Tanım
Deniz Ulaştırma ve İşletme Teknikeri / Vardiya Zabiti, uzak yola giden gemilerin yönetimi ile ilgili görevleri yapan kişidir.
Görevler
Deniz Ulaştırma ve İşletme Teknikeri / Vardiya Zabiti, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yapar:
- İş organizasyonu yapar.
- Deniz taşıt araçları ile yapılan taşımalarda yükün gemiye alınması ve gemiden boşaltılması işlerini yapar.
- Alınan yükün limanlarda ilgililere teslimini yapar.
- Geminin seyri ve geminin yönetimi ile ilgili işleri yürütür.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Dürbün
- Teleskop
- Bilgisayar
- Puantaj kartları
- Manifesto: Alınan malın miktar, adet ve ağırlık gibi ayrıntılarını gösteren belge
- Güverte jurnali
- Manyetik ve cayro pusula
- Dümen ve oto-pilot
- Telsiz haberleşme cihazları
- Notik yayınlar: Harita ve ilgili seyir yardımcı kitapları
- Elektronik seyir cihazları: GPS, radar ve benzeri cihazlar
- Meteorolojik yayınları takip eden cihazlar
- Yükleme ve boşaltma için kullanılan güverte ekipmanları: Vinç, kreyn, sapanlar ve benzeri ekipmanlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Deniz Ulaştırma ve İşletme Teknikeri / Vardiya Zabiti olmak isteyenlerin:
- Açık denizlerde ve ticari gemilerde çalışmaktan sıkılmayan
- Fizik ve matematik gibi fen derslerine, ekonomi ve hukuk gibi sosyal bilim derslerine ilgi duyan
- Dikkatli ve tedbirli
- Makinelerle çalışmaktan hoşlanan
- Sabırlı, işbirliğine açık ve sorumluluk taşıyabilen
kişiler olmaları gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Deniz Ulaştırma ve İşletme Teknikeri / Vardiya Zabiti açık denizlerdeki gemilerde çalışır. Çalışma ortamı açık alan ve sessizdir. Bazen kapalı ortamda da çalışırlar.
Görev yaparken deniz ve liman işletme teknikeri, gemi kaptanı, yolcular, çalışma arkadaşları ve meslektaşlarıyla sürekli iletişim hâlinde bulunurlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, meslek yüksekokullarının Deniz Ulaştırma ve İşletme bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Deniz Ulaştırma ve İşletme ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Meslek yüksekokullarında eğitim süresi 2 yıldır. Eğitim süresince mesleki dersler ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınmaktadır.
Eğitimde yer alan mesleki derslerden bazıları şunlardır:
- Gemi Makinaları
- Denizcilik Kimyası
- Gemicilik
- Temel Seyir Bilgisi
- Denizde Güvenlik
- Manyetik Gyro Pusula
- Deniz İşletmeciliği
- Gemi Manevrası
- Deniz Hukuku
Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara ön lisans diploması verilir. 12 aylık deniz stajını tamamladıktan sonra gemi adamları sınav merkezi tarafından yapılan Vardiya Zabiti sınavında başarılı olanlar Vardiya Zabiti olur.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Deniz Ulaştırma ve İşletme Teknikeri / Vardiya Zabiti şu alanlarda görev alabilir:
- Deniz nakliyat şirketleri
- Özel denizcilik şirketleri
- Turizm sektörü
Eğitimin verildiği okul sayısının sınırlı olması ve üç tarafı denizlerle çevrili ülkede deniz ticaretinin önemini artırması nedeniyle yerli ve yabancı firmalarda iş bulma olanaklarının oldukça fazla olduğu belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alır.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan iş yerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Deniz Ulaştırma ve İşletme ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavında (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Deniz Ulaştırma ve İşletme ön lisans mezunları aşağıdaki ilerleme olanaklarına sahiptir:
- En az VHF haberleşmesi yapabilecek yeterlikte olduğunu gösteren onaylanmış bir sertifikası bulunanlar, idarenin öngördüğü birinci zabitlik sınavında başarılı olmaları veya 2 yıl denizde vardiya zabitliği yaptıktan sonra idarenin onaylayacağı bir İngilizce eğitim programını tamamlamaları koşuluyla Birinci Zabit olabilirler.
- En az VHF haberleşmesi yapabilecek yeterlikte olduğunu gösteren onaylanmış bir sertifikası bulunanlar, idarenin öngördüğü kaptanlık sınavında başarılı olmaları veya Birinci Zabit yeterliği ile iki yıl denizde birinci zabitlik yapmaları hâlinde Kaptan olabilirler.
- Liman başkanlıklarına başvurarak denizde kişisel can kurtarma teknikleri, temel ilkyardım, tıbbi bakım, yangın önleme ve yangınla mücadele, ileri yangınla mücadele, can kurtarma araçlarını kullanma yeterliği, personel güvenliği ve sosyal sorumluluk sertifikalarını alabilirler.
- Zabit olduklarında tankerlerle ilgili tanıtım ve işlem sertifikaları ile RO-RO gemilerinde çalışacak personel için gerekli olan sertifikaları herhangi bir kursa gitmeksizin alabilmektedirler.
- Denizde çalışmak istemeyenler, denizcilik firmalarının operasyon, kiralama ve acentecilik departmanlarında deniz ulaştırma işletmecisi olarak görev yapabilirler.
Benzer meslekler
- Deniz ve Liman İşletme Teknikeri
- Uzak Yol Vardiya Zabiti
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Üniversiteler Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi, Prof. Dr. Yıldız Kuzgun, 2000
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
- 31 Temmuz 2002 tarih ve 24832 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Gemiadamları Yönetmeliği
- 28 Mayıs 2010 tarih ve 27594 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Gemiadamları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.