173
- 2004-2005 Öğretim Yılında Endüstriyel Teknik Öğretim Okul ve Kurumları Kitabı
- 3308 Sayılı Kanun
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kurum ve kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Millî Eğitim Bakanlığı web sayfası: www.meb.gov.tr
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.